Και κάπως έτσι λειτουργεί η «ανάπτυξη» στην Ελλάδα: το κράτος πληρώνει, ο πολίτης χρηματοδοτεί και, όταν έρθει η ώρα της εκμετάλλευσης, ο δρόμος περνάει σε ιδιώτη.
Μέχρι το 2028, το κόστος για τη διαδρομή σε ολόκληρη την Εγνατία αναμένεται να εκτοξευθεί από τα 19,30 ευρώ στα 52,20 ευρώ. Στην Τύρια Ιωαννίνων, για παράδειγμα, τα 2,10 ευρώ γίνονται 5,45 ευρώ. Και για τα βαρέα οχήματα, τα ποσά προκαλούν ακόμη μεγαλύτερη εντύπωση: από 67,50 ευρώ, η χρέωση φτάνει στα 183,80 ευρώ.
Για μια οικογένεια που ταξιδεύει περιστασιακά, είναι μια σημαντική επιβάρυνση. Για έναν επαγγελματία που χρησιμοποιεί καθημερινά τον δρόμο, είναι πλέον ένα σοβαρό λειτουργικό κόστος. Και για μια ολόκληρη περιοχή όπως η Ήπειρος, το ζήτημα είναι ακόμη μεγαλύτερο.
Γιατί η Εγνατία δεν είναι ένας δρόμος πολυτελείας. Είναι η βασική οδική σύνδεση της Ηπείρου με τη Θεσσαλονίκη και τη Βόρεια Ελλάδα.
Τα διόδια αυξάνονται. Τα έργα περιμένουν.
Το παράδοξο γίνεται ακόμη μεγαλύτερο όταν εξετάζει κανείς τι παίρνει ο πολίτης σε αντάλλαγμα.
Οι αυξήσεις στα διόδια προχωρούν, ενώ σημαντικές παρεμβάσεις που παρουσιάζονται ως απαραίτητες για τη βελτίωση και την ασφάλεια του αυτοκινητοδρόμου παραμένουν σε επίπεδο μελετών ή σχεδιασμού.
Οι στενώσεις και τα κολωνάκια, όμως, είναι ήδη εδώ.
Ο λογαριασμός επίσης.
Και μετά το 2028, η επιβάρυνση δεν σταματά. Οι τιμές προβλέπεται να αναπροσαρμόζονται με βάση τον πληθωρισμό, ενώ περιορίζονται ή καταργούνται παλαιότερες εκπτώσεις και απαλλαγές για συχνούς χρήστες, ανέργους και κατοίκους παραμεθόριων περιοχών.
Παράλληλα, προβλέπεται και νέος σταθμός διοδίων στον Πλάτανο Ημαθίας.
Από τα 90 εκατομμύρια στα 250 εκατομμύρια
Και εδώ βρίσκεται ίσως το πιο ενδιαφέρον σημείο της υπόθεσης.
Τα έσοδα που εισέπραττε το Δημόσιο από την Εγνατία υπολογίζονται περίπου στα 90 εκατομμύρια ευρώ ετησίως. Με το νέο καθεστώς παραχώρησης, τα έσοδα του παραχωρησιούχου εκτιμάται ότι μπορούν να ξεπεράσουν τα 250 εκατομμύρια ευρώ τον χρόνο.
Ο πολίτης, επομένως, δεν βλέπει απλώς τα διόδια να αυξάνονται.
Βλέπει έναν δημόσιο δρόμο, κατασκευασμένο με τεράστιες δημόσιες επενδύσεις, να μετατρέπεται σε μια εξαιρετικά κερδοφόρα δραστηριότητα για τον ιδιώτη.
Και το ερώτημα είναι απλό: Ποιος πληρώνει και ποιος τελικά κερδίζει;
Η Ήπειρος πληρώνει περισσότερο
Για την Ήπειρο, η υπόθεση έχει και μια ιδιαίτερη διάσταση.
Σε μια περιοχή που αντιμετωπίζει εδώ και χρόνια δημογραφική συρρίκνωση, υψηλό μεταφορικό κόστος και σοβαρές δυσκολίες στην πρόσβαση και στις υποδομές, η αύξηση του κόστους μετακίνησης λειτουργεί ως ακόμη ένα αντικίνητρο.
Ο κάτοικος των Ιωαννίνων, της Θεσπρωτίας ή της Δυτικής Μακεδονίας δεν έχει πάντα εναλλακτική.
Δεν επιλέγει αν θα χρησιμοποιήσει την Εγνατία.
Την έχει ανάγκη.
Και όταν ένας δρόμος είναι ουσιαστικά αναγκαίος για τις μετακινήσεις, τις επιχειρήσεις, τον τουρισμό και τις μεταφορές μιας ολόκληρης περιοχής, η συνεχής αύξηση των διοδίων δεν είναι απλώς μια εμπορική απόφαση.
Είναι πολιτική επιλογή με κοινωνικές και οικονομικές συνέπειες.
Και κάπου εδώ μπαίνει η… ΔΕΘ
Την ίδια ώρα, πλησιάζει η Διεθνής Έκθεση Θεσσαλονίκης και μαζί της αναμένονται για ακόμη μία φορά εξαγγελίες για «στήριξη της κοινωνίας», «μέτρα ανακούφισης», «ανάπτυξη» και «ενίσχυση των πολιτών».
Μόνο που υπάρχει ένα μικρό πρόβλημα.
Δεν γίνεται από τη μία να αυξάνεις το κόστος μετακίνησης και από την άλλη να εμφανίζεσαι ως ο μεγάλος προστάτης του οικογενειακού εισοδήματος.
Δεν γίνεται να παίρνεις με το ένα χέρι περισσότερα από τον πολίτη και με το άλλο να επιστρέφεις ένα μικρό μέρος με τη μορφή επιδομάτων και προσωρινών ενισχύσεων.
Αυτό δεν είναι πραγματική ελάφρυνση.
Είναι ένας φαύλος κύκλος.
Πληρώνεις περισσότερα για να μετακινηθείς, περισσότερα για να μεταφέρεις προϊόντα, περισσότερα για να λειτουργήσεις μια επιχείρηση και στο τέλος πανηγυρίζεις για ένα επίδομα που καλύπτει ένα μικρό μέρος της νέας επιβάρυνσης.
Η «ανάπτυξη» με το τιμολόγιο στο χέρι
Η Εγνατία Οδός είναι τελικά ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα μιας μεγαλύτερης πολιτικής φιλοσοφίας.
Το Δημόσιο κατασκευάζει.
Ο φορολογούμενος πληρώνει.
Ο ιδιώτης αναλαμβάνει την εκμετάλλευση.
Και ο πολίτης πληρώνει ξανά, αυτή τη φορά κάθε φορά που περνάει από τον δρόμο που έχει ήδη χρηματοδοτήσει.
Όλα αυτά βαφτίζονται «αποδοτικότητα», «επενδύσεις» και «ανάπτυξη».
Μπορεί να είναι αποδοτικό για τον παραχωρησιούχο.
Το ερώτημα είναι αν είναι εξίσου αποδοτικό για τον πολίτη.
Γιατί ανάπτυξη χωρίς προσβάσιμες υποδομές, χωρίς ανταγωνιστικό κόστος μετακίνησης και χωρίς πραγματική ελάφρυνση της περιφέρειας δεν είναι ανάπτυξη για όλους.
Είναι ανάπτυξη με διαφορετικές ταχύτητες.
Και στην Εγνατία, όπως φαίνεται, κάποιοι θα ταξιδεύουν με ταχύτητα.
Οι υπόλοιποι θα πληρώνουν τα διόδια.
Διαβάστε ακόμη
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου
Τα σχόλια απηχούν αποκλειστικά τις απόψεις των αναγνωστών