Η Ήπειρος δεν είναι απλώς μια γεωγραφική ενότητα. Είναι ένας κόσμος συλλογικής μνήμης, τραγουδιού και εξορίας, είναι η πατρίδα του βιολιού και του κλαρίνου που δεν παίζουν για να διασκεδάσουν, αλλά για να θυμίσουν. Και όμως, σε αυτόν τον κόσμο, η Αστυνομία έχει εισβάλει το φετινό καλοκαίρι, όχι για να προστατεύσει αλλά για να διακόψει. Συλλήψεις διοργανωτών πανηγυριών, καταγγελίες για δήθεν ηχορύπανση, και πανηγύρια που σταματούν στη μέση — αυτή είναι η εικόνα.
Η Ομοσπονδία Αδελφοτήτων και Ενώσεων Επαρχίας Πωγωνίου αντέδρασε άμεσα, με ψήφισμα που φέρει το βάρος της αγανάκτησης και της βαθιάς γνώσης: τα πανηγύρια δεν είναι απλές εκδηλώσεις. Είναι τελετές ταυτότητας, είναι σχολεία για τις νέες γενιές, είναι ο δεσμός των ξενιτεμένων με τον τόπο τους. Κάθε πανηγύρι στο Πωγώνι είναι μια πράξη επανένωσης και ένα κομμάτι προφορικής ιστορίας που επιμένει να μην πεθάνει.
Δεν ζούμε σε αποστειρωμένες πόλεις. Ζούμε σε κοινότητες με μνήμη και παρελθόν. Και σε τέτοιες κοινότητες, το πανηγύρι δεν είναι “πάρτι”. Είναι η φωνή της πέτρας, όπως σωστά το διατυπώνει η Ομοσπονδία. Είναι η μελωδία της φτώχειας, της μετανάστευσης, του πόνου και της ελπίδας. Δεν μπορούμε να μετρήσουμε τη σημασία αυτών των εκδηλώσεων με βάση τα ντεσιμπέλ.
Ασφαλώς, κανείς δεν υποστηρίζει την ανεξέλεγκτη παραβίαση των νόμων. Υπάρχουν όρια, υπάρχουν κανονισμοί. Όμως, άλλο πράγμα είναι η προστασία της δημόσιας τάξης, και άλλο η γραφειοκρατική καταστολή της πολιτισμικής έκφρασης. Όταν κάθε καταγγελία για «ηχορύπανση» γίνεται αυτόματη αφορμή για εισβολή και διακοπή, τότε δεν έχουμε να κάνουμε με εφαρμογή του νόμου, αλλά με πολιτιστική τύφλωση.
Ορισμένοι μπορεί να ενοχλούνται από το βιολί και το κλαρίνο. Ίσως δεν κατανοούν τι σημαίνει να ανασαίνεις μέσα από τον ήχο τους. Ίσως δεν θυμούνται πού στηρίχτηκαν οι ψυχές των παππούδων και των γιαγιάδων μας, όταν ξεριζώνονταν, όταν έπαιρναν τον δρόμο για την ξενιτιά, ή όταν έβρισκαν παρηγοριά στον χορό και στο τραγούδι. Δεν είναι "φολκλόρ", είναι αντίσταση στη λήθη.
Η Ομοσπονδία ζητά το αυτονόητο: θεσμική θωράκιση αυτών των εκδηλώσεων. Ζητά από τον Δήμο Πωγωνίου και τα αρμόδια υπουργεία να αντιμετωπίσουν τα πανηγύρια όχι ως νυχτερινή όχληση, αλλά ως πολιτιστική παρακαταθήκη. Ζητά να μην ξεχάσουμε ποιοι είμαστε.
Και έχει δίκιο. Αν επιτρέψουμε να σωπάσουν τα πανηγύρια, θα σωπάσει μαζί τους κι ένα κομμάτι της ταυτότητάς μας. Και αυτό δεν θα είναι απλώς πολιτισμική απώλεια, θα είναι κοινωνική αυτοχειρία.
Το Πωγώνι, όπως και κάθε άλλη γωνιά της παραμεθορίου Ελλάδας, δεν έχει ανάγκη από σιωπή. Έχει ανάγκη από στήριξη, αναγνώριση και ελευθερία πολιτισμικής έκφρασης. Και αν κάτι μας κρατάει όρθιους σε δύσκολους καιρούς, αυτό είναι η μουσική που ενώνει και ο χορός που θυμίζει.
Αν παγώσει το βιολί, παγώνει η μνήμη. Αν σωπάσει το κλαρίνο, σωπαίνει και ο τόπος. Και αυτό, πράγματι, δεν πρέπει να το επιτρέψουμε.
Η Ομοσπονδία Αδελφοτήτων και Ενώσεων Επαρχίας Πωγωνίου αντέδρασε άμεσα, με ψήφισμα που φέρει το βάρος της αγανάκτησης και της βαθιάς γνώσης: τα πανηγύρια δεν είναι απλές εκδηλώσεις. Είναι τελετές ταυτότητας, είναι σχολεία για τις νέες γενιές, είναι ο δεσμός των ξενιτεμένων με τον τόπο τους. Κάθε πανηγύρι στο Πωγώνι είναι μια πράξη επανένωσης και ένα κομμάτι προφορικής ιστορίας που επιμένει να μην πεθάνει.
Δεν ζούμε σε αποστειρωμένες πόλεις. Ζούμε σε κοινότητες με μνήμη και παρελθόν. Και σε τέτοιες κοινότητες, το πανηγύρι δεν είναι “πάρτι”. Είναι η φωνή της πέτρας, όπως σωστά το διατυπώνει η Ομοσπονδία. Είναι η μελωδία της φτώχειας, της μετανάστευσης, του πόνου και της ελπίδας. Δεν μπορούμε να μετρήσουμε τη σημασία αυτών των εκδηλώσεων με βάση τα ντεσιμπέλ.
Ασφαλώς, κανείς δεν υποστηρίζει την ανεξέλεγκτη παραβίαση των νόμων. Υπάρχουν όρια, υπάρχουν κανονισμοί. Όμως, άλλο πράγμα είναι η προστασία της δημόσιας τάξης, και άλλο η γραφειοκρατική καταστολή της πολιτισμικής έκφρασης. Όταν κάθε καταγγελία για «ηχορύπανση» γίνεται αυτόματη αφορμή για εισβολή και διακοπή, τότε δεν έχουμε να κάνουμε με εφαρμογή του νόμου, αλλά με πολιτιστική τύφλωση.
Ορισμένοι μπορεί να ενοχλούνται από το βιολί και το κλαρίνο. Ίσως δεν κατανοούν τι σημαίνει να ανασαίνεις μέσα από τον ήχο τους. Ίσως δεν θυμούνται πού στηρίχτηκαν οι ψυχές των παππούδων και των γιαγιάδων μας, όταν ξεριζώνονταν, όταν έπαιρναν τον δρόμο για την ξενιτιά, ή όταν έβρισκαν παρηγοριά στον χορό και στο τραγούδι. Δεν είναι "φολκλόρ", είναι αντίσταση στη λήθη.
Η Ομοσπονδία ζητά το αυτονόητο: θεσμική θωράκιση αυτών των εκδηλώσεων. Ζητά από τον Δήμο Πωγωνίου και τα αρμόδια υπουργεία να αντιμετωπίσουν τα πανηγύρια όχι ως νυχτερινή όχληση, αλλά ως πολιτιστική παρακαταθήκη. Ζητά να μην ξεχάσουμε ποιοι είμαστε.
Και έχει δίκιο. Αν επιτρέψουμε να σωπάσουν τα πανηγύρια, θα σωπάσει μαζί τους κι ένα κομμάτι της ταυτότητάς μας. Και αυτό δεν θα είναι απλώς πολιτισμική απώλεια, θα είναι κοινωνική αυτοχειρία.
Το Πωγώνι, όπως και κάθε άλλη γωνιά της παραμεθορίου Ελλάδας, δεν έχει ανάγκη από σιωπή. Έχει ανάγκη από στήριξη, αναγνώριση και ελευθερία πολιτισμικής έκφρασης. Και αν κάτι μας κρατάει όρθιους σε δύσκολους καιρούς, αυτό είναι η μουσική που ενώνει και ο χορός που θυμίζει.
Αν παγώσει το βιολί, παγώνει η μνήμη. Αν σωπάσει το κλαρίνο, σωπαίνει και ο τόπος. Και αυτό, πράγματι, δεν πρέπει να το επιτρέψουμε.
Διαβάστε ακόμη

Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου
Τα σχόλια απηχούν αποκλειστικά τις απόψεις των αναγνωστών