Η έκθεση του ΟΑΣΕ/ODIHR για τις εκλογές της 11ης Μαΐου στην Αλβανία: σκιές στην ισότητα, την ελευθερία ψήφου και την ανεξαρτησία των ΜΜΕ

Η τελική έκθεση του Γραφείου Δημοκρατικών Θεσμών και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (ODIHR) του ΟΑΣΕ για τις εκλογές της 11ης Μαΐου στην Αλβανία, που δημοσιεύθηκε την Πέμπτη, καταγράφει σοβαρές παραβιάσεις των δημοκρατικών αρχών, με έμφαση στην κατάχρηση διοικητικών πόρων, στις πιέσεις προς τους δημόσιους υπαλλήλους και στη συνεχιζόμενη χειραγώγηση του μιντιακού τοπίου. Η έκθεση επισημαίνει ότι η εκλογική διαδικασία διεξήχθη μέσα σε ένα ιδιαίτερα πολωμένο πολιτικό περιβάλλον, όπου το κυβερνών Σοσιαλιστικό Κόμμα εκμεταλλεύθηκε θεσμικά και επικοινωνιακά πλεονεκτήματα, δημιουργώντας συνθήκες άνισης αναμέτρησης.
Σύμφωνα με τον ΟΑΣΕ, το κυβερνών κόμμα επωφελήθηκε από τη «ευρεία χρήση διοικητικών πόρων», γεγονός που δημιούργησε «άδικο πλεονέκτημα εξουσίας». Παράλληλα, η αλβανική εκλογική νομοθεσία δεν περιέχει σαφείς μηχανισμούς απαγόρευσης τέτοιων πρακτικών, ενώ η στενή ερμηνεία της από τις εκλογικές αρχές άφησε περιθώρια για κατάχρηση. Πολλοί συνομιλητές της αποστολής του ODIHR ανέφεραν εκτεταμένες πιέσεις προς δημοτικούς υπαλλήλους από ανωτέρους τους, ώστε να στηρίξουν ή να συμμετάσχουν ενεργά στην προεκλογική καμπάνια του Σοσιαλιστικού Κόμματος.

Η έκθεση κάνει λόγο για την ύπαρξη δικτύων πελατειακών σχέσεων, μέσω των οποίων ασκούνταν επιρροή στους ψηφοφόρους. Οι υποσχέσεις για μελλοντικούς διορισμούς στο Δημόσιο, η παροχή κοινωνικών επιδομάτων, οι άδειες οικοδομής και άλλα διοικητικά προνόμια χρησιμοποιήθηκαν ως μέσα πίεσης για την εξασφάλιση ψήφων. Σε ορισμένες περιοχές αναφέρθηκαν περιστατικά εξαγοράς ψήφων και ακόμη και παρέμβασης εγκληματικών στοιχείων στη διαδικασία, γεγονός που, σύμφωνα με τον ΟΑΣΕ, υπονομεύει σοβαρά την ακεραιότητα των εκλογών.
Ένα ακόμη ανησυχητικό ζήτημα είναι ο χρηματοδοτικός αδιαφάνεια των κομμάτων. Το ODIHR σημειώνει ότι η απουσία ρυθμίσεων για τα δάνεια, τις διαδικτυακές εκστρατείες και τις δαπάνες τρίτων μερών μειώνει σημαντικά τη διαφάνεια. Κανένα πολιτικό κόμμα δεν δημοσιοποίησε βάση δεδομένων δωρεών, ενώ δεν υπάρχουν αποτελεσματικοί μηχανισμοί ελέγχου ή κυρώσεων. Το ζήτημα αυτό έχει επισημανθεί επανειλημμένα σε προηγούμενες εκθέσεις του ΟΑΣΕ, χωρίς ωστόσο να έχει σημειωθεί ουσιαστική πρόοδος.

Εξίσου έντονη είναι η κριτική για την κατάσταση των μέσων μαζικής ενημέρωσης στην Αλβανία. Η πρόσβαση των πολιτών σε αμερόληπτη πληροφόρηση θεωρείται περιορισμένη λόγω της συγκέντρωσης ιδιοκτησίας, της έλλειψης συντακτικής ανεξαρτησίας και της αυτολογοκρισίας που επικρατεί μεταξύ των δημοσιογράφων. Οι περισσότερες τηλεοπτικές πλατφόρμες και εφημερίδες αντιλαμβάνονται ως φιλικά προσκείμενες προς το κυβερνών κόμμα, ενώ η δυσφήμιση παραμένει ποινικό αδίκημα, επιτρέποντας την άσκηση πιέσεων μέσω δικαστικών αγωγών.
Οι δημοσιογράφοι αναφέρουν αυξανόμενους περιορισμούς στην πρόσβασή τους σε κυβερνητικούς αξιωματούχους και ιδίως στον πρωθυπουργό, με μείωση των συνεντεύξεων Τύπου και αποκλεισμούς από δημόσιες εκδηλώσεις — πρακτικές που αντιβαίνουν στα διεθνή πρότυπα διαφάνειας. Επιπλέον, το περιεχόμενο πολλών δελτίων ειδήσεων αντικαθίσταται από έτοιμα υλικά που διανέμονται από κρατικούς φορείς, υπονομεύοντας την αξιοπιστία και την ανεξαρτησία της ενημέρωσης. Ειδική μνεία γίνεται στην Υπηρεσία Επικοινωνίας και Πληροφόρησης της πρωθυπουργίας, η οποία, σύμφωνα με την έκθεση, κεντρικοποιεί και φιλτράρει το υλικό που δημοσιοποιείται σχετικά με τη δράση της κυβέρνησης.

Η χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης χαρακτηρίζεται επίσης προβληματική, καθώς, όπως σημειώνει ο ΟΑΣΕ, ενισχύει τον «διχαστικό λόγο» και την «κυκλοφορία χειραγωγημένου περιεχομένου», χωρίς να υπάρχουν επαρκείς μηχανισμοί εποπτείας.
Η έκθεση ολοκληρώνεται με 25 νέες συστάσεις προς τις αλβανικές αρχές, μεταξύ των οποίων:
  • ο αποπολιτικοποιημένος διορισμός των εκλογικών επιτροπών,
  • η απαγόρευση χρήσης δημόσιων πόρων από τη στιγμή της προκήρυξης των εκλογών έως και την ημέρα της ψηφοφορίας,
  • και η απαγόρευση της μετάδοσης “έτοιμου” κομματικού υλικού από τα μέσα ενημέρωσης.
Το συμπέρασμα του ΟΑΣΕ είναι σαφές: οι εκλογές της 11ης Μαΐου, αν και τεχνικά οργανώθηκαν ομαλά, υστερούν σε θεσμική ισορροπία, ίση μεταχείριση των κομμάτων και ελευθερία της πληροφόρησης. Για να ενισχυθεί η δημοκρατία στην Αλβανία, απαιτούνται ουσιαστικές μεταρρυθμίσεις, πολιτική βούληση και αποφασιστικότητα για την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης των πολιτών στη δύναμη της ψήφου.

Διαβάστε ακόμη

Σχόλια