Η γνωστή φράση του Μαρξ, «η ιστορία επαναλαμβάνεται πρώτα ως τραγωδία, ύστερα ως φάρσα», μπορεί να ερμηνευθεί σήμερα ως προειδοποίηση. Οι ΗΠΑ και το Ισραήλ ίσως ελπίζουν πως με στοχευμένα πλήγματα και εσωτερική πίεση θα προκαλέσουν ρωγμές στο καθεστώς της Τεχεράνης. Όμως, όποιος θεωρεί ότι η ανατροπή ενός αυταρχικού καθεστώτος είναι απλή υπόθεση, πλανάται.
Ας θυμηθούμε την «Καταιγίδα της Ερήμου» και τον στρατηγό Σβάρτσκοπφ, που το 1991, ερωτηθείς αν θα ανέτρεπε τον Σαντάμ Χουσεΐν, απάντησε λιτά: «Εύκολο να το λες, δύσκολο να το κάνεις». Η αλλαγή καθεστώτος δεν είναι ζήτημα στρατιωτικής ισχύος μόνο· απαιτεί στρατηγικό βάθος, κοινωνική συναίνεση, μεταβατικές δομές και, κυρίως, ιστορική επίγνωση.
Τα προηγούμενα παραδείγματα είναι απογοητευτικά: Ιράκ, Αφγανιστάν, Λιβύη. Καθεστώτα έπεσαν, αλλά τι ακολούθησε; Χάος, εσωτερικές συγκρούσεις, εμφύλιοι, κρατική αποσύνθεση και τρομοκρατικά κενά εξουσίας. Η «Αραβική Άνοιξη» υποσχέθηκε ελευθερία, αλλά πολλοί λαοί βίωσαν τον πιο σκοτεινό χειμώνα.
Το Ιράν δεν είναι «εύκολη περίπτωση». Είναι μια χώρα με βαθιές πολιτισμικές και θρησκευτικές ρίζες, ένα καθεστώς που, όσο αυταρχικό κι αν είναι, διαθέτει εσωτερικούς υποστηρικτές και παγκόσμια επιρροή μέσω οργανώσεων όπως η Χεζμπολάχ και η Χαμάς. Μια βεβιασμένη κατάρρευση χωρίς σχέδιο μετάβασης θα άφηνε κενό εξουσίας που κανείς στη Δύση δεν είναι έτοιμος να καλύψει.
Πράγματι, το ιρανικό καθεστώς είναι σκληρό, ανελεύθερο και βίαιο απέναντι στους πολίτες του. Δεν υπάρχει αμφιβολία πως μια αλλαγή θα μπορούσε να σημάνει ελπίδα για πολλούς Ιρανούς. Αλλά ποιος θα διασφαλίσει ότι αυτή η αλλαγή θα είναι προς το καλύτερο; Όπως απέδειξε η Ιστορία, οι πρώτες ημέρες μετά την πτώση ενός καθεστώτος είναι συχνά οι πιο επικίνδυνες. Η απουσία εναλλακτικής, οργανωμένης, αποδεκτής ηγεσίας μπορεί να οδηγήσει σε ακόμη μεγαλύτερη δυστυχία.
Η παγίδα της Ιστορίας δεν είναι μόνο να την αγνοείς, αλλά και να τη μιμείσαι άκριτα. Όπως είπε ο Μπίσμαρκ, τα μεγάλα ζητήματα δεν λύνονται με ρητορείες, αλλά με αίμα και σίδερο. Όμως, ο πραγματικός ηγέτης είναι εκείνος που ξέρει πότε να επιλέξει τη σύνεση αντί για τη σύγκρουση.
Οι Πέρσες, όπως αποκαλούνταν οι Ιρανοί μέχρι πριν από έναν αιώνα, είναι ένας λαός με βαθειά φιλοσοφική παράδοση. Όπως έγραφε ο Ομάρ Καγιάμ, εκείνοι που γνωρίζουν τα μυστήρια του Θεού δεν αφήνουν τον φόβο ή την προσδοκία να φυτευτούν στην ψυχή τους. Η Δύση και το Ισραήλ ίσως πρέπει να δουν τον ιρανικό λαό όχι ως εχθρό, αλλά ως σύμμαχο στην προσπάθεια για ελευθερία και μεταρρύθμιση.
Και αυτή η προσπάθεια απαιτεί χρόνο, επιμονή και, πάνω απ’ όλα, σχέδιο. Διαφορετικά, θα μιλάμε ξανά σε λίγα χρόνια για άλλη μια τραγωδία, που κάποιοι τη φαντάστηκαν ως λύτρωση.
Διαβάστε ακόμη
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου
Τα σχόλια απηχούν αποκλειστικά τις απόψεις των αναγνωστών