Αλήθεια, πόσο ελεύθεροι είμαστε σήμερα;

“Είναι ζωτικής σημασίας να δώσουμε ιδιαίτερη προσοχή στον τερματισμό της σύγχρονης δουλείας και υποτέλειας, η οποία πλήττει τις φτωχότερες, πιο κοινωνικά αποκλεισμένες ομάδες – συμπεριλαμβανομένων των μεταναστών, των γυναικών, των εθνοτικών ομάδων που υφίστανται διακρίσεις, των μειονοτήτων και των αυτοχθόνων πληθυσμών” - Μπαν Κι-μουν, ΓΓ του ΟΗΕ.

Η 2α Δεκεμβρίου έχει ανακηρυχθεί Διεθνής Ημέρα για την Κατάργηση της Δουλείας. Σηματοδοτεί την ημερομηνία έγκρισης, από τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για την Εξάλειψη της Διακίνησης Ανθρώπων και της Εκμετάλλευσης της Πορνείας Άλλων – ψήφισμα 317(IV) της 2ας Δεκεμβρίου 1949.

Η αντιμετώπιση του ανθρώπου ως αντικείμενο ιδιοκτησίας είναι μία από τις μεγαλύτερες πληγές στην ιστορία του είδους μας. Πρακτική η οποία ξεκίνησε από τις απαρχές της ιστορικής μας διαδρομής στον πλανήτη και την οποία, με ελάχιστες εξαιρέσεις, χρησιμοποίησαν όλοι οι ακμάζοντες  πολιτισμοί για να εδραιώσουν την κυριαρχία τους.

Ουσιαστικά, δεν υπάρχει λαός στον κόσμο που να μην έχει βιώσει τη σχέση αφέντη – σκλάβου, είτε ως κύριος ή κατακτητής είτε ως δούλος ή κατακτημένος. Όλα αυτά, όμως, ανήκουν στο παρελθόν. Οι σύγχρονες κοινωνίες διακηρύττουν ότι η ελευθερία είναι αδιαπραγμάτευτη. Ότι υπερασπίζονται την ελευθερία κάθε ανθρώπου, σε κάθε γωνιά της Γης. Ότι κάθε άνθρωπος γεννιέται ελεύθερος.

Captive Women από Alphonse Levy

Μπαίνοντας σε λιγότερο από έναν μήνα στο 2014, οι εικόνες με τους αλυσοδεμένους σκλάβους να δουλεύουν σε χωράφια ή εκείνες με τα σκλαβοπάζαρα στις πλατείες είναι μία κακή ανάμνηση. Ο άνθρωπος έχει καταφέρει να βγει νικητής σε αυτή τη μάχη με τον κακό εαυτό του και γίνεται ξεκάθαρο ότι στον ανεπτυγμένο μας κόσμο όλοι είναι ίσοι ανάμεσα σε ίσους.

Ίσως, για αυτό και η Διεθνής Ημέρα για την Εξάλειψη της Δουλείας να ξεχνιέται. Άλλωστε, γίνεται ξεκάθαρο και στο άρθρο 4 της Οικουμενικής Διακήρυξης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. “Κανείς δεν επιτρέπεται να ζει υπό καθεστώς δουλείας, ολικής η μερικής. Η δουλεία και το δουλεμπόριο, υπό οποιαδήποτε μορφή, απαγορεύονται”. 

Έτσι έχει η κατάσταση, σωστά; Όχι. Η δουλεία σαν θεσμός έχει εξελιχθεί μαζί με τις κοινωνίες μας. Κι αν έχει πετάξει τις εικόνες με τις βαριές αλυσίδες, έχει βρει άλλους τρόπους να υφίσταται και να τυραννά. Να αποδεικνύει πόσο πλανόμαστε πλάνην οικτράν. Σήμερα, 21 εκατομμύρια άνθρωποι σε όλο τον κόσμο είναι παγιδευμένοι σε καθεστώς σκλαβιάς, σύμφωνα με τον ΟΗΕ.

Η διακίνηση και εμπορία προσώπων, η σεξουαλική εκμετάλλευση, η υποχρεωτική παιδική εργασία, ο εξαναγκασμός σε γάμο και η αναγκαστική στρατολόγηση παιδιών για χρήση σε ένοπλη σύγκρουση είναι οι κύριες σύγχρονες μορφές δουλείας. Αλλά αυτές είναι οι πιο ευκόλως υπολογίσιμες. Εκείνες που ανεβάζουν το νούμερο στα 21 εκατομμύρια. Οι πιο ευδιάκριτες.

πηγή: dailymessenger.com.pk

Ευδιάκριτες, επειδή μπορούμε να αντιληφθούμε ότι οι μετανάστες που πνίγηκαν σε Λαμπεντούζα και Λευκάδα ήταν δέσμιοι διακινητών. Επειδή κουνάμε αηδιασμένοι το κεφάλι, όταν βλέπει το φως ένα “αποκαλυπτικό ρεπορτάζ” για την παιδική εργασία, σε κάποιο μακρινό εργοστάσιο. Επειδή θυμώνουμε, μπροστά σε ειδήσεις όπως των τριών αιχμάλωτων, για 30 χρόνια, γυναικών στο ΗΒ.

Αλλά αυτά, οι περισσότεροι, τα κάνουμε στιγμιαία. Και ύστερα; Οι μετανάστες που δεν πνίγηκαν στα νερά της Μεσογείου “πνίγονται” στις βρισιές, το ξύλο και το φτύσιμο – οι άντρες στα φανάρια, οι γυναίκες στα πεζοδρόμια. Και η δίψα μας για περισσότερα, πιο καινούρια προϊόντα, είναι το μαστίγιο στις πλάτες των παιδιών που δουλεύουν στα “μακρινά εργοστάσια”. 

Και σε όλα τα παραπάνω προστίθενται κι άλλες μορφές καταδυνάστευσης. Αναρωτηθήκαμε ποτέ πόσοι από εμάς είναι στα αλήθεια ελεύθεροι; Είναι ελεύθερος ο νέος που για να βρει δουλειά – αν τη βρει ποτέ – αναγκάζεται να ξεχάσει 8ωρο, 5ήμερη εργασία και αξιοπρεπή ημερομίσθια; Είναι ελεύθερος ο εργαζόμενος που κάνει τις ίδιες υποχωρήσεις για να έχει δουλειά και αύριο;

πηγή: Ετήσια Έκθεση 2013 : Η ελληνική οικονομία και η απασχόληση (ΙΝ.Ε. Γ.Σ.Ε.Ε.)

Είναι ελεύθερος ο συνταξιούχος που βλέπει τη σύνταξη, πάνω στην οποία βάσιζε τα σχέδια για τα χρόνια που θα απολάμβανε τους κόπους μιας ζωής, να ψαλιδίζεται; Είναι ελεύθερος ο ιδιοκτήτης ακινήτων που πληρώνει “ενοίκιο” για το σπίτι που έφτιαξε μόνος; Είναι ελεύθερος ο άνθρωπος που καλείται να πληρώνει κάθε χρόνο περισσότερους φόρους, αδυνατώντας να εξασφαλίσει ακόμα και βασικά αγαθά; 

Έχουμε, αλήθεια, ελεύθερες τις συνειδήσεις μας; Είμαστε ελεύθεροι, όταν τρέχουμε σαν υπνωτισμένοι να αγοράσουμε “τα καινούρια” της αγοράς; Όταν οι επιλογές μας, ακόμα και στην κατανάλωση, είναι περιορισμένες και προκαθορισμένες από τρίτους; Όταν ολόκληρες κοινωνίες ακολουθούν τα “πρέπει” και τις μόδες που ορίζουν κατασκευασμένα από άλλους πρότυπα;

Κάθε 2η μέρα του Δεκέμβρη, καταδικάζουμε τη δουλεία και διατυμπανίζουμε τη θέλησή μας να την εξαλείψουμε ολοκληρωτικά. Αλλά μόνο στη μορφή που μάθαμε να τη βλέπουμε. Στα μάτια μου, η ειρωνεία είναι τραγική: Εκατομμύρια δούλοι έχασαν τη ζωή τους, αγωνιζόμενοι για να σπάσουν τα δεσμά τους. Σήμερα, τα ξαναφοράμε λίγο – λίγο. Φαίνεται, μας αρκεί που είναι αόρατα.

Πηγή: PATHFINDER