Η υπόθεση που συνδέεται με την Εθνική Υπηρεσία Πληροφοριών και τη χρήση – νόμιμη ή παράνομη – εργαλείων όπως το Predator δεν είναι απλώς μια ακόμη πολιτική αντιπαράθεση. Είναι μια δοκιμασία για το κράτος δικαίου στην Ελλάδα. Και γι’ αυτό η ουσιαστική διερεύνηση, έστω και καθυστερημένα, είναι απαραίτητη.
Για μήνες – ίσως και χρόνια – η δημόσια συζήτηση κινήθηκε ανάμεσα σε διαρροές, πολιτικές αψιμαχίες και θεσμικές άμυνες. Όμως η μετάβαση από τη σφαίρα της πολιτικής διαχείρισης στη σφαίρα της ποινικής ευθύνης αλλάζει τα δεδομένα. Όταν υπάρχουν καταδίκες σε επιμέρους σκέλη της υπόθεσης, το ερώτημα παύει να είναι «αν συνέβη» και γίνεται «ποιος ευθύνεται».
Η Δικαιοσύνη καλείται πλέον να απαντήσει στο πιο κρίσιμο ερώτημα: για λογαριασμό ποιων λειτουργούσαν όσοι καταδικάστηκαν; Ήταν ένα ιδιωτικό δίκτυο με οικονομικά κίνητρα; Ή υπήρχε πολιτική κάλυψη, ανοχή ή ακόμη και καθοδήγηση;
Το θέμα δεν είναι μόνο αν παρακολουθήθηκαν πολιτικοί ή δημοσιογράφοι. Το ζήτημα είναι αν υπήρξε μηχανισμός που λειτούργησε έξω από τα θεσμικά αντίβαρα. Αν υπήρξε παράλληλο σύστημα ισχύος, τότε η ζημιά δεν είναι επικοινωνιακή — είναι θεσμική.
Σε μια σύγχρονη δημοκρατία, οι μυστικές υπηρεσίες οφείλουν να λειτουργούν υπό αυστηρό έλεγχο. Η επίκληση της «εθνικής ασφάλειας» δεν μπορεί να μετατρέπεται σε ασπίδα αδιαφάνειας. Όταν η παρακολούθηση γίνεται εργαλείο πολιτικής ισχύος, τότε η ισορροπία εξουσίας διαταράσσεται επικίνδυνα.
Η εύκολη απάντηση θα ήταν να περιοριστεί η υπόθεση σε τεχνικούς χειριστές ή σε ιδιώτες επιχειρηματίες. Όμως τα συστήματα παρακολούθησης δεν λειτουργούν σε κενό αέρος. Απαιτούν πρόσβαση, κάλυψη και — κυρίως — σιωπή. Αν αποδειχθεί ότι υπήρχε οργανωμένη δομή με πολιτική γνώση ή ανοχή, τότε η ευθύνη δεν μπορεί να εξαντληθεί στους εκτελεστές.
Η δημοκρατία δεν απειλείται μόνο από την κατάχρηση εξουσίας, αλλά και από τη συγκάλυψη.
Η υπόθεση μπορεί να εξελιχθεί σε ένα ακόμη επεισόδιο πόλωσης. Μπορεί όμως να γίνει και αφετηρία θεσμικής θωράκισης:
- Πραγματικός κοινοβουλευτικός έλεγχος των υπηρεσιών πληροφοριών
- Διαφάνεια στις διαδικασίες άρσης απορρήτου
- Αυστηρότερο πλαίσιο για λογισμικά παρακολούθησης
- Ενίσχυση των ανεξάρτητων αρχών
Το ερώτημα δεν είναι ποιος θα δικαιωθεί πολιτικά. Το ερώτημα είναι αν οι θεσμοί θα σταθούν στο ύψος τους. Γιατί σε μια δημοκρατία, το απόρρητο των επικοινωνιών δεν είναι τεχνική λεπτομέρεια — είναι πυλώνας ελευθερίας.
Και οι πυλώνες δεν αντέχουν σε ρωγμές για πολύ.
Διαβάστε ακόμη
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου
Τα σχόλια απηχούν αποκλειστικά τις απόψεις των αναγνωστών