Γράφει η Παναγιώτα Σέββα - Αγκόλη
Πολιτικός Επιστήμων
Ειδική Ευρωπαϊκών Πολιτικών
Ο Edi Rama ανέβηκε στο βήμα της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών για να μιλήσει στον κόσμο για τη δημοκρατία, την ελεύθερη ψήφο, την τεχνητή νοημοσύνη, τα κοινωνικά δίκτυα και τον κίνδυνο της παραπληροφόρησης.
Ήταν, από μόνο του, ένα φιλόδοξο θέμα. Μόνο που η εικόνα που συνόδευσε την ομιλία του ήταν σχεδόν συμβολική. H αίθουσα της Γενικής Συνέλευσης εμφανίστηκε σε αρκετά πλάνα σχεδόν άδεια. Και στο τέλος, ο ίδιος ο Rama έδωσε τον τίτλο στη σκηνή: «Εδώ τελειώνει το κήρυγμά μου στην έρημο». Ίσως δεν θα μπορούσε να υπάρξει πιο χαρακτηριστική κατακλείδα.
Πριν ακούσουμε τον Edi Rama να μιλά για την ελεύθερη ψήφο, τη δημοκρατία και τους κινδύνους χειραγώγησης της κοινής γνώμης, αξίζει να θυμηθούμε κάτι απλό. Πώς ακριβώς επιλέγει ο Αλβανός πολίτης τους ανθρώπους που θα τον εκπροσωπήσουν στο Κοινοβούλιο;
Η Αλβανία διαθέτει αναλογικό εκλογικό σύστημα με 12 πολυεδρικές περιφέρειες. Στις εκλογές του 2025, όμως, τα κόμματα κατέθεσαν τόσο κλειστές λίστες, η σειρά των οποίων καθορίζεται από τα ίδια, όσο και λίστες προτίμησης. Στην πράξη, οι έδρες κατανέμονται πρώτα στους υποψηφίους της κλειστής λίστας, περιορίζοντας έτσι τη δυνατότητα του ψηφοφόρου να αποφασίσει ποιοι συγκεκριμένοι υποψήφιοι θα τον εκπροσωπήσουν.
Δεν πρόκειται για μια απλή τεχνική λεπτομέρεια. Είναι ζήτημα δημοκρατικής εκπροσώπησης: ο πολίτης ψηφίζει, αλλά η κομματική ηγεσία διατηρεί σημαντικό έλεγχο πάνω στο ποιοι τελικά καταλαμβάνουν τις έδρες.
Το ίδιο το ODIHR σημείωσε ότι οι σχετικές αλλαγές στο εκλογικό σύστημα έγιναν χωρίς συμπεριληπτική δημόσια διαβούλευση και συνέστησε συνολική μεταρρύθμιση του εκλογικού πλαισίου.
Παράλληλα, στην εκλογική διαδικασία του Μαΐου 2025, οι διεθνείς παρατηρητές του ODIHR κατέγραψαν ανταγωνιστικές και επαγγελματικά οργανωμένες εκλογές, αλλά και άνισους όρους ανταγωνισμού, με αναφορές σε χρήση δημόσιων πόρων, πιέσεις σε ψηφοφόρους και δημοσίους υπαλλήλους, εκφοβισμό, εξαγορά ψήφων και προβλήματα ως προς το απόρρητο της ψήφου. Και εδώ βρίσκεται η πρώτη μεγάλη αντίφαση της παρουσίας του Edi Rama στον ΟΗΕ.
Από την «Diella» στην προειδοποίηση για την τεχνητή νοημοσύνη
Ο Rama μίλησε και για την τεχνητή νοημοσύνη, τα κοινωνικά δίκτυα και την πολιτική χειραγώγηση. Μίλησε για την ανάγκη προστασίας της δημοκρατίας και της ελεύθερης βούλησης των πολιτών από νέες μορφές χειραγώγησης. Μία ομιλία γεμάτη αντιφάσεις.
Το πρόβλημα είναι ότι, όταν ένας πρωθυπουργός μιλά για την προστασία της εκλογικής διαδικασίας, το πρώτο ερώτημα δεν είναι μόνο τι λέει στο διεθνές ακροατήριο, αλλά και ποια είναι η εικόνα της δημοκρατίας στη χώρα του.
Ο Rama μίλησε εκτενώς για την τεχνητή νοημοσύνη και τον κίνδυνο να χρησιμοποιηθεί για τη χειραγώγηση των πολιτών. Μόνο που η Αλβανία έχει ήδη μετατρέψει την τεχνητή νοημοσύνη σε ένα από τα πιο θεαματικά πολιτικά εργαλεία της κυβέρνησης Rama. Το 2025 ο Rama παρουσίασε τη «Diella», μια AI-generated ψηφιακή «υπουργό», στην οποία ανέθεσε ρόλο στις δημόσιες προμήθειες, υποστηρίζοντας ότι θα μπορούσε να συμβάλει ώστε οι διαγωνισμοί του Δημοσίου να είναι απαλλαγμένοι από διαφθορά. Η κυβέρνηση παρουσίασε την πρωτοβουλία ως τεχνολογική λύση απέναντι σε ένα διαχρονικό πρόβλημα διαφθοράς. Παράλληλα, όμως, τέθηκαν ερωτήματα για τη νομική της υπόσταση, την ανθρώπινη εποπτεία και τους κινδύνους χειραγώγησης της ίδιας της AI.
Η ειρωνεία δεν βρίσκεται στο ότι μια κυβέρνηση χρησιμοποιεί AI. Βρίσκεται στο ότι η ίδια πολιτική εξουσία που παρουσιάζει την τεχνολογία ως εργαλείο μετασχηματισμού πρέπει ταυτόχρονα να απαντήσει στο θεμελιώδες ερώτημα: «Ποιος ελέγχει αυτόν που ελέγχει τον αλγόριθμο;»
Και μετά ήρθαν τα… ροζ φλαμίνγκο από τη Narta (Άρτα – Αυλώνας)
Εδώ η ομιλία του Rama αποκτά ακόμη μεγαλύτερο πολιτικό ενδιαφέρον. Για να εξηγήσει τον κίνδυνο της ψηφιακής παραπληροφόρησης, ο Αλβανός πρωθυπουργός επέλεξε ένα γεγονός που έχει σημαδέψει την εσωτερική πολιτική ζωή της χώρας το 2026. Τη λεγόμενη «Flamingo Revolution».
Ο Rama υποστήριξε ενώπιον της Γενικής Συνέλευσης ότι πίσω από τις κινητοποιήσεις βρισκόταν μια «κατασκευασμένη» αφήγηση περί ισραηλινής κατάληψης της Αλβανικής ακτογραμμής, η οποία διαδόθηκε μέσω ιστοσελίδων, καναλιών και κοινωνικών δικτύων. Σύμφωνα με τη δική του εκδοχή, ο αλγόριθμος δεν δημιούργησε τον στόχο· τον δημιούργησε ένας άνθρωπος και στη συνέχεια η ψηφιακή διανομή πολλαπλασίασε τη χειραγώγηση.
Όμως εδώ χρειάζεται να δούμε ολόκληρη την εικόνα.
Η «Flamingo Revolution» δεν εμφανίστηκε από το πουθενά ούτε περιορίστηκε σε μια διαδικτυακή φήμη. Οι κινητοποιήσεις ξεκίνησαν στα τέλη Μαΐου 2026 γύρω από τα σχέδια τουριστικής ανάπτυξης στην περιοχή Zvërnec–Vjosa–Narta και εξελίχθηκαν σε ευρύτερο κίνημα διαμαρτυρίας κατά της κυβέρνησης Rama. Διεθνή μέσα, όπως το Reuters, η Deutsche Welle, το Euronews και το Le Monde, κατέγραψαν τις κινητοποιήσεις, οι οποίες συνδύασαν περιβαλλοντικές ανησυχίες με καταγγελίες για διαφθορά, έλλειψη διαφάνειας και πολιτική διακυβέρνηση. Τα φλαμίνγκο, επομένως, δεν είναι απλώς ένα προϊόν ενός αλγορίθμου. Είναι ένα πραγματικό σύμβολο μιας πραγματικής κοινωνικής κινητοποίησης.
Το «κήρυγμα στην έρημο». Η άδεια αίθουσα που δύσκολα αγνοείται
Ο Rama μίλησε για τη δημοκρατία από το βήμα του ΟΗΕ, μπροστά σε μια αίθουσα σχεδόν άδεια. Η εικόνα ήταν ιδιαίτερα χαρακτηριστική για έναν ηγέτη που είχε ανέβει στο βήμα για να απευθυνθεί στις αντιπροσωπείες του κόσμου.
Και στο τέλος, ο ίδιος ο Rama έδωσε τον τίτλο στη σκηνή: «Εδώ τελειώνει το κήρυγμά μου στην έρημο». Ίσως αυτή να ήταν η πιο ειλικρινής φράση ολόκληρης της ομιλίας. Δεν μπορούσε να υπάρξει πιο ειρωνική κατακλείδα.
Γιατί ποιος ακριβώς έκανε το κήρυγμα; Και σε ποιον;
Ο Edi Rama μίλησε για τη δημοκρατία, για την ελεύθερη ψήφο, για την τεχνητή νοημοσύνη, για τους αλγορίθμους, για την παραπληροφόρηση και για τον κίνδυνο να χειραγωγούνται οι πολίτες χωρίς να το αντιλαμβάνονται.
Το ερώτημα, όμως, είναι απλό:
Τι συμβαίνει όταν η χειραγώγηση δεν έρχεται μόνο από έναν αλγόριθμο, αλλά από τον ίδιο τον τρόπο με τον οποίο είναι οργανωμένη η πολιτική εξουσία μίας χώρας;
Τα φλαμίνγκο έχουν ήδη δώσει την δική τους απάντηση!
Διαβάστε ακόμη
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου
Τα σχόλια απηχούν αποκλειστικά τις απόψεις των αναγνωστών