Από τον Εξόριστο Καλλιτέχνη στον Ισχυρό Άνδρα της Αλβανίας

Πριν από 28 χρόνια, ένας νεαρός Αλβανός καλλιτέχνης εξόριστος στο Παρίσι έγραφε στους New York Times ένα σκληρό άρθρο για την Ευρώπη. Ο Έντι Ράμα κατηγορούσε τότε τους Ευρωπαίους ηγέτες ότι στήριζαν έναν αυταρχικό ηγέτη στην πατρίδα του στο όνομα της «σταθερότητας», κλείνοντας τα μάτια στην πραγματικότητα. Η χώρα του βυθιζόταν στο χάος, και η Δύση επέλεγε να κοιτά αλλού.
Σήμερα, ο ίδιος ο Ράμα είναι στην εξουσία — και όχι απλώς στην εξουσία, αλλά στο απόγειο της. Έχοντας εξασφαλίσει τέταρτη συνεχόμενη θητεία ως πρωθυπουργός, φιλοξένησε πρόσφατα στα Τίρανα την ευρωπαϊκή αφρόκρεμα για τη Σύνοδο της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Κοινότητας. Ό,τι κάποτε κατήγγειλε, σήμερα το ενσαρκώνει.

Η Αλβανία του 2025 δεν είναι βέβαια η χώρα του χάους του 1997. Όμως, υπάρχει ένα σταθερό μοτίβο: η υπερσυγκέντρωση εξουσίας σε έναν άνδρα που κυριαρχεί σε πολιτική, κοινωνία και οικονομία. Ο Ράμα είναι χαρισματικός, μοντέρνος, εμφανίζεται στα κόκκινα χαλιά δίπλα σε Μακρόν και Μελόνι. Αλλά στο εσωτερικό, κρατά τα νήματα σφιχτά. Τα διεθνή reports για τις εκλογές μιλούν για κατάχρηση δημόσιων πόρων, πιέσεις σε δημόσιους υπαλλήλους και πλήρη έλεγχο των ΜΜΕ.
Κι όμως, κάθε φωτογραφία του με Ευρωπαίο ηγέτη λειτουργεί σαν πλυντήριο. Το μήνυμα είναι σαφές: «όσο είσαι χρήσιμος γεωπολιτικά, η δημοκρατία είναι... σχετική».

Αυτό το μοτίβο δεν είναι καινούργιο. Από την πτώση του κομμουνισμού, η Ευρώπη ενδιαφέρεται περισσότερο για σταθερούς συμμάχους στα Βαλκάνια παρά για σταθερούς θεσμούς. Θέλει η Αλβανία να βοηθά με το Κόσοβο; Να συνεργάζεται στο μεταναστευτικό; Να μην κάνει φασαρία; Τότε, όλα καλά. Τα υπόλοιπα… δεν είναι προτεραιότητα.
Ο Έντι Ράμα ξέρει να παίζει αυτό το παιχνίδι άψογα. Έχει μετατρέψει τη χώρα του σε υπόδειγμα “διπλής πραγματικότητας”: δημοκρατία για το εξωτερικό, συγκεντρωτισμός στο εσωτερικό. Και όσο οι Ευρωπαίοι ηγέτες κοιτούν μόνο το πρώτο σκέλος, το δεύτερο ενισχύεται.

Μήπως τελικά οι Ευρωπαίοι βλέπουν την αλήθεια — και απλώς επιλέγουν να μην τη δουν καλά;
Ίσως αυτό που περιέγραφε ο νεαρός Ράμα το 1997 να ισχύει ακόμα. Το ερώτημα είναι: τι λέει αυτό για την Ευρώπη, αλλά και για τον ίδιο τον Ράμα, που από επαναστάτης έγινε αρχιτέκτονας του ίδιου συστήματος;

Διαβάστε ακόμη

Σχόλια