Η νέα πολιτική κρίση στα Σκόπια απειλεί να δυναμιτίσει τα ίδια τα θεμέλια της εθνοτικής συγκρότησης της χώρας, όπου το αλβανικό στοιχείο διεκδικεί ισότιμο ρόλο και λόγο.
Η πυροδότηση της όξυνσης έγινε μέσα στην εβδομάδα με την απόφαση του προέδρου της χώρας Γκιόργκε Ιβάνοφ να μη δώσει την εντολή σχηματισμού κυβέρνησης στο δεύτερο κόμμα της Σοσιαλδημοκρατικής Ένωσης (ΣΔΕ), μετά την αποτυχία του απερχόμενου κυβερνώντος ΒΜΡΟ κι αυτό παρότι η ΣΔΕ παρουσίασε κοινοβουλευτική πλειοψηφία με τα τρία αλβανικά κόμματα. Βέβαια δεν είναι λίγοι οι αναλυτές που εδώ και καιρό επισημαίνουν την πολιτική κατάσταση στην ΠΓΔΜ την τελευταία τριετία και τους συνεχείς τριγμούς, αστάθεια και υποβόσκουσα διεθνοτική ένταση. Παράλληλα όμως δεν μένουν απαρατήρητες οι επεξεργασίες διάφορων κέντρων διαμόρφωσης πολιτικών, που αναφέρονται σε επιδιώξεις ξένων δυνάμεων για αλλαγή των γεωπολιτικών ισορροπιών στη βαλκανική περιφέρεια, κι αυτές αντανάκλαση των γεωπολιτικών επιδιώξεων των μεγάλων παιχτών στη διεθνή σκηνή -και λαμβάνοντας υπόψη τους παραδοσιακά παρεμβαίνοντες στην περιοχή, ΗΠΑ, Γερμανία, Ρωσία.
Μοχλός των εξελίξεων ο αλβανικός παράγοντας, ο οποίος άλλωστε ποτέ δεν έχει παραιτηθεί των ευρύτερων μεγαλοϊδεατικών απωθημένων του και στόχο την ενοποίηση των όπου βαλκανικής γης Αλβανών. Μη ξεχνάμε ότι με αυτόν τον παράγοντα έπαιξαν Αμερικανοί και Ευρωπαίοι από τη δεκαετία του ’90, που είχε κατάληξη τους… «ανθρωπιστικούς βομβαρδισμούς» του ΝΑΤΟ στη Σερβία και σε μία δεκαετία την ντε φάκτο απόσπαση-ανεξαρτητοποίηση του Κοσσυφοπεδίου. Στο ενδιάμεσο, ο αλβανικός παράγοντας είχε φροντίσει να υπενθυμίσει τις βλέψεις του και πέραν του Κοσόβου. Συγκεκριμένα, δύο χρόνια μετά τον πόλεμο στο Κόσοβο, συγκρούσεις ξέσπασαν στα Δυτικά της ΠΓΔΜ όπου πλειοψηφεί το αλβανικό στοιχείο και οι οποίες τερματίστηκαν με τη συμφωνία της Οχρίδας, που αναγνώριζε δικαιώματα για τους Αλβανούς στις δυτικές περιοχές της χώρας -την περιοχή που ονομάζουν Ιλλυρίδα.
Παράλληλα, ανάλογες κινήσεις αλλά μικρότερης έντασης καταγράφηκαν στη Νότια Σερβία, όπου έντονο είναι το αλβανικό στοιχείο στις δημοτικές περιφέρειες Πρέσεβο, Μεντβέντια, Μπουγιάνοβατς. Την περιοχή ακριβώς που οι Αλβανοί αποκαλούν… «Ανατολικό Κόσοβο». Άλλωστε τα αλβανικά εθνικιστικά κέντρα ουδέποτε έκρυψαν ότι απώτερος στόχος είναι μια «Μεγάλη Αλβανία». Οι Αλβανοί και συγκεκριμένα τα κέντρα δημογερόντων τους (σε Αλβανία, Κόσοβο και Κεντρική Ευρώπη), όπου εκπονούνται και αποφασίζονται τα κατά καιρούς αλυτρωτικά σχέδιά τους, έχουν δείξει ότι ξέρουν να περιμένουν και να αξιοποιούν τις εξελίξεις αλλά και τους διεθνείς συσχετισμούς. (Ένα μόνο παράδειγμα: εκτιμάει κάποιος ότι υπήρχε περίπτωση να έχουμε την εξέλιξη των πραγμάτων με τη διάλυση της πρώην Γιουγκοσλαβίας και την απόσχιση του Κοσόβου από τη Σερβία, αν στη Μόσχα δεν ήταν εκείνος ο ανεκδιήγητος Γέλτσιν αλλά ο Βλαντίμιρ Πούτιν και η σημερινή Ρωσία, ενώ επιπλέον τώρα δεν υπάρχει ένας κακός Μιλόσεβιτς στο Βελιγράδι;)
Οι εξελίξεις μέσα στην απερχόμενη εβδομάδα δείχνουν ότι οι Αλβανοί της ΠΓΔΜ βρήκαν την ευκαιρία που περίμεναν. Δηλαδή να αποτελέσουν τον αποκλειστικό ρυθμιστή των πολιτικών πραγμάτων στα Σκόπια, καθορίζοντας τόσο το σχηματισμό της νέας κυβέρνησης όσο -το κυριότερο- το περιεχόμενο της πολιτικής της και ιδίως σε ό,τι αφορά την αναγνώριση περισσότερων δικαιωμάτων για την αλβανική μειονότητα που αποτελεί το 21% του πληθυσμού της χώρας (έναντι του σαφέστατα πλειοψηφούντος σλαβικού στοιχείου) -που μπορεί να φθάσει μέχρι και την αναγνώρισή της ως… ισότιμης εθνικής συνιστώσας της χώρας, οπότε πάνε περίπατο και τα περί μακεδονικού κράτους κτλ. Έτσι, το παιχνίδι της πολιτικής αστάθειας και των γεωπολιτικών ανακατατάξεων βρίσκεται ξανά στο βαλκανικό τραπέζι, για την ικανοποίηση επιμέρους εθνικών στόχων – όχημα για τον επανακαθορισμό του ελέγχου των περιοχών – ενεργειακών διαδρόμων στα Βαλκάνια. Ιδίως τώρα που κάθε άλλο παρά απαρατήρητη περνάει η επανάκαμψη της ρωσικής επιρροής στα Βαλκάνια, όπως εσχάτως αποκρυσταλλώθηκε με την εκλογή φιλορώσων προέδρων στη Βουλγαρία και τη Μολδαβία. Και τώρα δεν είναι στη Μόσχα ο Γέλτσιν, αλλά ο Πούτιν…
Ωμή εξωτερική παρέμβαση βλέπει η Μόσχα
Το Κρεμλίνο δείχνει άμεσα αντανακλαστικά στην αποτροπή της ανάσχεσης της ρωσικής επιρροής, η οποία άλλωστε εκδηλώνεται σε διάφορες άλλες μεριές του πλανήτη, μέχρι τις ίδιες τις ΗΠΑ. Το ρωσικό υπουργείο Εξωτερικών βγήκε και είπε ξεκάθαρα ότι το ΝΑΤΟ και η Ε.Ε. παρεμβαίνουν προωθώντας την αλβανική πλατφόρμα στην ΠΓΔΜ. «Η πολιτική κρίση στην ΠΓΔΜ, η οποία προκλήθηκε από εξωτερικές ωμές παρεμβάσεις στις εσωτερικές υποθέσεις αυτής της χώρας, επιδεινώνεται» και πως με την «ενεργό συνδρομή των ηγετών του ΝΑΤΟ και της Ε.Ε. επιχειρούν να επιβάλουν την ‘αλβανική πλατφόρμα’, που συντάχθηκε στα Τίρανα, στο γραφείο του πρωθυπουργού υπό τον χάρτη της λεγόμενης μεγάλης Αλβανίας, με τον οποίο προβάλλονται εδαφικές αξιώσεις σε περιοχές των γειτονικών χωρών, του Μαυροβουνίου, της Σερβίας, της ΠΓΔΜ και της Ελλάδας». Επιπλέον από τη Μόσχα εκφράζεται η ανησυχία επειδή στην όλη υπόθεση έχουν εμπλακεί και οι αρχές του Κοσόβου.
Κορύφωση μετά από τρία χρόνια στη δίνη των σκανδάλων και της πολιτικής κρίσης
Η πολιτική κρίση στα Σκόπια διαρκεί τρία χρόνια τώρα και παρότι η το ΒΜΡΟ και ο Νίκολα Γκρούφεσκι είχαν κερδίσει με 43%. Η χώρα οδηγήθηκε ξανά σε εκλογές τον Δεκέμβριο του 2016, ως αποτέλεσμα της οξύτητας που κυριάρχησε και η οποία συνοδεύτηκε από την αποχή της αντιπολίτευσης από το κοινοβούλιο και τις καταγγελίες της εναντίον του πρωθυπουργού για αυταρχικό τρόπο διακυβέρνησης και διαφθορά. Αποκορύφωμα όλων ήταν οι αποκαλύψεις για υποκλοπές τηλεφωνικών συνδιαλέξεων χιλιάδων πολιτών, ανάμεσά τους σημαινόντων παραγόντων της πολιτικής τάξης, του επιχειρηματικού κόσμου, δημοσιογράφων και ΜΜΕ, από τις μυστικές υπηρεσίες, τις οποίες φέρεται να ελέγχει και να χρησιμοποιεί για «ύποπτους σκοπούς» το περιβάλλον του πρωθυπουργού. Ενώπιον δε του κινδύνου να λάβει η πολιτική κρίση ανεξέλεγκτες διαστάσεις και υπό την πίεση του διεθνούς παράγοντα, συμφωνήθηκε από τα μεγαλύτερα κόμματα η διενέργεια πρόωρων εκλογών. Όπερ και εγένετο, μόνο που αυτές περιέπλεξαν τα πράγματα, βοηθούσης και της συγκυρίας με τα οριακά αποτελέσματα των εκλογών του Δεκεμβρίου.
Το κυβερνών ΒΜΡΟ του Νίκολα Γκρούεφσκι με το 39% των ψήφων πήρε 51 έδρες έναντι 38% της Σοσιαλδημοκρατικής Ένωσης και 49 στη νέα 120μελή βουλή. Για να σχηματιστεί κυβερνητική πλειοψηφία απαιτούνται 61 βουλευτές, οι οποίοι όμως επιτυγχάνονται μόνο με τη σύμπραξη αλβανικών κομμάτων, τα οποία παραδοσιακά είναι κυβερνητικοί εταίροι είτε του ΒΜΡΟ είτε της ΣΔΕ. Συγκεκριμένα, ο πρώην κυβερνητικός εταίρος του ΒΜΡΟ, η Δημοκρατική Ένωση για την Ενσωμάτωση DUI του Αλί Αχμέτι πήρε 7,5% και 10 έδρες (δηλ. μπορούσε κάλλιστα να συμμαχήσει εκ νέου με τον Γκρούεφσκι), το αλβανικό Κίνημα Μπέσα πήρε 5% και 5 έδρες, η Συμμαχία για τους Αλβανούς 3% και 3 έδρες και το Δημοκρατικό Κόμμα των Αλβανών 2,7% και 2 έδρες, ενώ ακολουθούν τα σλαβομακεδονικά κόμματα ΒΜΡΟ-Λαϊκό Κόμμα με 2% και η Αριστερά (για πρώτη φορά) με 1%, αλλά χωρίς έδρες. Δηλαδή τα μόνα κόμματα που οι δύο μεγάλοι της πολιτικής σκηνής των Σκοπίων μπορούν να συνεργαστούν για το σχηματισμό κυβέρνησης είναι όλα και μόνο αλβανικά.
Έτσι το εκλογικό αποτέλεσμα ενίσχυσε τους τριγμούς, την αστάθεια και την αβεβαιότητα, εν μέσω φυσικά του ήδη βεβαρημένου πολιτικού κλίματος που επικρατεί στην ΠΓΔΜ την τελευταία διετία. Αυτό άλλωστε, μαζί με το πλήθος των σκανδάλων (διαφθοράς, υποκλοπών, νοθείας κ.ά.), ήταν που έριξαν από την πρωθυπουργία τον Γκρούεφσκι και οδήγησαν στη διενέργεια πρόωρων εκλογών του Δεκεμβρίου, υπό την ασφυκτική παρέμβαση ΗΠΑ και Ε.Ε. Μόνο που τα αποτελέσματα όχι μόνο περιέπλεξαν τα πράγματα, αλλά ανέδειξαν τον αλβανικό παράγοντα σε ρυθμιστή της μετεκλογικής κατάστασης και του σχηματισμού της νέας κυβέρνηση, καθώς και ρυθμιστή των γενικότερων πολιτικών εξελίξεων, αναδεικνύοντας όμως παράλληλα το εθνικό αλβανικό στοιχείο σε καθοριστικό της ίδιας της κρατικής υπόστασης της ΠΓΔΜ.
Ρυθμιστής… της αστάθειας
Και δεν έφθαναν αυτά, ήρθαν και οι ενέργειες του προέδρου Γκιόργκε Ιβάνοφ (που φυσικά απηχεί την κυβέρνηση, το ΒΜΡΟ και τον Γκρούεφσκι), να προκαλέσει ξανά -η προηγούμενη ήταν την άνοιξη που επιχείρησε να αμνηστεύσει του κατηγορούμενους για υποθέσεις διαφθοράς και ξεσήκωσε θύελλα διαμαρτυριών. Τώρα προχώρησε περισσότερο, μετά την αποτυχία του ΒΜΡΟ να προσελκύσει κάποιο από τα αλβανικά κόμματα -και πώς άλλωστε, αφού προωθούν την ίδια αλβανική ατζέντα. Ο πρόεδρος αρνήθηκε να δώσει την εντολή σχηματισμό κυβέρνησης στο δεύτερο κόμμα που είναι η Σοσιαλδημοκρατική Ένωση του Ζόραν Ζάεφ, παρότι αυτός παρουσίασε τη συμφωνία 67 βουλευτών (πέραν δηλ. των αναγκαίων 61) και… άνοιξε τον ασκό του Αιόλου.
Κάποιοι μίλησαν για πραξικόπημα του προέδρου, ο οποίος αρνήθηκε με το αιτιολογικό ότι η πλατφόρμα συνεργασίας του με τα αλβανικά κόμματα αποφασίσθηκε εκτός χώρας (στα Τίρανα) και εφόσον υλοποιηθεί απειλεί να υπονομεύσει το σύνταγμα και να υποσκάψει το ενιαίο του χαρακτήρα του κράτους. Το δε απερχόμενο κυβερνών κόμμα αναφέρθηκε σε απειλή καντονοποίησης και διαμελισμού του κράτους, ενώ ο υπηρεσιακός πρωθυπουργός της ΠΓΔΜ Εμίλ Ντιμίτριεφ κατηγόρησε τον αλβανό πρωθυπουργό Έντι Ράμα για «συνεχείς παρεμβάσεις» στα εσωτερικά της χώρας του. Επόμενο ήταν να μπουν στην αντιπαράθεση ο τελευταίος, που έγραψε: «Κύριε Ιβάνοφ, δίχως Αλβανούς δεν υπάρχει ‘Μακεδονία’», όπως και ο πρόεδρος του Κοσόβου Χακίμ Θάτσι. Σίγουρα οι Αλβανοί εκμεταλλεύονται τη σφοδρή επιδίωξη των Σοσιαλδημοκρατών του Ζάεφ να αναλάβουν τη διακυβέρνηση, έχοντας στο πλευρό του τόσο την εκπρόσωπο εξωτερικής πολιτικής της Ε.Ε. Φεντερίκα Μογκερίνι, η οποία έσπευσε στα Σκόπια ζητώντας να δοθεί η εντολή στον Ζάεφ, όπως έκανε και ο πρεσβευτής των ΗΠΑ στα Σκόπια Τζες Μπέιλι.
Πάντως χαρακτηριστικές για τα περί διαμελιστικών σχεδίων είναι οι αναφορές διαφόρων παραγόντων και κέντρων, όπως της προέδρου της υποεπιτροπής του Κογκρέσου των ΗΠΑ για θέματα Ευρώπης Ντάνα Ροραμπάχερ, η οποία είπε ότι η ΠΓΔΜ είναι ένα αποτυχημένο κράτος και πρέπει να διχοτομηθεί. Πρότεινε μάλιστα το δυτικό τμήμα (που κατοικείται κυρίως από Αλβανούς) να ενωθεί με το Κόσοβο και το ανατολικό τμήμα (στο οποίο κατοικούν κυρίως οι Σλαβομακεδόνες) να ενωθεί με τη Βουλγαρία. Να θυμίσουμε επίσης μια παλαιότερη αναφορά και του ρώσου υπουργού Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ, ο οποίος είχε πει ότι υπάρχουν σκέψεις αυτή η χώρα να αποτελέσει μία χαλαρή ομοσπονδία με καντόνια ή να διχοτομηθεί μεταξύ Αλβανών και Βουλγάρων.
Δημοσιεύτηκε στη «Μακεδονία της Κυριακής» στις 5 Μαρτίου 2017
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου
Τα σχόλια απηχούν αποκλειστικά τις απόψεις των αναγνωστών