Σύμφωνα με τα στοιχεία των διαγωνισμών που πραγματοποιήθηκαν κατά το τελευταίο τρίμηνο, τα έργα που προκηρύχθηκαν από τον Δήμο Χειμάρρας προσεγγίζουν συνολικά τα 17 εκατομμύρια ευρώ. Ωστόσο, αντί για ουσιαστικό ανταγωνισμό μεταξύ των υποψήφιων εταιρειών και σημαντικές μειώσεις του κόστους, καταγράφεται μια εντελώς διαφορετική εικόνα: συμβάσεις που κατακυρώνονται με προσφορές οι οποίες αγγίζουν σχεδόν το σύνολο του αρχικού προϋπολογισμού.
Διαγωνισμοί με έναν και μοναδικό υποψήφιο
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο διαγωνισμός που προκήρυξε ο Δήμος Χειμάρρας πριν από περίπου δύο εβδομάδες, με προϋπολογισμό 250 εκατομμυρίων λεκ, δηλαδή περίπου 2,76 εκατομμύρια ευρώ, για την αποκατάσταση των προσόψεων των κτιρίων στη συνοικία Στεφανέλι (Stefanel).
Στη διαδικασία συμμετείχε μόλις ένας οικονομικός φορέας, η κοινοπραξία των εταιρειών T&J Construction, Ulza και Asi-2A Co. Η προσφορά της ανήλθε σε περίπου 2,71 εκατομμύρια ευρώ, ποσό που αντιστοιχεί στο 98,5% του προβλεπόμενου προϋπολογισμού. Η κοινοπραξία ανακηρύχθηκε ανάδοχος, χωρίς να υπάρχει άλλος ανταγωνιστής στη διαδικασία.
Το ίδιο ακριβώς σκηνικό επαναλήφθηκε την ίδια ημέρα, στις 26 Οκτωβρίου, σε έναν ακόμη μεγάλο διαγωνισμό του Δήμου Χειμάρρας. Αυτή τη φορά, αντικείμενο ήταν η διευθέτηση του χειμάρρου Κοράμι (Koramit), με προϋπολογισμό επίσης 2,76 εκατομμυρίων ευρώ.
Και σε αυτή την περίπτωση εμφανίστηκε ένας και μοναδικός προσφέρων: η κοινοπραξία των εταιρειών Deha και S.M.O Union, η οποία εξασφάλισε τη σύμβαση με προσφορά 2,64 εκατομμυρίων ευρώ.
Δύο μεγάλα έργα, συνολικού προϋπολογισμού άνω των 5,5 εκατομμυρίων ευρώ, δύο διαγωνισμοί την ίδια ημέρα και σε αμφότερες τις περιπτώσεις μόλις μία προσφορά.
Το γεγονός αυτό, ανεξάρτητα από την τελική νομιμότητα των διαδικασιών, δημιουργεί εύλογα ερωτήματα για το επίπεδο ανταγωνισμού και τις συνθήκες υπό τις οποίες ανατίθενται σημαντικά δημόσια έργα στην περιοχή.
Προσφορές-«βιτρίνα» και σχεδόν ταυτόσημες τιμές
Ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι διαγωνισμοί στους οποίους εμφανίζονται περισσότεροι υποψήφιοι, αλλά οι οικονομικές προσφορές τους παρουσιάζουν αξιοσημείωτες ομοιότητες.
Στις αρχές Σεπτεμβρίου, ο Δήμος Χειμάρρας προκήρυξε διαγωνισμό για την κατασκευή του υδραγωγείου του Κεπαρό, με αρχικό προϋπολογισμό 166,6 εκατομμυρίων λεκ, περίπου 1,8 εκατομμύρια ευρώ.
Σύμφωνα με τα δημοσιευμένα στοιχεία της αλβανικής Υπηρεσίας Δημοσίων Προμηθειών, στη διαδικασία συμμετείχαν τρεις εταιρείες.
Ωστόσο, δύο από τις προσφορές, εκείνες των εταιρειών KUPA SHPK και SENKA SHPK, κινήθηκαν σχεδόν στο ίδιο επίπεδο και πολύ κοντά στο ανώτατο επιτρεπόμενο ποσό. Συγκεκριμένα, η πρώτη προσέφερε 165,5 εκατομμύρια λεκ και η δεύτερη 165,7 εκατομμύρια λεκ.
Η εταιρεία NDREGJONI SHPK, η οποία υπέβαλε την τρίτη προσφορά, κατέθεσε ποσό 163 εκατομμυρίων λεκ και τελικά ανακηρύχθηκε ανάδοχος.
Η απόκλιση μεταξύ των τριών προσφορών, αλλά κυρίως η εξαιρετικά μικρή διαφορά μεταξύ των δύο πρώτων, επαναφέρει στο προσκήνιο το ζήτημα των λεγόμενων «προσφορών κάλυψης» (cover bidding). Πρόκειται για πρακτική κατά την οποία ορισμένοι συμμετέχοντες εμφανίζονται σε έναν διαγωνισμό με προσφορές που δεν δημιουργούν πραγματικό ανταγωνισμό, αλλά ενδέχεται να λειτουργούν ως κάλυψη για την ανάδειξη ενός συγκεκριμένου αναδόχου.
Η συγκεκριμένη πρακτική αποτελεί γνωστή μορφή χειραγώγησης διαγωνισμών, χωρίς ωστόσο η απλή ομοιότητα των τιμών να αρκεί από μόνη της για να αποδείξει συνεννόηση μεταξύ των εταιρειών.
Το ίδιο μοτίβο και στον δρόμο του Κιαζίμ Πάλι
Παρόμοια εικόνα καταγράφεται και στον διαγωνισμό για την ανακατασκευή του οδικού άξονα Κιαζίμ Πάλι – Παραλία (Qazim Pali-Plazh), με προϋπολογισμό 133,3 εκατομμυρίων λεκ, περίπου 1,4 εκατομμύρια ευρώ.
Στη διαδικασία κατατέθηκαν τρεις προσφορές, με τις οικονομικές διαφορές μεταξύ των υποψηφίων να προκαλούν ερωτήματα.
Η εταιρεία B93 II υπέβαλε προσφορά 132.740.560,58 λεκ, χωρίς ΦΠΑ, ποσό που αντιστοιχεί περίπου στο 99,5% του προϋπολογισμού. Η δεύτερη προσφορά, της εταιρείας NG Structures, ανήλθε σε 131,94 εκατομμύρια λεκ.
Και σε αυτή την περίπτωση, οι προσφορές κινήθηκαν εξαιρετικά κοντά στο ανώτατο οικονομικό όριο, αφήνοντας ελάχιστα περιθώρια εξοικονόμησης για τα δημόσια ταμεία.
Μόλις 3% εξοικονόμηση – Τα στοιχεία που προκαλούν ανησυχία
Η συνολική εικόνα γίνεται ακόμη πιο αποκαλυπτική όταν εξεταστούν οι αριθμοί σε ευρύτερη κλίμακα.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρατίθενται στην έρευνα, το μέσο ποσοστό έκπτωσης στους δημόσιους διαγωνισμούς της Αλβανίας κυμαίνεται περίπου μεταξύ 8% και 9%. Αυτό σημαίνει ότι οι συμβάσεις κατακυρώνονται κατά μέσο όρο στο 91%-92% του αρχικού προϋπολογισμού.
Στον Δήμο Χειμάρρας, όμως, η εικόνα διαφοροποιείται αισθητά. Η μέση έκπτωση στους διαγωνισμούς της τελευταίας περιόδου φέρεται να περιορίζεται περίπου στο 3%.
Με άλλα λόγια, σε ένα συνολικό πακέτο διαγωνισμών με αρχικό προϋπολογισμό περίπου 16,6 εκατομμυρίων ευρώ, η εξοικονόμηση για τον δημοτικό προϋπολογισμό υπολογίζεται σε μόλις 400.000 ευρώ.
Παράλληλα, ιδιαίτερα χαμηλός εμφανίζεται και ο αριθμός των συμμετεχόντων. Κατά τους τελευταίους τρεις μήνες, ο μέσος όρος των προσφορών ανά διαγωνισμό δεν ξεπερνά τις δύο.
Ακόμη και αυτός ο αριθμός, ωστόσο, δεν αποτυπώνει κατ' ανάγκη τον πραγματικό ανταγωνισμό, καθώς ορισμένες από τις προσφορές που κατατίθενται ενδέχεται να είναι απλώς τυπικές, χωρίς ουσιαστική πιθανότητα διεκδίκησης του έργου.
Ένας δήμος με τεράστιο οικονομικό αποτύπωμα
Το ζήτημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία αν ληφθεί υπόψη η οικονομική θέση του Δήμου Χειμάρρας. Πρόκειται για έναν από τους ισχυρότερους οικονομικά δήμους της Αλβανίας, με προγραμματισμένο προϋπολογισμό δημοσίων συμβάσεων που φέρεται να φτάνει τα 130 εκατομμύρια ευρώ.
Σε έναν δήμο όπου διαχειρίζονται τόσο μεγάλα οικονομικά μεγέθη, η διαφάνεια, ο πραγματικός ανταγωνισμός και η λογοδοσία δεν αποτελούν απλώς διοικητικές υποχρεώσεις. Είναι βασικές προϋποθέσεις για την προστασία του δημόσιου χρήματος και των συμφερόντων των κατοίκων.
Τα επαναλαμβανόμενα φαινόμενα διαγωνισμών με έναν μόνο υποψήφιο, οι προσφορές που αγγίζουν το 98% και το 99% του αρχικού προϋπολογισμού και οι σχεδόν ταυτόσημες οικονομικές προτάσεις εταιρειών συνθέτουν μια εικόνα που απαιτεί ουσιαστικό έλεγχο.
Το ερώτημα πλέον δεν είναι μόνο πόσα έργα θα κατασκευαστούν στη Χειμάρρα, αλλά με ποιους όρους, με ποιο πραγματικό κόστος και προς όφελος ποιων.
Οι αρμόδιες ελεγκτικές αρχές της Αλβανίας οφείλουν να εξετάσουν τις συγκεκριμένες διαδικασίες, να ελέγξουν τις σχέσεις μεταξύ των συμμετεχουσών εταιρειών και να διαπιστώσουν εάν υπήρξε πραγματικός ανταγωνισμός ή εάν οι διαγωνισμοί περιορίστηκαν σε μια τυπική διαδικασία ανάθεσης.
Γιατί τα χρήματα που διαχειρίζεται ο Δήμος Χειμάρρας δεν ανήκουν ούτε στη δημοτική διοίκηση ούτε στις εταιρείες που αναλαμβάνουν τα έργα. Είναι δημόσιο χρήμα και η διαχείρισή του απαιτεί πλήρη διαφάνεια.
Στη Χειμάρρα, οι αριθμοί των διαγωνισμών έχουν ήδη ανοίξει μια μεγάλη συζήτηση. Τώρα είναι η σειρά των ελεγκτικών αρχών να δώσουν τις απαντήσεις.
Οι αρμόδιες ελεγκτικές αρχές της Αλβανίας οφείλουν να εξετάσουν τις συγκεκριμένες διαδικασίες, να ελέγξουν τις σχέσεις μεταξύ των συμμετεχουσών εταιρειών και να διαπιστώσουν εάν υπήρξε πραγματικός ανταγωνισμός ή εάν οι διαγωνισμοί περιορίστηκαν σε μια τυπική διαδικασία ανάθεσης.
Γιατί τα χρήματα που διαχειρίζεται ο Δήμος Χειμάρρας δεν ανήκουν ούτε στη δημοτική διοίκηση ούτε στις εταιρείες που αναλαμβάνουν τα έργα. Είναι δημόσιο χρήμα και η διαχείρισή του απαιτεί πλήρη διαφάνεια.
Στη Χειμάρρα, οι αριθμοί των διαγωνισμών έχουν ήδη ανοίξει μια μεγάλη συζήτηση. Τώρα είναι η σειρά των ελεγκτικών αρχών να δώσουν τις απαντήσεις.
Διαβάστε ακόμη
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου
Τα σχόλια απηχούν αποκλειστικά τις απόψεις των αναγνωστών