Το 1979 δεν ήταν απλώς μια ακόμη χρονιά στο ημερολόγιο του 20ού αιώνα. Ήταν η στιγμή που οι τεκτονικές πλάκες της παγκόσμιας γεωπολιτικής μετακινήθηκαν βίαια. Μέσα σε δώδεκα μήνες, γεγονότα όπως η Ιρανική Επανάσταση, η σοβιετική εισβολή στο Αφγανιστάν και η άνοδος του θατσερισμού αναθεώρησαν τις ισορροπίες του Ψυχρού Πολέμου. Οι συνέπειες εκείνης της περιόδου καθορίζουν τη διεθνή πραγματικότητα μέχρι και σήμερα.
Η Ισλαμική Επανάσταση και η Κρίση των Ομήρων
Στις 11 Φεβρουαρίου 1979, η ανατροπή του φιλοδυτικού Σάχη Μοχάμεντ Ρεζά Παχλεβί ολοκληρώθηκε. Η επιστροφή του Αγιατολάχ Χομεϊνί από την εξορία σηματοδότησε την ίδρυση της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν. Η εξέλιξη αυτή άλλαξε ριζικά τον χάρτη της Μέσης Ανατολής.
Το αντιδυτικό κλίμα κορυφώθηκε τον Νοέμβριο του ίδιου έτους. Ιρανοί φοιτητές κατέλαβαν την αμερικανική πρεσβεία στην Τεχεράνη, κρατώντας δεκάδες ομήρους για 444 ημέρες. Η κρίση αυτή τραυμάτισε ανεπανόρθωτα τις σχέσεις των δύο χωρών και σφράγισε την πολιτική μοίρα του Αμερικανού προέδρου Τζίμι Κάρτερ.
Το Αφγανιστάν και το Τέλος της Ύφεσης
Τον Δεκέμβριο του 1979, ο σοβιετικός στρατός διέσχισε τα σύνορα του Αφγανιστάν. Στόχος της Μόσχας ήταν η στήριξη της κλυδωνιζόμενης κομμουνιστικής κυβέρνησης της Καμπούλ.
Η εισβολή αυτή τερμάτισε την περίοδο της «ύφεσης» (détente) μεταξύ των δύο υπερδυνάμεων. Οι ΗΠΑ, μαζί με συμμάχους τους, άρχισαν να χρηματοδοτούν και να εξοπλίζουν τους ισλαμιστές αντάρτες Μουτζαχεντίν. Το Αφγανιστάν μετατράπηκε στο «Βιετνάμ της Σοβιετικής Ένωσης», ξεκινώντας έναν φαύλο κύκλο βίας που ταλαιπωρεί την περιοχή για δεκαετίες.
Η Δεύτερη Πετρελαϊκή Κρίση
Η αναταραχή στο Ιράν προκάλεσε άμεσο πλήγμα στην παγκόσμια αγορά ενέργειας. Η παραγωγή πετρελαίου της χώρας μειώθηκε δραματικά, οδηγώντας σε πανικό και κατακόρυφη άνοδο των τιμών του αργού.
Η δεύτερη πετρελαϊκή κρίση προκάλεσε:
- Έντονο πληθωρισμό στις δυτικές οικονομίες.
- Μεγάλες ουρές στα πρατήρια καυσίμων.
- Οικονομική ύφεση που ανάγκασε τα κράτη να αναζητήσουν νέα οικονομικά μοντέλα.
Η Πολιτική Στροφή στη Δύση και οι Συγκρούσεις στην Ασία
Τον Μάιο του 1979, η Μάργκαρετ Θάτσερ εξελέγη πρωθυπουργός της Μεγάλης Βρετανίας. Ως η πρώτη γυναίκα σε αυτή τη θέση, εισήγαγε μια σκληρή νεοφιλελεύθερη ατζέντα, με ιδιωτικοποιήσεις και περιορισμό των συνδικάτων, αλλάζοντας την πορεία της βρετανικής και ευρωπαϊκής οικονομίας.
Στην άλλη πλευρά του πλανήτη, η Ασία φλεγόταν. Τον Φεβρουάριο ξέσπασε ο σύντομος αλλά αιματηρός Σινοβιετναμικός Πόλεμος. Η Κίνα εισέβαλε στο Βιετνάμ ως απάντηση στην ανατροπή του καθεστώτος των Ερυθρών Χμερ στην Καμπότζη από τις βιετναμικές δυνάμεις, αποδεικνύοντας ότι το κομμουνιστικό μπλοκ ήταν βαθιά διχασμένο.
Η Κληρονομιά του 1979
Το 1979 λειτούργησε ως επιταχυντής της Ιστορίας. Έφερε στο προσκήνιο τον πολιτικό ισλαμισμό, προκάλεσε την οικονομική εξασθένηση που οδήγησε τελικά στην κατάρρευση της ΕΣΣΔ και εγκαινίασε την εποχή της παγκοσμιοποιημένης ελεύθερης αγοράς. Σχεδόν μισό αιώνα μετά, ο κόσμος μας εξακολουθεί να ζει στη σκιά των αποφάσεων που λήφθηκαν εκείνη την καθοριστική χρονιά.
Διαβάστε ακόμη
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου
Τα σχόλια απηχούν αποκλειστικά τις απόψεις των αναγνωστών