Ήταν ο άνθρωπος που σχεδίασε την αεροπορική εισβολή στην Κρήτη, υπέγραψε τις διαταγές για την ισοπέδωση ολόκληρων χωριών, αλλά έμεινε πίσω από τα κάγκελα μόλις έναν χρόνο. Η σκοτεινή ιστορία του Κουρτ Στούντεντ.
Όταν το πρωινό της 20ής Μαΐου 1941 ο ουρανός της Κρήτης γέμισε με χιλιάδες Γερμανούς αλεξιπτωτιστές, ο Κουρτ Στούντεντ πίστευε ότι βρισκόταν λίγες ώρες μακριά από τον απόλυτο θρίαμβο. Ο «πατέρας» των επίλεκτων Fallschirmjäger της Luftwaffe είχε πείσει τον Αδόλφο Χίτλερ ότι το νησί θα έπεφτε αμαχητί. Λογάριαζε, όμως, χωρίς τους Κρητικούς.Αυτό που ακολούθησε δεν ήταν απλώς μια στρατιωτική ήττα γοήτρου για τη Βέρμαχτ, αλλά η αφετηρία ενός πρωτοφανούς κύματος θηριωδιών κατά του άμαχου πληθυσμού — και, λίγα χρόνια αργότερα, ενός από τα μεγαλύτερα δικαστικά σκάνδαλα ατιμωρησίας της μεταπολεμικής Ευρώπης.
Το «όραμα» που έγινε εφιάλτης
Για τον Στούντεντ, η «Επιχείρηση Ερμής» ήταν το προσωπικό του στοίχημα: η πρώτη μεγάλης κλίμακας αεραγηματική εισβολή στην παγκόσμια ιστορία. Στην πράξη, μετατράπηκε σε λουτρό αίματος για τις επίλεκτες δυνάμεις του. Απέναντι στους πάνοπλους Γερμανούς δεν στάθηκαν μόνο οι βρετανικές, αυστραλιανές, νεοζηλανδικές και ελληνικές δυνάμεις, αλλά και απλοί πολίτες.
Ηλικιωμένοι, γυναίκες και έφηβοι βγήκαν στα χωράφια και τα σοκάκια με παλιά δίκαννα, μαχαίρια, ακόμη και αξίνες, αποδεκατίζοντας τους αλεξιπτωτιστές πριν καλά-καλά πατήσουν στη γη. Οι απώλειες των Γερμανών ήταν τόσο βαριές, ώστε ο ίδιος ο Χίτλερ διέταξε να μην ξαναγίνει ποτέ παρόμοια αεροπορική επιχείρηση. Η Κρήτη είχε γίνει «ο τάφος των Γερμανών αλεξιπτωτιστών».
Η διαταγή του ολέθρου
Η λαϊκή αντίσταση εξόργισε τον Στούντεντ. Ως προσωρινός στρατιωτικός διοικητής του νησιού, αποφάσισε να απαντήσει με ωμή τρομοκρατία. Στις 31 Μαΐου 1941, έβαλε την υπογραφή του στη διαβόητη διαταγή για «σκληρά αντίποινα», παρακάμπτοντας κάθε στρατιωτικό δικαστήριο και δίνοντας το πράσινο φως για μαζικές εκτελέσεις.
Τα όσα συνέβησαν τις επόμενες ημέρες πάγωσαν την Ευρώπη:
• 2 Ιουνίου, Κοντομαρί: Οι αλεξιπτωτιστές περικυκλώνουν το χωριό και εκτελούν εν ψυχρώ δεκάδες άνδρες στον ελαιώνα. Ήταν η πρώτη μαζική εκτέλεση αμάχων στην κατεχόμενη Ευρώπη — και μάλιστα καταγράφηκε σε φωτογραφίες από Γερμανό πολεμικό ανταποκριτή, αφήνοντας αδιάσειστα ντοκουμέντα της φρίκης.
• 3 Ιουνίου, Κάνδανος: Το ιστορικό κεφαλοχώρι των Χανίων σβήνεται από τον χάρτη. Περίπου 180 κάτοικοι δολοφονούνται, τα σπίτια καίγονται συθέμελα και οι κατακτητές στήνουν πινακίδες που γράφουν ότι η Κάνδανος καταστράφηκε «προς εξιλασμόν» και δεν θα ξαναχτιστεί ποτέ.
• Αλικιανός, Σκινές, Πρασές: Το ντόμινο του θανάτου σαρώνει τα χωριά των Χανίων, αφήνοντας πίσω εκατοντάδες νεκρούς αμάχους.
Η δίκη-παρωδία και η αποφυλάκιση-εξπρές
Με το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, η Κρήτη περίμενε δικαίωση. Ο Στούντεντ συνελήφθη από τους Βρετανούς και τον Μάιο του 1947 κάθισε στο εδώλιο στρατοδικείου στο Λίνεμπουργκ της Γερμανίας, αντιμέτωπος με οκτώ κατηγορίες για εγκλήματα πολέμου.
Η ετυμηγορία, ωστόσο, έπεσε σαν κεραυνός. Οι Βρετανοί δικαστές τον έκριναν ένοχο μόνο για τρεις κατηγορίες, που αφορούσαν κακομεταχείριση και εκτελέσεις Βρετανών και Κοινοπολιτειακών αιχμαλώτων. Για τις σφαγές των Κρητικών αμάχων δεν δικάστηκε ποτέ. Στο σκεπτικό της εποχής, η αυθόρμητη αντίσταση των κατοίκων θεωρήθηκε παραβίαση των κανόνων του πολέμου, «νομιμοποιώντας» ουσιαστικά τα γερμανικά αντίποινα.
Η ποινή που του επιβλήθηκε ήταν μόλις πέντε χρόνια φυλάκιση. Ακόμη κι αυτή, όμως, αποδείχθηκε γράμμα κενό. Το 1948, έπειτα από περίπου έναν χρόνο κράτησης, ο Κουρτ Στούντεντ αποφυλακίστηκε επικαλούμενος λόγους υγείας.
Η «ήσυχη» ζωή του θύτη
Ο άνθρωπος που αιματοκύλισε την Κρήτη έζησε ελεύθερος και ανενόχλητος στη Δυτική Γερμανία μέχρι το 1978, οπότε και πέθανε σε ηλικία 88 ετών. Στα μεταπολεμικά χρόνια συμμετείχε ενεργά σε εκδηλώσεις βετεράνων αλεξιπτωτιστών, απολαμβάνοντας τιμές στρατιωτικού ήρωα από τους παλιούς του συμπολεμιστές.
Στην Κρήτη, αντίθετα, τα μνημεία πεσόντων στο Κοντομαρί, την Κάνδανο και δεκάδες ακόμη μαρτυρικά χωριά στέκουν ακόμη εκεί — αδιάψευστοι μάρτυρες ενός εγκλήματος που η ιστορία κατέγραψε, αλλά η δικαιοσύνη αρνήθηκε να τιμωρήσει.
Όταν το πρωινό της 20ής Μαΐου 1941 ο ουρανός της Κρήτης γέμισε με χιλιάδες Γερμανούς αλεξιπτωτιστές, ο Κουρτ Στούντεντ πίστευε ότι βρισκόταν λίγες ώρες μακριά από τον απόλυτο θρίαμβο. Ο «πατέρας» των επίλεκτων Fallschirmjäger της Luftwaffe είχε πείσει τον Αδόλφο Χίτλερ ότι το νησί θα έπεφτε αμαχητί. Λογάριαζε, όμως, χωρίς τους Κρητικούς.Αυτό που ακολούθησε δεν ήταν απλώς μια στρατιωτική ήττα γοήτρου για τη Βέρμαχτ, αλλά η αφετηρία ενός πρωτοφανούς κύματος θηριωδιών κατά του άμαχου πληθυσμού — και, λίγα χρόνια αργότερα, ενός από τα μεγαλύτερα δικαστικά σκάνδαλα ατιμωρησίας της μεταπολεμικής Ευρώπης.
Το «όραμα» που έγινε εφιάλτης
Για τον Στούντεντ, η «Επιχείρηση Ερμής» ήταν το προσωπικό του στοίχημα: η πρώτη μεγάλης κλίμακας αεραγηματική εισβολή στην παγκόσμια ιστορία. Στην πράξη, μετατράπηκε σε λουτρό αίματος για τις επίλεκτες δυνάμεις του. Απέναντι στους πάνοπλους Γερμανούς δεν στάθηκαν μόνο οι βρετανικές, αυστραλιανές, νεοζηλανδικές και ελληνικές δυνάμεις, αλλά και απλοί πολίτες.
Ηλικιωμένοι, γυναίκες και έφηβοι βγήκαν στα χωράφια και τα σοκάκια με παλιά δίκαννα, μαχαίρια, ακόμη και αξίνες, αποδεκατίζοντας τους αλεξιπτωτιστές πριν καλά-καλά πατήσουν στη γη. Οι απώλειες των Γερμανών ήταν τόσο βαριές, ώστε ο ίδιος ο Χίτλερ διέταξε να μην ξαναγίνει ποτέ παρόμοια αεροπορική επιχείρηση. Η Κρήτη είχε γίνει «ο τάφος των Γερμανών αλεξιπτωτιστών».
Η διαταγή του ολέθρου
Η λαϊκή αντίσταση εξόργισε τον Στούντεντ. Ως προσωρινός στρατιωτικός διοικητής του νησιού, αποφάσισε να απαντήσει με ωμή τρομοκρατία. Στις 31 Μαΐου 1941, έβαλε την υπογραφή του στη διαβόητη διαταγή για «σκληρά αντίποινα», παρακάμπτοντας κάθε στρατιωτικό δικαστήριο και δίνοντας το πράσινο φως για μαζικές εκτελέσεις.
Τα όσα συνέβησαν τις επόμενες ημέρες πάγωσαν την Ευρώπη:
• 2 Ιουνίου, Κοντομαρί: Οι αλεξιπτωτιστές περικυκλώνουν το χωριό και εκτελούν εν ψυχρώ δεκάδες άνδρες στον ελαιώνα. Ήταν η πρώτη μαζική εκτέλεση αμάχων στην κατεχόμενη Ευρώπη — και μάλιστα καταγράφηκε σε φωτογραφίες από Γερμανό πολεμικό ανταποκριτή, αφήνοντας αδιάσειστα ντοκουμέντα της φρίκης.
• 3 Ιουνίου, Κάνδανος: Το ιστορικό κεφαλοχώρι των Χανίων σβήνεται από τον χάρτη. Περίπου 180 κάτοικοι δολοφονούνται, τα σπίτια καίγονται συθέμελα και οι κατακτητές στήνουν πινακίδες που γράφουν ότι η Κάνδανος καταστράφηκε «προς εξιλασμόν» και δεν θα ξαναχτιστεί ποτέ.
• Αλικιανός, Σκινές, Πρασές: Το ντόμινο του θανάτου σαρώνει τα χωριά των Χανίων, αφήνοντας πίσω εκατοντάδες νεκρούς αμάχους.
Η δίκη-παρωδία και η αποφυλάκιση-εξπρές
Με το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, η Κρήτη περίμενε δικαίωση. Ο Στούντεντ συνελήφθη από τους Βρετανούς και τον Μάιο του 1947 κάθισε στο εδώλιο στρατοδικείου στο Λίνεμπουργκ της Γερμανίας, αντιμέτωπος με οκτώ κατηγορίες για εγκλήματα πολέμου.
Η ετυμηγορία, ωστόσο, έπεσε σαν κεραυνός. Οι Βρετανοί δικαστές τον έκριναν ένοχο μόνο για τρεις κατηγορίες, που αφορούσαν κακομεταχείριση και εκτελέσεις Βρετανών και Κοινοπολιτειακών αιχμαλώτων. Για τις σφαγές των Κρητικών αμάχων δεν δικάστηκε ποτέ. Στο σκεπτικό της εποχής, η αυθόρμητη αντίσταση των κατοίκων θεωρήθηκε παραβίαση των κανόνων του πολέμου, «νομιμοποιώντας» ουσιαστικά τα γερμανικά αντίποινα.
Η ποινή που του επιβλήθηκε ήταν μόλις πέντε χρόνια φυλάκιση. Ακόμη κι αυτή, όμως, αποδείχθηκε γράμμα κενό. Το 1948, έπειτα από περίπου έναν χρόνο κράτησης, ο Κουρτ Στούντεντ αποφυλακίστηκε επικαλούμενος λόγους υγείας.
Η «ήσυχη» ζωή του θύτη
Ο άνθρωπος που αιματοκύλισε την Κρήτη έζησε ελεύθερος και ανενόχλητος στη Δυτική Γερμανία μέχρι το 1978, οπότε και πέθανε σε ηλικία 88 ετών. Στα μεταπολεμικά χρόνια συμμετείχε ενεργά σε εκδηλώσεις βετεράνων αλεξιπτωτιστών, απολαμβάνοντας τιμές στρατιωτικού ήρωα από τους παλιούς του συμπολεμιστές.
Στην Κρήτη, αντίθετα, τα μνημεία πεσόντων στο Κοντομαρί, την Κάνδανο και δεκάδες ακόμη μαρτυρικά χωριά στέκουν ακόμη εκεί — αδιάψευστοι μάρτυρες ενός εγκλήματος που η ιστορία κατέγραψε, αλλά η δικαιοσύνη αρνήθηκε να τιμωρήσει.
Διαβάστε ακόμη

Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου
Τα σχόλια απηχούν αποκλειστικά τις απόψεις των αναγνωστών