Η πτώση του Τείχους του Βερολίνου στις 9 Νοεμβρίου 1989 σηματοδότησε την αρχή του τέλους για τη Στάζι. Αν και η μυστική υπηρεσία προσπάθησε να επιβιώσει μέσω μιας τυπικής μετονομασίας σε «Υπηρεσία για την Εθνική Ασφάλεια», οι πρακτικές της παρέμειναν αμετάβλητες και η κοινωνική δυσπιστία μεγάλωνε. Οι πολίτες γνώριζαν ότι, όσο τα αρχεία της Στάζι παρέμεναν στα χέρια του κράτους, το παλιό καθεστώς δεν είχε πραγματικά τελειώσει.
Το καθοριστικό πλήγμα δεν δόθηκε αρχικά στο Βερολίνο, αλλά στην Ερφούρτη, στις 4 Δεκεμβρίου 1989. Εκεί, μια ομάδα πολιτών με πρωτοστάτρια την καλλιτέχνιδα Γκαμπριέλε Στέτσερ κατέλαβε το τοπικό κτήριο της Στάζι, απαιτώντας τη σφράγιση και τη διάσωση των αρχείων. Η πράξη αυτή ήταν πρωτοφανής: χωρίς βία, με σχέδιο και αποφασιστικότητα, οι πολίτες αφαίρεσαν από τη μυστική αστυνομία το βασικό της όπλο. Τα αρχεία, που περιείχαν λεπτομέρειες από ολόκληρη τη ζωή εκατομμυρίων ανθρώπων, θεωρήθηκαν δικαίως «θησαυρός» της κοινωνίας και όχι του κράτους.
Το μήνυμα της Ερφούρτης εξαπλώθηκε γρήγορα σε ολόκληρη τη ΛΔΓ. Στις 15 Ιανουαρίου 1990 χιλιάδες διαδηλωτές συγκεντρώθηκαν στα κεντρικά της Στάζι στο Βερολίνο, ανταποκρινόμενοι στο κάλεσμα του Νέου Φόρουμ. Με το σύνθημα «Φέρτε ασβέστη και τούβλα», οι πολίτες κατέλαβαν τον χώρο σχεδόν ανενόχλητοι, χτίζοντας συμβολικά ένα τείχος απέναντι στον μηχανισμό καταστολής. Η εικόνα αυτή είχε τεράστια συμβολική δύναμη: η Στάζι δεν προκαλούσε πια φόβο· παρακολουθούσε παθητικά την ίδια της την κατάρρευση.
Λίγες ημέρες αργότερα, ο τελευταίος πρωθυπουργός της ΛΔΓ, Χανς Μόντροου, αναγκάστηκε να διατάξει τη διάλυση της Στάζι. Ακολούθησε μια δύσκολη πολιτική μάχη για το μέλλον των αρχείων. Παρά τις αρχικές επιφυλάξεις ακόμη και από τη δυτικογερμανική πλευρά, οι ακτιβιστές της Ανατολικής Γερμανίας επέμειναν: οι φάκελοι ανήκαν στους πολίτες. Χάρη στη δική τους αποφασιστικότητα, τα αρχεία άνοιξαν και αποτέλεσαν τη βάση για την αποκάλυψη της αλήθειας και την αντιμετώπιση του παρελθόντος.
Η διάλυση της Στάζι δεν ήταν απλώς το τέλος μιας μυστικής υπηρεσίας. Ήταν μια νίκη της κοινωνίας απέναντι στον φόβο και την αυθαιρεσία, ένα ιστορικό παράδειγμα ειρηνικής αντίστασης και δημοκρατικής διεκδίκησης. Η 15η Ιανουαρίου 1990 παραμένει έως σήμερα ένα ορόσημο που υπενθυμίζει πως ακόμη και οι πιο ισχυροί μηχανισμοί καταστολής καταρρέουν όταν οι πολίτες διεκδικούν συλλογικά την ελευθερία και τη μνήμη τους.
Διαβάστε ακόμη
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου
Τα σχόλια απηχούν αποκλειστικά τις απόψεις των αναγνωστών