Το ερώτημα όμως δεν είναι αν ο Τραμπ γκρεμίζει. Το ερώτημα είναι αν, γκρεμίζοντας, χτίζει κάτι στη θέση τους.
Η ανατροπή της Roe v. Wade έκλεισε έναν ιστορικό κύκλο μισού αιώνα. Οι εμπορικοί πόλεμοι και η αποδόμηση της λογικής συμφωνιών τύπου North American Free Trade Agreement έθεσαν τέλος στη μεταψυχροπολεμική συναίνεση περί παγκοσμιοποίησης. Η αμφισβήτηση του ρόλου του North Atlantic Treaty Organization τραυμάτισε την καρδιά της διατλαντικής αρχιτεκτονικής ασφάλειας.
Όλα αυτά συνιστούν ρήξεις. Ρήξεις που πολλοί ψηφοφόροι ζητούσαν εδώ και χρόνια.
Οι υποστηρικτές του Τραμπ βλέπουν έναν ηγέτη που τολμά να τελειώσει «εκκρεμότητες» δεκαετιών. Έναν πρόεδρο που δεν φοβάται να συγκρουστεί με θεσμούς, ελίτ και διεθνείς κανόνες που θεωρούνται ξεπερασμένοι. Για αυτούς, η διάλυση είναι προϋπόθεση αναγέννησης.
Ωστόσο, η ιστορία δεν ευνοεί τα κενά ισχύος. Όταν διαλύεται ένα σύστημα χωρίς να έχει σχεδιαστεί το επόμενο, το αποτέλεσμα δεν είναι απαραίτητα η ελευθερία — συχνά είναι η αβεβαιότητα.
Η αμερικανική μεταπολεμική τάξη, με όλες τις αντιφάσεις της, παρήγαγε σταθερότητα, οικονομική επέκταση και προβλέψιμες συμμαχίες. Η υποχώρησή της δεν σημαίνει αυτομάτως ότι αναδύεται μια νέα, λειτουργική ισορροπία. Μέχρι στιγμής, η «America First» λογική λειτουργεί περισσότερο ως πολιτικό σύνθημα παρά ως συνεκτικό γεωπολιτικό δόγμα.
Ακόμη και στο εσωτερικό, η αποδόμηση των μετα-Watergate κανόνων και η ένταση με τους θεσμούς αφήνουν πίσω ένα πολιτικό τοπίο βαθιά πολωμένο. Ο διάδοχος —όποτε κι αν έρθει— δεν θα έχει την πολυτέλεια να επαναφέρει απλώς το 1998 ή το 2008. Ούτε η προεδρία του Joe Biden κατόρθωσε να αναστήσει την προηγούμενη «κανονικότητα». Το παλιό δεν επιστρέφει.
Εδώ βρίσκεται και η ουσία της στιγμής: αν ο 20ός αιώνας έχει πράγματι κλείσει, ο 21ος παραμένει αχαρτογράφητος. Η Αμερική —και μαζί της ο δυτικός κόσμος— βρίσκεται σε μεταβατική περίοδο χωρίς σαφή προορισμό.
Ο Τραμπ ίσως μείνει στην ιστορία ως ο άνθρωπος που έσπασε τα παλιά καλούπια. Αλλά το σπάσιμο, από μόνο του, δεν είναι στρατηγική. Η μεγάλη πρόκληση δεν είναι να αποδομήσεις ένα σύστημα· είναι να σχεδιάσεις το επόμενο.
Και αυτό είναι το στοίχημα που παραμένει ανοιχτό — για τον ίδιο, για τον διάδοχό του και για μια εποχή που αναζητά αρχιτέκτονα.
Ωστόσο, η ιστορία δεν ευνοεί τα κενά ισχύος. Όταν διαλύεται ένα σύστημα χωρίς να έχει σχεδιαστεί το επόμενο, το αποτέλεσμα δεν είναι απαραίτητα η ελευθερία — συχνά είναι η αβεβαιότητα.
Η αμερικανική μεταπολεμική τάξη, με όλες τις αντιφάσεις της, παρήγαγε σταθερότητα, οικονομική επέκταση και προβλέψιμες συμμαχίες. Η υποχώρησή της δεν σημαίνει αυτομάτως ότι αναδύεται μια νέα, λειτουργική ισορροπία. Μέχρι στιγμής, η «America First» λογική λειτουργεί περισσότερο ως πολιτικό σύνθημα παρά ως συνεκτικό γεωπολιτικό δόγμα.
Ακόμη και στο εσωτερικό, η αποδόμηση των μετα-Watergate κανόνων και η ένταση με τους θεσμούς αφήνουν πίσω ένα πολιτικό τοπίο βαθιά πολωμένο. Ο διάδοχος —όποτε κι αν έρθει— δεν θα έχει την πολυτέλεια να επαναφέρει απλώς το 1998 ή το 2008. Ούτε η προεδρία του Joe Biden κατόρθωσε να αναστήσει την προηγούμενη «κανονικότητα». Το παλιό δεν επιστρέφει.
Εδώ βρίσκεται και η ουσία της στιγμής: αν ο 20ός αιώνας έχει πράγματι κλείσει, ο 21ος παραμένει αχαρτογράφητος. Η Αμερική —και μαζί της ο δυτικός κόσμος— βρίσκεται σε μεταβατική περίοδο χωρίς σαφή προορισμό.
Ο Τραμπ ίσως μείνει στην ιστορία ως ο άνθρωπος που έσπασε τα παλιά καλούπια. Αλλά το σπάσιμο, από μόνο του, δεν είναι στρατηγική. Η μεγάλη πρόκληση δεν είναι να αποδομήσεις ένα σύστημα· είναι να σχεδιάσεις το επόμενο.
Και αυτό είναι το στοίχημα που παραμένει ανοιχτό — για τον ίδιο, για τον διάδοχό του και για μια εποχή που αναζητά αρχιτέκτονα.
Διαβάστε ακόμη
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου
Τα σχόλια απηχούν αποκλειστικά τις απόψεις των αναγνωστών