Ο αριθμός των δημοσιονομικών υπαλλήλων στις μονάδες τοπικής αυτοδιοίκησης έφτασε τις 37 χιλιάδες το 2023, με αύξηση 12% σε σχέση με το 2019 και με αύξηση σχεδόν 90% σε σχέση με το 2015. Δραματική αύξηση του αριθμού των εργαζομένων στην τοπική αυτοδιοίκηση όλη τη δεκαετία. Το τελευταίο έρχεται σε μια περίοδο που ο πραγματικός πληθυσμός που υπάρχει στην επικράτεια σχεδόν όλων των δήμων έχει μειωθεί, πράγμα που σημαίνει την ανάγκη για λιγότερους εργαζόμενους να παρέχουν υπηρεσίες σε σύγκριση με τον υπόλοιπο πληθυσμό.
Επίσημα στοιχεία δείχνουν ότι ο αριθμός των εργαζομένων στις μονάδες τοπικής αυτοδιοίκησης πριν από τη μεταρρύθμιση του 2015 ήταν μόλις 20 χιλιάδες, ενώ το 2023 αυξήθηκε σε 37 χιλιάδες. Ο κύριος λόγος για τη μεταρρύθμιση του 2015 ήταν ότι, μέσω της μείωσης των μονάδων τοπικής αυτοδιοίκησης από 394 σε 61, θα μπορούσε να μειωθεί το διοικητικό κόστος και να διατεθούν κονδύλια για επενδύσεις σε δρόμους, ύδρευση ή αποχέτευση ή για τη δημιουργία συστήματος συλλογής και επεξεργασίας απορριμμάτων. Τις βασικές λειτουργίες της τοπικής αυτοδιοίκησης.
Η τοπική αυτοδιοίκηση διοικείται από σοσιαλιστές δήμαρχους από το 2019 έως το 2023 σε εξήντα από τους εξήντα έναν δήμους, με τη Σκόδρα να είναι η μόνη εξαίρεση, μετά την άρνηση της αξιωματικής αντιπολίτευσης να συμμετάσχει στις εκλογές του 2019, γεγονός που οδήγησε τους Σοσιαλιστές να ελέγχουν όχι μόνο τους δημάρχους αλλά και τη συντριπτική πλειοψηφία των δημοτικών συμβουλίων.
Κατά τη διάρκεια αυτής της θητείας, ο αριθμός των εργαζομένων στην τοπική αυτοδιοίκηση αυξήθηκε από 33 χιλιάδες σε 37 χιλιάδες ή κατά 13%. Σε 50 από τους 61 δήμους της χώρας, η εντολή συνοδεύτηκε από αύξηση του αριθμού των εργαζομένων, ενώ εικάζεται ότι η τοπική αυτοδιοίκηση χρειάζεται να αυξήσει τις επενδύσεις για βασικές δημόσιες υπηρεσίες, ύδρευση, αποχέτευση, αγροτικούς δρόμους ή καθαριότητα και πρασίνισμα. Σε δεκατρείς δήμους, μάλιστα, η αύξηση του αριθμού των εργαζομένων δεν υπερβαίνει το 5% για τέσσερα χρόνια, ενώ μόνο σε 11 δήμους, ο αριθμός των πραγματικών εργαζομένων δεν αυξήθηκε ούτε παρουσίασε μείωση. Οι περισσότεροι δήμοι στους οποίους ο αριθμός μειώθηκε ή δεν αυξήθηκε σημαντικά είναι στην πραγματικότητα μικροί δήμοι πληθυσμιακά.
Ο αριθμός των εργαζομένων σε τοπικό επίπεδο είναι γενικά δύσκολο να βρεθεί και οι ίδιοι οι δήμοι σπάνια έχουν επαρκές επίπεδο διαφάνειας σχετικά με το πόσο προσωπικό διαθέτουν και ποιο είναι το προσωπικό που διαθέτουν ή πόσο κοστίζει η διατήρηση αυτών των εργαζομένων. Επιπλέον, εκτός από το δημοτικό προσωπικό, οι δήμοι έχουν και εταιρείες υπό ιδιοκτησία, όπως οι επιχειρήσεις ύδρευσης, οι οποίες, ως χωριστές εταιρείες και όχι φορείς προϋπολογισμού, διαθέτουν αντίστοιχο προσωπικό που δεν περιλαμβάνεται στα στοιχεία αυτά. Τα στοιχεία για το 2023 δημοσιεύθηκαν στον ιστότοπο του κοινοβουλίου της Αλβανίας ως μέρος του νομοσχεδίου για τον πραγματικό προϋπολογισμό. Τα στοιχεία αυτά έχουν δημοσιευθεί σπάνια από το Υπουργείο Οικονομικών τα τελευταία χρόνια, επομένως δεν είναι δυνατό να παρατηρηθεί σε ποια χρονιά προστέθηκαν συγκεκριμένα οι εργαζόμενοι. Κατά συνέπεια, στοιχεία για τον αριθμό των δημοσιονομικών υπαλλήλων του δήμου είναι διαθέσιμα μόνο για τα έτη 2018, 2019 και 2023.
Οι υπάλληλοι του δημόσιου τομέα στην Αλβανία διακρίνονται σε «δημοσιονομικούς» και «μη δημοσιονομικούς», όπου στην πρώτη κατηγορία ανήκουν οι εργαζόμενοι των οποίων ο μισθός καλύπτεται από φόρους που καταβάλλουν οι πολίτες, ενώ ο «μη δημοσιονομικός» τομέας περιλαμβάνει εργαζόμενους σε δημόσιες εταιρείες. που λαμβάνουν τους μισθούς τους από τις πληρωμές πολιτών και επιχειρήσεων έναντι υπηρεσιών ή αγαθών που πωλούνται από τις εταιρείες αυτές. Ο διαχωρισμός δεν είναι ξεκάθαρος ούτως ή άλλως επειδή πολλές από τις δημόσιες εταιρείες είναι συχνά ζημιογόνες και επιδοτούνται από προϋπολογισμούς που καταβάλλονται μέσω του φορολογικού συστήματος. Έτσι, για παράδειγμα, οι ποδοσφαιρικές εταιρείες επιδοτούνται σε μεγάλο βαθμό από τους δημοτικούς προϋπολογισμούς, παρά το γεγονός ότι θεωρητικά είναι χωριστές εταιρείες και ομοίως οι εταιρείες ύδρευσης λαμβάνουν επιδοτήσεις, οι οποίες θεωρητικά θα πρέπει να χρησιμεύουν για την πραγματοποίηση των απαραίτητων επενδύσεων για την προμήθεια νερό παρά το γεγονός ότι πρακτικά καταλήγουν να πληρώνουν φουσκωμένο προσωπικό.
Ο δήμος της Κάμζας, ο οποίος διοικείται από το Σοσιαλιστικό Κόμμα από το 2019, αύξησε τον αριθμό των εργαζομένων κατά 70%, από 643 άτομα πριν από τέσσερα χρόνια, σε 1094 άτομα το 2023. Ο δήμος, που σήμερα προμηθεύει 96 χιλιάδες κατοίκους του μόνο με τέσσερις ώρες νερό και ότι, για την παροχή νερού, για την οποία, εδώ και αρκετά χρόνια, δεν πληρώνουν το κόστος της Ύδρευσης και Αποχέτευσης Τιράνων που λειτουργεί ως προμηθευτής χονδρικής, προφανώς έβλεπαν ως προτεραιότητα την αύξηση του αριθμού των εργαζομένων αντί για επενδύσεις για την αύξηση της ποιότητας της ύδρευσης.
Ο δήμος Devoll κατατάσσεται δεύτερος με αύξηση στον αριθμό των εργαζομένων κατά 50% σε σύγκριση με πριν από τέσσερα χρόνια, ενώ ο δήμος Αυλώνας, ο οποίος, την τελευταία δεκαετία, έχει χάσει το 20% του πληθυσμού του και του οποίου η παροχή νερού είναι ήδη διαβόητη. σε όλη τη χώρα και όπου η εταιρεία ύδρευσης έχει συσσωρεύσει χρέη άνω των 80 εκατομμυρίων ευρώ, έκρινε σκόπιμο να αυξήσει τον αριθμό των εργαζομένων κατά 34%. Αυτή τη στιγμή σε αυτόν τον δήμο μισθό λαμβάνουν 1.339 άτομα.
Ο δήμος των Τιράνων είναι ο μεγαλύτερος δήμος της χώρας σε πληθυσμό και εδώ, ο αριθμός των εργαζομένων τα τελευταία τέσσερα χρόνια έχει αυξηθεί κατά 20%. Σήμερα, 8112 άτομα εργάζονται ως δημοσιονομικοί υπάλληλοι σε αυτόν τον δήμο. Στον αριθμό αυτό δεν περιλαμβάνονται πολλές χιλιάδες άλλοι που εργάζονται σε εταιρείες του δήμου, οι οποίοι ανήκουν στην κατηγορία «μη δημοσιονομικά».
Το Ελμπασάν και το Μπεράτ είναι από τους λίγους μεγάλους δήμους που, τα τελευταία τέσσερα χρόνια, δεν σημειώθηκε σημαντική αύξηση των δημοσιονομικών υπαλλήλων.
Σε εθνικό επίπεδο, τα Τίρανα είναι ο δήμος με τον μεγαλύτερο αριθμό δημοσιονομικών υπαλλήλων με 8112 άτομα, ακολουθούμενο από το Δυρράχιο με 1779 και το Ελμπασάν με 1412 υπαλλήλους. Ο δήμος Pustec είναι ο μικρότερος με 83 υπαλλήλους, ενώ αυτός της Libohova έχει 91 υπαλλήλους.
Η σύγκριση του αριθμού των δημοσιονομικών υπαλλήλων των δήμων με τον αριθμό των κατοίκων που καταμετρήθηκαν από την Απογραφή του 2023, δείχνει ότι ο μικρός δήμος Fushë-Arrëzi στα βόρεια κατέχει το ρεκόρ με 238 υπαλλήλους για λιγότερους από 5 χιλιάδες κατοίκους. Σε αυτόν τον δήμο, σχεδόν ένας στους είκοσι κατοίκους απασχολείται στο δήμο. Όχι πολύ πίσω βρίσκεται ο γειτονικός δήμος Puka, όπου απασχολούνται 294 άτομα για λίγο περισσότερους από 6.200 κατοίκους, ή το Pusteci, όπου υπάρχουν 83 απασχολούμενοι για 1.843 κατοίκους.
Ο δήμος της Σκόδρας, ο οποίος κατά την θητεία 2019-2023 ήταν ο μόνος δήμος υπό τον έλεγχο της αντιπολίτευσης, έχει θετικό ρεκόρ. Σε αυτόν τον δήμο με 102 χιλιάδες κατοίκους, την περίοδο αυτή υπήρχαν 979 δημοσιονομικοί υπάλληλοι ή λιγότεροι από 1 στους 100 κατοίκους. Κατά μέσο όρο, σε εθνικό επίπεδο, οι δήμοι έχουν 1,5 υπαλλήλους προϋπολογισμού για κάθε 100 κατοίκους.
Ο αριθμός των εργαζομένων στο δημόσιο τομέα συνολικά αυξήθηκε δραματικά την τελευταία δεκαετία, προφανώς επειδή η κυβέρνηση έχει την τάση να αυξάνει τους μισθούς με αντάλλαγμα ψήφους, παρά το γεγονός ότι ο πληθυσμός της χώρας έχει μειωθεί. Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της INSTAT, ο δημόσιος τομέας έχει σήμερα 183 χιλιάδες υπαλλήλους, με αύξηση 20 χιλιάδων εργαζομένων σε σχέση με το 2016. Ο υψηλός αριθμός εργαζομένων στο δημόσιο τομέα και οι μισθοί που αυτοί οι πρόσθετοι υπάλληλοι τρώνε από τον κρατικό προϋπολογισμό αναγκαστικά διαβρώνουν τις δυνατότητες για δημόσιες επενδύσεις, επενδύσεις που, σε κανονικές συνθήκες, θα βοηθούσαν τη χώρα όχι μόνο να έχει καλύτερες ποιοτικές δημόσιες υπηρεσίες σε ύδρευση, δρόμους ή αποχέτευση, αλλά θα βοηθούσαν στην επιτάχυνση της οικονομικής ανάπτυξης της χώρας. Παρά την αύξηση του αριθμού των εργαζομένων στο κράτος, ο αριθμός του πληθυσμού που ζει σήμερα στην Αλβανία έχει μειωθεί από λίγο περισσότερους από 2,8 εκατομμύρια κατοίκους σε μόλις 2,4 εκατομμύρια μεταξύ 2011 και 2023, κάτι που, λογικά, θα απαιτούσε αναλογική μείωση του αριθμός εργαζομένων στο δημόσιο τομέα.
Επίσημα στοιχεία δείχνουν ότι ο αριθμός των εργαζομένων στις μονάδες τοπικής αυτοδιοίκησης πριν από τη μεταρρύθμιση του 2015 ήταν μόλις 20 χιλιάδες, ενώ το 2023 αυξήθηκε σε 37 χιλιάδες. Ο κύριος λόγος για τη μεταρρύθμιση του 2015 ήταν ότι, μέσω της μείωσης των μονάδων τοπικής αυτοδιοίκησης από 394 σε 61, θα μπορούσε να μειωθεί το διοικητικό κόστος και να διατεθούν κονδύλια για επενδύσεις σε δρόμους, ύδρευση ή αποχέτευση ή για τη δημιουργία συστήματος συλλογής και επεξεργασίας απορριμμάτων. Τις βασικές λειτουργίες της τοπικής αυτοδιοίκησης.
Η τοπική αυτοδιοίκηση διοικείται από σοσιαλιστές δήμαρχους από το 2019 έως το 2023 σε εξήντα από τους εξήντα έναν δήμους, με τη Σκόδρα να είναι η μόνη εξαίρεση, μετά την άρνηση της αξιωματικής αντιπολίτευσης να συμμετάσχει στις εκλογές του 2019, γεγονός που οδήγησε τους Σοσιαλιστές να ελέγχουν όχι μόνο τους δημάρχους αλλά και τη συντριπτική πλειοψηφία των δημοτικών συμβουλίων.
Κατά τη διάρκεια αυτής της θητείας, ο αριθμός των εργαζομένων στην τοπική αυτοδιοίκηση αυξήθηκε από 33 χιλιάδες σε 37 χιλιάδες ή κατά 13%. Σε 50 από τους 61 δήμους της χώρας, η εντολή συνοδεύτηκε από αύξηση του αριθμού των εργαζομένων, ενώ εικάζεται ότι η τοπική αυτοδιοίκηση χρειάζεται να αυξήσει τις επενδύσεις για βασικές δημόσιες υπηρεσίες, ύδρευση, αποχέτευση, αγροτικούς δρόμους ή καθαριότητα και πρασίνισμα. Σε δεκατρείς δήμους, μάλιστα, η αύξηση του αριθμού των εργαζομένων δεν υπερβαίνει το 5% για τέσσερα χρόνια, ενώ μόνο σε 11 δήμους, ο αριθμός των πραγματικών εργαζομένων δεν αυξήθηκε ούτε παρουσίασε μείωση. Οι περισσότεροι δήμοι στους οποίους ο αριθμός μειώθηκε ή δεν αυξήθηκε σημαντικά είναι στην πραγματικότητα μικροί δήμοι πληθυσμιακά.
Ο αριθμός των εργαζομένων σε τοπικό επίπεδο είναι γενικά δύσκολο να βρεθεί και οι ίδιοι οι δήμοι σπάνια έχουν επαρκές επίπεδο διαφάνειας σχετικά με το πόσο προσωπικό διαθέτουν και ποιο είναι το προσωπικό που διαθέτουν ή πόσο κοστίζει η διατήρηση αυτών των εργαζομένων. Επιπλέον, εκτός από το δημοτικό προσωπικό, οι δήμοι έχουν και εταιρείες υπό ιδιοκτησία, όπως οι επιχειρήσεις ύδρευσης, οι οποίες, ως χωριστές εταιρείες και όχι φορείς προϋπολογισμού, διαθέτουν αντίστοιχο προσωπικό που δεν περιλαμβάνεται στα στοιχεία αυτά. Τα στοιχεία για το 2023 δημοσιεύθηκαν στον ιστότοπο του κοινοβουλίου της Αλβανίας ως μέρος του νομοσχεδίου για τον πραγματικό προϋπολογισμό. Τα στοιχεία αυτά έχουν δημοσιευθεί σπάνια από το Υπουργείο Οικονομικών τα τελευταία χρόνια, επομένως δεν είναι δυνατό να παρατηρηθεί σε ποια χρονιά προστέθηκαν συγκεκριμένα οι εργαζόμενοι. Κατά συνέπεια, στοιχεία για τον αριθμό των δημοσιονομικών υπαλλήλων του δήμου είναι διαθέσιμα μόνο για τα έτη 2018, 2019 και 2023.
Οι υπάλληλοι του δημόσιου τομέα στην Αλβανία διακρίνονται σε «δημοσιονομικούς» και «μη δημοσιονομικούς», όπου στην πρώτη κατηγορία ανήκουν οι εργαζόμενοι των οποίων ο μισθός καλύπτεται από φόρους που καταβάλλουν οι πολίτες, ενώ ο «μη δημοσιονομικός» τομέας περιλαμβάνει εργαζόμενους σε δημόσιες εταιρείες. που λαμβάνουν τους μισθούς τους από τις πληρωμές πολιτών και επιχειρήσεων έναντι υπηρεσιών ή αγαθών που πωλούνται από τις εταιρείες αυτές. Ο διαχωρισμός δεν είναι ξεκάθαρος ούτως ή άλλως επειδή πολλές από τις δημόσιες εταιρείες είναι συχνά ζημιογόνες και επιδοτούνται από προϋπολογισμούς που καταβάλλονται μέσω του φορολογικού συστήματος. Έτσι, για παράδειγμα, οι ποδοσφαιρικές εταιρείες επιδοτούνται σε μεγάλο βαθμό από τους δημοτικούς προϋπολογισμούς, παρά το γεγονός ότι θεωρητικά είναι χωριστές εταιρείες και ομοίως οι εταιρείες ύδρευσης λαμβάνουν επιδοτήσεις, οι οποίες θεωρητικά θα πρέπει να χρησιμεύουν για την πραγματοποίηση των απαραίτητων επενδύσεων για την προμήθεια νερό παρά το γεγονός ότι πρακτικά καταλήγουν να πληρώνουν φουσκωμένο προσωπικό.
Ο δήμος της Κάμζας, ο οποίος διοικείται από το Σοσιαλιστικό Κόμμα από το 2019, αύξησε τον αριθμό των εργαζομένων κατά 70%, από 643 άτομα πριν από τέσσερα χρόνια, σε 1094 άτομα το 2023. Ο δήμος, που σήμερα προμηθεύει 96 χιλιάδες κατοίκους του μόνο με τέσσερις ώρες νερό και ότι, για την παροχή νερού, για την οποία, εδώ και αρκετά χρόνια, δεν πληρώνουν το κόστος της Ύδρευσης και Αποχέτευσης Τιράνων που λειτουργεί ως προμηθευτής χονδρικής, προφανώς έβλεπαν ως προτεραιότητα την αύξηση του αριθμού των εργαζομένων αντί για επενδύσεις για την αύξηση της ποιότητας της ύδρευσης.
Ο δήμος Devoll κατατάσσεται δεύτερος με αύξηση στον αριθμό των εργαζομένων κατά 50% σε σύγκριση με πριν από τέσσερα χρόνια, ενώ ο δήμος Αυλώνας, ο οποίος, την τελευταία δεκαετία, έχει χάσει το 20% του πληθυσμού του και του οποίου η παροχή νερού είναι ήδη διαβόητη. σε όλη τη χώρα και όπου η εταιρεία ύδρευσης έχει συσσωρεύσει χρέη άνω των 80 εκατομμυρίων ευρώ, έκρινε σκόπιμο να αυξήσει τον αριθμό των εργαζομένων κατά 34%. Αυτή τη στιγμή σε αυτόν τον δήμο μισθό λαμβάνουν 1.339 άτομα.
Ο δήμος των Τιράνων είναι ο μεγαλύτερος δήμος της χώρας σε πληθυσμό και εδώ, ο αριθμός των εργαζομένων τα τελευταία τέσσερα χρόνια έχει αυξηθεί κατά 20%. Σήμερα, 8112 άτομα εργάζονται ως δημοσιονομικοί υπάλληλοι σε αυτόν τον δήμο. Στον αριθμό αυτό δεν περιλαμβάνονται πολλές χιλιάδες άλλοι που εργάζονται σε εταιρείες του δήμου, οι οποίοι ανήκουν στην κατηγορία «μη δημοσιονομικά».
Το Ελμπασάν και το Μπεράτ είναι από τους λίγους μεγάλους δήμους που, τα τελευταία τέσσερα χρόνια, δεν σημειώθηκε σημαντική αύξηση των δημοσιονομικών υπαλλήλων.
Σε εθνικό επίπεδο, τα Τίρανα είναι ο δήμος με τον μεγαλύτερο αριθμό δημοσιονομικών υπαλλήλων με 8112 άτομα, ακολουθούμενο από το Δυρράχιο με 1779 και το Ελμπασάν με 1412 υπαλλήλους. Ο δήμος Pustec είναι ο μικρότερος με 83 υπαλλήλους, ενώ αυτός της Libohova έχει 91 υπαλλήλους.
Η σύγκριση του αριθμού των δημοσιονομικών υπαλλήλων των δήμων με τον αριθμό των κατοίκων που καταμετρήθηκαν από την Απογραφή του 2023, δείχνει ότι ο μικρός δήμος Fushë-Arrëzi στα βόρεια κατέχει το ρεκόρ με 238 υπαλλήλους για λιγότερους από 5 χιλιάδες κατοίκους. Σε αυτόν τον δήμο, σχεδόν ένας στους είκοσι κατοίκους απασχολείται στο δήμο. Όχι πολύ πίσω βρίσκεται ο γειτονικός δήμος Puka, όπου απασχολούνται 294 άτομα για λίγο περισσότερους από 6.200 κατοίκους, ή το Pusteci, όπου υπάρχουν 83 απασχολούμενοι για 1.843 κατοίκους.
Ο δήμος της Σκόδρας, ο οποίος κατά την θητεία 2019-2023 ήταν ο μόνος δήμος υπό τον έλεγχο της αντιπολίτευσης, έχει θετικό ρεκόρ. Σε αυτόν τον δήμο με 102 χιλιάδες κατοίκους, την περίοδο αυτή υπήρχαν 979 δημοσιονομικοί υπάλληλοι ή λιγότεροι από 1 στους 100 κατοίκους. Κατά μέσο όρο, σε εθνικό επίπεδο, οι δήμοι έχουν 1,5 υπαλλήλους προϋπολογισμού για κάθε 100 κατοίκους.
Ο αριθμός των εργαζομένων στο δημόσιο τομέα συνολικά αυξήθηκε δραματικά την τελευταία δεκαετία, προφανώς επειδή η κυβέρνηση έχει την τάση να αυξάνει τους μισθούς με αντάλλαγμα ψήφους, παρά το γεγονός ότι ο πληθυσμός της χώρας έχει μειωθεί. Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της INSTAT, ο δημόσιος τομέας έχει σήμερα 183 χιλιάδες υπαλλήλους, με αύξηση 20 χιλιάδων εργαζομένων σε σχέση με το 2016. Ο υψηλός αριθμός εργαζομένων στο δημόσιο τομέα και οι μισθοί που αυτοί οι πρόσθετοι υπάλληλοι τρώνε από τον κρατικό προϋπολογισμό αναγκαστικά διαβρώνουν τις δυνατότητες για δημόσιες επενδύσεις, επενδύσεις που, σε κανονικές συνθήκες, θα βοηθούσαν τη χώρα όχι μόνο να έχει καλύτερες ποιοτικές δημόσιες υπηρεσίες σε ύδρευση, δρόμους ή αποχέτευση, αλλά θα βοηθούσαν στην επιτάχυνση της οικονομικής ανάπτυξης της χώρας. Παρά την αύξηση του αριθμού των εργαζομένων στο κράτος, ο αριθμός του πληθυσμού που ζει σήμερα στην Αλβανία έχει μειωθεί από λίγο περισσότερους από 2,8 εκατομμύρια κατοίκους σε μόλις 2,4 εκατομμύρια μεταξύ 2011 και 2023, κάτι που, λογικά, θα απαιτούσε αναλογική μείωση του αριθμός εργαζομένων στο δημόσιο τομέα.
Διαβάστε ακόμη
* ΥΠΕΞ για Πρόεδρο Αλβανίας: «Ενέργεια που παραπέμπει σε ανεπίτρεπτους εθνικισμούς περασμένων εποχών»

Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου
Τα σχόλια απηχούν αποκλειστικά τις απόψεις των αναγνωστών