Οι «πόλεμοι της δαντέλας»: ο μύθος του «καλού» πολέμου

Στην ευρωπαϊκή ιστορία, οι πολεμικές συγκρούσεις του τέλους του 17ου και των αρχών του 18ου αιώνα συχνά αποκαλούνται ειρωνικά «πόλεμοι της δαντέλας». Ο όρος αυτός δημιουργεί την εντύπωση ενός ευγενικού, σχεδόν ιπποτικού τρόπου διεξαγωγής του πολέμου, όπου οι αντίπαλοι τηρούσαν κανόνες τιμής και αποφεύγονταν οι ακρότητες. Η εικόνα αυτή, όμως, είναι μια κατασκευή των μεταγενέστερων αιώνων, μακριά από τη σκληρή πραγματικότητα της εποχής.
Οι πόλεμοι του Λουδοβίκου ΙΔ, του αποκαλούμενου «Βασιλιά Ήλιου», δείχνουν πόσο μακριά βρισκόταν η αλήθεια από τον μύθο. Ο Λουδοβίκος, επιδιώκοντας τη δόξα και την επέκταση της Γαλλίας, κήρυξε το 1672 πόλεμο στην Ολλανδία, ένα μικρό, αλλά πλούσιο και ανεξάρτητο κράτος. Με στρατό 120.000 ανδρών και τρεις διάσημους στρατάρχες –Κοντέ, Τουρέν και Λουξεμβούργο– η Γαλλία εξαπέλυσε μια εκστρατεία που θα έμενε στην ιστορία για τη βιαιότητά της.

Κατόπιν εντολών του ίδιου του βασιλιά, ο στρατός χρησιμοποίησε την τρομοκρατία ως όπλο. Τα χωριά Bodergraven και Zwammerdam υπέστησαν ολοκληρωτική καταστροφή: οι κάτοικοι σφαγιάστηκαν ή κάηκαν ζωντανοί, οι γυναίκες βιάστηκαν, τα σπίτια πυρπολήθηκαν. Ο υπουργός Πολέμου, Λουβουά, καυχήθηκε πως «ψήσαμε τους Ολλανδούς μέσα στις πόλεις τους». Αυτή η πολιτική τρόμου δεν στόχευε απλώς στην κατάκτηση εδαφών, αλλά στη συνειδητή συντριβή του ηθικού του αντιπάλου.
Η βαρβαρότητα των Γάλλων δεν σταμάτησε εκεί. Το 1688, κατά τη διάρκεια του Πολέμου της Διαδοχής του Παλατινάτου, οι στρατιές του Λουδοβίκου ισοπέδωσαν ολόκληρες περιοχές της Γερμανίας, καίγοντας πόλεις και χωριά για να στερήσουν από τον εχθρό κάθε πόρο. Οι ίδιες πρακτικές εφαρμόστηκαν και σε επόμενες συγκρούσεις, δείχνοντας πως οι «πολιτισμένοι» ευρωπαϊκοί στρατοί δεν διέφεραν ουσιαστικά από τους πιο άγριους εισβολείς του παρελθόντος.

Η ειρωνεία του όρου «πόλεμοι της δαντέλας» κρύβει λοιπόν μια πικρή αλήθεια. Οι πόλεμοι εκείνης της εποχής μπορεί να συνοδεύονταν από περίτεχνες στολές, αυστηρούς στρατιωτικούς κανονισμούς και μια επίφαση αριστοκρατικής ευγένειας, όμως πίσω από τη βιτρίνα επικρατούσε η ίδια αγριότητα που χαρακτήριζε κάθε αιώνα. Η Ευρώπη του 17ου αιώνα δεν γνώρισε «καλούς» πολέμους· γνώρισε πολέμους εξίσου απάνθρωπους, με θύματα κυρίως τους αμάχους.
Τελικά, η Γαλλία μπορεί να κέρδισε εδάφη, αλλά έχασε κάτι πολυτιμότερο: το ηθικό της κύρος. Οι πόλεμοι της δαντέλας δεν υπήρξαν ποτέ «καλοί»· ήταν απλώς οι πόλεμοι της βίας, ντυμένοι με δαντέλα.

Διαβάστε ακόμη

* Ήταν σωστό να μην προσκληθεί η Ρωσία στην Νορμανδία για την επέτειο της D-Day;

* Royal Scots Greys: Το σύνταγμα που συνέτριψε τον Ναπολέοντα στο Βατερλό

* Η “απάτη” του Ναπολέοντα στην μάχη του Μιλέσιμο

👉Ακολουθήστε μας στο twitter