Δημήτριος και Θωμάς Παλαιολόγος: Οι μικροί αδερφοί του τελευταίου αυτοκράτορα και το τέλος του Βυζαντίου
Ο Δημήτριος (γεν. 1407) υπήρξε φιλόδοξος, ανίκανος και τελικά προδότης. Από νωρίς επιχείρησε να καταλάβει τον θρόνο, φτάνοντας το 1442 στο σημείο να στασιάσει ενάντια στην Κωνσταντινούπολη με τη βοήθεια των Οθωμανών. Παρά την ήττα του, τιμωρήθηκε ελαφρά και επέστρεψε στον Μυστρά.
Το 1448, μετά τον θάνατο του αυτοκράτορα Ιωάννη Η΄, διεκδίκησε ξανά τον θρόνο με τη στήριξη των ανθενωτικών. Τελικά, με την παρέμβαση του Σουλτάνου Μουράτ Β΄ και τη βούληση της μητέρας του, ο Κωνσταντίνος ανακηρύχθηκε αυτοκράτορας, παρά την ειρωνεία της οθωμανικής εμπλοκής.
Ο Θωμάς (γεν. 1409), φοβούμενος την τύχη του αδερφού του Κωνσταντίνου, εγκατέλειψε τον Μοριά και διέφυγε στη Ρώμη, όπου ασπάστηκε τον καθολικισμό και τέθηκε υπό την προστασία του Πάπα. Έζησε εκεί ως επιδοτούμενος εξόριστος, χωρίς ποτέ να επιστρέψει ενεργά στη σκηνή των γεγονότων.
Από το 1449 μέχρι το 1460, τα δύο αδέρφια ως δεσπότες του Μοριά αλληλοϋπονομεύονταν διαρκώς. Ο Δημήτριος συμμαχούσε με τους Τούρκους, ο Θωμάς με τους Φράγκους. Η κατάσταση επιδεινώθηκε δραματικά μετά την Άλωση της Πόλης το 1453, καθώς και οι δύο αρνήθηκαν να αντιδράσουν δυναμικά. Ο λαός και οι Αλβανοί του Μοριά, βλέποντας την προδοτική στάση τους, εξεγέρθηκαν.
Ο Μωάμεθ Β΄ παρενέβη με στόχο τη σταθερότητα στην Πελοπόννησο. Συμμάχησε προσωρινά με τα δύο αδέρφια και καταστάλθηκε η επανάσταση. Όμως, οι εσωτερικές έριδες συνεχίστηκαν. Τελικά, το 1460 ο Δημήτριος παρέδωσε πρόθυμα τον Μυστρά στον Σουλτάνο, προσφέροντας την κόρη του, Ελένη, στο χαρέμι του, μαζί με την υπόλοιπη γη.
Ο Θωμάς το έσκασε από το Ναβαρίνο προς τη Ρώμη, εγκαταλείποντας την οικογένειά του στην Κέρκυρα. Ο Μοριάς ήταν πια οριστικά τουρκικός.
Ο Δημήτριος ανταμείφθηκε από τον Μωάμεθ με νησιά του Αιγαίου, ζώντας πλουσιοπάροχα μέχρι το 1469, όταν τα προνόμιά του ανακλήθηκαν και μονάστηκε με το όνομα Δαυίδ. Πέθανε έναν χρόνο μετά.
Ο Θωμάς έζησε ανέμελα στη Ρώμη με ετήσιες επιχορηγήσεις από τον Πάπα και πέθανε το 1465, θαμμένος στον Άγιο Πέτρο. Μετέφερε την Τίμια Κάρα του Αποστόλου Ανδρέα στη Ρώμη, κίνηση που ιστορικά ερμηνεύεται περισσότερο ως διπλωματικό δώρο παρά ως πράξη πίστης.
Ο γιος του, Μανουήλ, επέστρεψε στην Κωνσταντινούπολη και έζησε ως υποτελής του Σουλτάνου, ενώ ο εγγονός του, Ιωάννης, έγινε ναύαρχος του οθωμανικού στόλου με το όνομα Μεχμέτ Μεσίχ Παλαιολόγος.
Ανάμεσα σε αυτή την παρακμή, ξεχωρίζει μια μορφή: ο Κωνσταντίνος Γραίτζας Παλαιολόγος, ο οποίος αντιστάθηκε ηρωικά επί 10 μήνες στο φρούριο του Σαλμενίκου, το τελευταίο ελεύθερο βυζαντινό έδαφος. Ο Μωάμεθ, εντυπωσιασμένος, ορκίστηκε στο Κοράνι πως δεν θα πειράξει τους υπερασπιστές αν παραδοθούν. Τήρησε τον λόγο του. Ο Γραίτζας κατέφυγε στη Ναύπακτο και τιμήθηκε από τους Βενετούς.
Η ιστορία των Δημητρίου και Θωμά Παλαιολόγου δεν είναι απλώς η αφήγηση της πτώσης μιας δυναστείας. Είναι μια τραγική υπόμνηση του τι συμβαίνει όταν προσωπική φιλοδοξία, αδελφικός φθόνος και προδοσία κυριαρχούν πάνω στο κοινό καλό. Αντίθετα, η μορφή του Κωνσταντίνου ΙΑ΄ και του Γραίτζα Παλαιολόγου παραμένουν σύμβολα αντίστασης, τιμής και θυσίας – τα τελευταία φωτεινά σημεία μιας σκοτεινής εποχής.
Διαβάστε ακόμη
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου
Τα σχόλια απηχούν αποκλειστικά τις απόψεις των αναγνωστών