Μετά την κατάκτηση από τους Ρωμαίους, το Αιγαίο πέρασε στο Βυζάντιο και αργότερα κατακερματίστηκε από τους Βενετούς και τις δυνάμεις της Δ’ Σταυροφορίας. Η Οθωμανική επέκταση κατά τον 15ο–17ο αιώνα ενοποίησε τον χώρο υπό τουρκική κυριαρχία, δημιουργώντας ένα ενιαίο διοικητικό σύστημα που θα διατηρούνταν μέχρι την Ελληνική Επανάσταση και τη δημιουργία του ανεξάρτητου ελληνικού κράτους.
Η επανάσταση του 1821 και η ίδρυση ενός μικρού ελληνικού κράτους σηματοδότησαν τη διάσπαση του συγκοινωνιακά, οικονομικά και γεωγραφικά ενιαίου Αιγαίου. Η γεωπολιτική σημασία της περιοχής έγινε αμέσως εμφανής: η Μεγάλη Βρετανία στηριζόταν στην οθωμανική κατοχή των Στενών για να εμποδίσει τη ρωσική πρόσβαση στις «θερμές θάλασσες», ενώ η ελληνική Μεγάλη Ιδέα προσδιόριζε σχέδια επέκτασης έως την Κωνσταντινούπολη, όπως προέβλεπαν οι προτάσεις της Αικατερίνης Β΄ και του Ζυλ ντε Πολινιάκ, καθώς και το υπόμνημα του Αλέξανδρου Μαυροκορδάτου.
Κατά τον Α’ Βαλκανικό Πόλεμο (1912-13), οι νικηφόρες ναυμαχίες υπό το θωρηκτό «Αβέρωφ» επέτρεψαν την απελευθέρωση σχεδόν όλων των νησιών του Αιγαίου. Παρά τη στρατηγική επιτυχία, η Τουρκία δεν αναγνώρισε την ελληνική κυριαρχία και ξεκίνησε πρόγραμμα ναυτικών εξοπλισμών, το οποίο σταμάτησε η έκρηξη του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου.
Ιδιαίτερο ρόλο στην ελληνική επιχειρηματολογία διαδραμάτισε η έννοια της «Αιγηίδος», που εισήγαγε ο γερμανός γεωγράφος Alfred Philippson, αναδεικνύοντας το γεωλογικό και περιβαλλοντικό συνεχές των δύο ακτών του Αιγαίου. Στη Συνθήκη των Σεβρών η Ελλάδα αξιοποίησε τόσο το γεωγραφικό όσο και το δημογραφικό επιχείρημα για να υποστηρίξει τις διεκδικήσεις της στη Σμύρνη και τα παρακείμενα νησιά.
Μετά την Μικρασιατική Καταστροφή, η Τουρκία άρχισε να χρησιμοποιεί το ίδιο γεωλογικό επιχείρημα υπέρ των δικών της κυριαρχικών δικαιωμάτων, ενώ η Ελλάδα ανέλαβε ρόλο υπεράσπισης του status quo στο Αιγαίο. Σήμερα, η γεωγραφική θέση της περιοχής καθορίζει την πολιτική και στρατηγική αλληλεξάρτηση Ελλάδας και Τουρκίας, επηρεάζοντας ζητήματα όπως τα χωρικά ύδατα, η ΑΟΖ, η υφαλοκρηπίδα και η αποστρατικοποίηση νησιών.
Η ιστορία του Αιγαίου αποδεικνύει ότι η γεωγραφία και η ιστορική μνήμη καθορίζουν σε μεγάλο βαθμό τη διεθνή πολιτική, ενώ η ανθρώπινη στρατηγική και η προσαρμογή σε αυτήν καθορίζουν τις εξελίξεις στο πεδίο.
Διαβάστε ακόμη
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου
Τα σχόλια απηχούν αποκλειστικά τις απόψεις των αναγνωστών