Οι πρόσφατες δηλώσεις του πρωθυπουργού της Αλβανίας, Έντι Ράμα, στο κυριακάτικο podcast του, όπου ανέφερε ότι συζήτησε με τον Γάλλο υπουργό Δικαιοσύνης και διαβεβαίωσε πως θα «διαφυλάξει την ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης, χωρίς όμως να επιτρέψει τη μεροληψία», ερμηνεύονται από πολλούς ως ένα έμμεσο, κωδικοποιημένο μήνυμα για τις επερχόμενες αλλαγές στη δικαστική μεταρρύθμιση.
Σύμφωνα με πληροφορίες, η κυβερνητική πλειοψηφία φαίνεται να έχει εγκαταλείψει το αρχικό σχέδιο άμεσης αποδυνάμωσης των αρμοδιοτήτων της Ειδικής Εισαγγελίας κατά της Διαφθοράς και του Οργανωμένου Εγκλήματος (SPAK). Αντ’ αυτού, υιοθετείται μια πιο σύνθετη στρατηγική: η θεσμική απομόνωση του SPAK και η παράλληλη ενίσχυση του Ειδικού Δικαστηρίου κατά της Διαφθοράς και του Οργανωμένου Εγκλήματος (GJKKO).
Ο πυρήνας του σχεδίου προβλέπει την κατάρτιση νέου νόμου που θα αυξάνει τις εξουσίες του GJKKO, συνοδευόμενου από μεταβατικές διατάξεις που θα οδηγούν σε πλήρη ανανέωση της σύνθεσης τόσο του Πρωτοβάθμιου όσο και του Εφετείου του συγκεκριμένου δικαστηρίου. Με αυτόν τον τρόπο, η κυβέρνηση θα μπορεί να επανακαθορίσει τις ισορροπίες στο πιο κρίσιμο δικαστικό όργανο που χειρίζεται υποθέσεις διαφθοράς υψηλού επιπέδου.
Παράλληλα, σχεδιάζεται η ενίσχυση του ρόλου του Ανώτατου Δικαστικού Συμβουλίου (KLGJ), το οποίο θα αποκτήσει την αρμοδιότητα να ερευνά εάν άλλοι θεσμοί – συμπεριλαμβανομένου του SPAK – έχουν παραβιάσει τα δικαιώματα ή την ανεξαρτησία των δικαστηρίων, για παράδειγμα μέσω παρακολουθήσεων ή άλλων παρεμβάσεων.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλούν και οι προτεινόμενες αλλαγές στον Ποινικό Κώδικα. Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, το αδίκημα της «κατάχρησης εξουσίας» παύει να θεωρείται ποινικό αδίκημα, ενώ πράξεις που προκύπτουν μετά από ελέγχους ή πορίσματα του Ανώτατου Ελεγκτικού Συνεδρίου δεν θα υπόκεινται πλέον σε ποινική δίωξη. Αν αυτές οι αλλαγές υλοποιηθούν, το SPAK θα στερηθεί βασικά νομικά εργαλεία που μέχρι σήμερα του επέτρεπαν να διώκει ανώτατους κρατικούς αξιωματούχους.
Το αποτέλεσμα θα είναι ένα SPAK με εξαιρετικά περιορισμένο πεδίο δράσης, ουσιαστικά αποκομμένο από το υπόλοιπο σύστημα της ειδικής δικαιοσύνης. Την ίδια στιγμή, ο Γενικός Εισαγγελέας αναμένεται να αποκτήσει αυξημένες εξουσίες ελέγχου επί των εισαγγελιών της περιφέρειας και του Εφετείου, γεγονός που παραπέμπει σε ένα πιο συγκεντρωτικό μοντέλο εξουσίας, παρόμοιο με εκείνο που ίσχυε στο παρελθόν.
Σύμφωνα με πληροφορίες, η κυβερνητική πλειοψηφία φαίνεται να έχει εγκαταλείψει το αρχικό σχέδιο άμεσης αποδυνάμωσης των αρμοδιοτήτων της Ειδικής Εισαγγελίας κατά της Διαφθοράς και του Οργανωμένου Εγκλήματος (SPAK). Αντ’ αυτού, υιοθετείται μια πιο σύνθετη στρατηγική: η θεσμική απομόνωση του SPAK και η παράλληλη ενίσχυση του Ειδικού Δικαστηρίου κατά της Διαφθοράς και του Οργανωμένου Εγκλήματος (GJKKO).
Ο πυρήνας του σχεδίου προβλέπει την κατάρτιση νέου νόμου που θα αυξάνει τις εξουσίες του GJKKO, συνοδευόμενου από μεταβατικές διατάξεις που θα οδηγούν σε πλήρη ανανέωση της σύνθεσης τόσο του Πρωτοβάθμιου όσο και του Εφετείου του συγκεκριμένου δικαστηρίου. Με αυτόν τον τρόπο, η κυβέρνηση θα μπορεί να επανακαθορίσει τις ισορροπίες στο πιο κρίσιμο δικαστικό όργανο που χειρίζεται υποθέσεις διαφθοράς υψηλού επιπέδου.
Παράλληλα, σχεδιάζεται η ενίσχυση του ρόλου του Ανώτατου Δικαστικού Συμβουλίου (KLGJ), το οποίο θα αποκτήσει την αρμοδιότητα να ερευνά εάν άλλοι θεσμοί – συμπεριλαμβανομένου του SPAK – έχουν παραβιάσει τα δικαιώματα ή την ανεξαρτησία των δικαστηρίων, για παράδειγμα μέσω παρακολουθήσεων ή άλλων παρεμβάσεων.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλούν και οι προτεινόμενες αλλαγές στον Ποινικό Κώδικα. Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, το αδίκημα της «κατάχρησης εξουσίας» παύει να θεωρείται ποινικό αδίκημα, ενώ πράξεις που προκύπτουν μετά από ελέγχους ή πορίσματα του Ανώτατου Ελεγκτικού Συνεδρίου δεν θα υπόκεινται πλέον σε ποινική δίωξη. Αν αυτές οι αλλαγές υλοποιηθούν, το SPAK θα στερηθεί βασικά νομικά εργαλεία που μέχρι σήμερα του επέτρεπαν να διώκει ανώτατους κρατικούς αξιωματούχους.
Το αποτέλεσμα θα είναι ένα SPAK με εξαιρετικά περιορισμένο πεδίο δράσης, ουσιαστικά αποκομμένο από το υπόλοιπο σύστημα της ειδικής δικαιοσύνης. Την ίδια στιγμή, ο Γενικός Εισαγγελέας αναμένεται να αποκτήσει αυξημένες εξουσίες ελέγχου επί των εισαγγελιών της περιφέρειας και του Εφετείου, γεγονός που παραπέμπει σε ένα πιο συγκεντρωτικό μοντέλο εξουσίας, παρόμοιο με εκείνο που ίσχυε στο παρελθόν.
Συνολικά, η νέα μεταρρυθμιστική κατεύθυνση φαίνεται να στοχεύει στη δημιουργία ενός ισχυρού GJKKO με ανανεωμένη σύνθεση και μειωμένη εξωτερική επιρροή, ενώ το SPAK κινδυνεύει να μετατραπεί σε έναν απομονωμένο θεσμό, χωρίς ουσιαστικούς συμμάχους στο δικαστικό σύστημα. Εάν οι εξελίξεις αυτές επιβεβαιωθούν, θα πρόκειται για μια βαθιά αναδιάταξη του οικοδομήματος της δικαιοσύνης στην Αλβανία, με σημαντικές πολιτικές και θεσμικές συνέπειες τόσο στο εσωτερικό της χώρας όσο και στις σχέσεις της με τους διεθνείς της εταίρους.
Διαβάστε ακόμη

Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου
Τα σχόλια απηχούν αποκλειστικά τις απόψεις των αναγνωστών