Η «Τέταρτη Εντολή» του Έντι Ράμα και η σκιά του Ενβέρ Χότζα

Λίγο πριν από την ανακοίνωση της νέας κυβέρνησης του Έντι Ράμα, στο ξεκίνημα της τέταρτης θητείας του, η Αλβανία μοιάζει να ξαναζεί στιγμές που θυμίζουν σκοτεινά κεφάλαια της ιστορίας της. Οι αναλογίες με τον Ενβέρ Χότζα μετά την τέταρτη ολομέλεια του Κόμματος Εργασίας είναι έντονες: τότε ο δικτάτορας, άρρωστος και φορτωμένος με εγκλήματα, αποδυνάμωσε την ηγεσία και την αντικατέστησε με «στρατιώτες» της εργατικής τάξης, εξαλείφοντας κάθε πρόσωπο που μπορούσε να σταθεί απέναντί του. Σήμερα, ο Ράμα ετοιμάζεται να παρουσιάσει τη δική του «Τέταρτη Πολιτική Γραμματεία», γεμίζοντας το κυβερνητικό του σχήμα με πρόσωπα πιστά, αδύναμα πολιτικά, χωρίς ανεξάρτητη φωνή.

Το Σοσιαλιστικό Κόμμα, που μέχρι την έλευση του Ράμα είχε μια αξιοσημείωτη συμβολή στον εκδημοκρατισμό της χώρας, έχει απογυμνωθεί. Η δημοκρατική του παράδοση έχει «ευνουχιστεί». Όσοι πολιτικοί θα μπορούσαν να εκφράσουν μια νέα γενιά, έχουν περιθωριοποιηθεί, στοχοποιηθεί ή ακόμη και οδηγηθεί στη φυλακή. Ο Ράμα φρόντισε να «πετάξει κόκκαλα» στους λύκους της παλιάς πολιτικής, θυσιάζοντας στελέχη για να σώσει τον εαυτό του και τον στενό του κύκλο.
Από τον Φάτος Νάνο και τους παλιούς σοσιαλιστές μέχρι νεότερες φιγούρες όπως ο Σαϊμίρ Ταχίρι ή ο Εριόν Βελιαΐ, όλοι βρέθηκαν αντιμέτωποι με την πολιτική μηχανή του Ράμα. Ορισμένοι καταστράφηκαν πολιτικά, άλλοι σιωπήθηκαν. Στελέχη με δυναμική, όπως ο Ντίτμιρ Μπουσάτι, ο Νταμιάν Γκίκνουρι ή ο Ταουλάντ Μπάλα, μαζί με επιτυχημένους δημάρχους που είχαν εκλεγεί με κόπο, θεωρήθηκαν απειλή και μπήκαν στο στόχαστρο. Ακόμη και προσωπικότητες όπως ο Σπετίμ Γκίκα, ο οποίος είχε συμβάλει καθοριστικά στην Αυλώνα, θυσιάστηκαν για να εξασφαλιστεί η «απόλυτη πειθαρχία» στο κόμμα.

Ο Έντι Ράμα έχει μετατρέψει την ηγεσία σε προσωπικό του εργαλείο. Το κόμμα δεν θυμίζει πλέον οργανισμό με εσωτερική δημοκρατία, αλλά ένα είδος «κουνελόσπιτου», όπου οι «σκύλοι-λαγωνικά» του ηγέτη γαβγίζουν για να φοβίσουν όποιον τολμήσει να πλησιάσει. Στελέχη που κάποτε είχαν φωνή και κύρος έχουν καταντήσει «πατρονάζερ», αφοσιωμένοι μόνο στο να μοιράζουν «likes» και «shares» στις ρητορικές εξάρσεις του πρωθυπουργού.
Ακόμη και πρώην υπουργοί ή πρώην ηγέτες έχουν περιοριστεί σε έναν ρόλο κατώτερο, άφωνοι μπροστά στον αυταρχισμό του αρχηγού. Ο Ράμα δεν είναι πια απλός «ποιμένας»· έχει γίνει απόλυτος κυρίαρχος, περιβαλλόμενος από μια ομάδα που υπάρχει για να τον προστατεύει και όχι για να κυβερνά τη χώρα.

Η κατάσταση αυτή δεν είναι απλώς εσωκομματικό ζήτημα. Το γεγονός ότι το μεγαλύτερο κόμμα της χώρας έχει αποδυναμωθεί και παραδοθεί πλήρως σε έναν μόνο άνθρωπο αποτελεί απειλή για τη δημοκρατία και για τη θεσμική λειτουργία της Αλβανίας. Χωρίς εσωτερική αντιπολίτευση, χωρίς εναλλακτικές φωνές, ο πρωθυπουργός κυβερνά ανεξέλεγκτα, συγκεντρώνοντας εξουσίες όπως λίγοι πριν από αυτόν.
Αντί για κόμμα με οράματα και προγράμματα, το Σοσιαλιστικό Κόμμα έχει μετατραπεί σε μια πλατφόρμα αυλοκολάκων, ενώ οι πολίτες βλέπουν τις ελπίδες τους για ανανέωση να καταρρέουν. Ο αυταρχισμός καλύπτεται πίσω από «καλλιτεχνικές πινελιές» και ατελείωτες επικοινωνιακές καμπάνιες, που όμως δεν μπορούν να κρύψουν την πολιτική γύμνια.

Η Αλβανία, στην αυγή της τέταρτης θητείας του Ράμα, βρίσκεται σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι. Αν η πολιτική ζωή συνεχίσει να περιστρέφεται γύρω από τις προσωπικές φιλοδοξίες ενός «μεγάλου ηγέτη», τότε η χώρα κινδυνεύει να παλινδρομήσει σε αυταρχικά μονοπάτια που νόμιζε ότι είχε αφήσει πίσω της. Η ιστορία με τον Ενβέρ Χότζα διδάσκει ότι όταν η εξουσία συγκεντρώνεται απόλυτα σε ένα πρόσωπο, η κοινωνία πληρώνει βαρύ τίμημα.
Η ημερομηνία που διάλεξε ο Ράμα για την παρουσίαση της νέας του κυβέρνησης – 11 Σεπτεμβρίου – έχει από μόνη της βαρύ συμβολισμό. Είτε από ειρωνεία της ιστορίας είτε από προφητικό σημάδι, υπενθυμίζει ότι καμία εξουσία δεν είναι άτρωτη. Το ερώτημα είναι αν η Αλβανία θα βρει τη δύναμη να αναστηλώσει το Σοσιαλιστικό Κόμμα και να αναγεννήσει τη δημοκρατία της ή αν θα παραδοθεί πλήρως στην αυλή ενός και μόνο ανθρώπου.

Διαβάστε ακόμη

Σχόλια