Πράγματι, η μετάκληση ενός ανθρώπου με τεράστια κοινωνική αποδοχή, όπως ήταν ο Λευτέρης Τάλλιος, εγείρε ερωτηματικά από τότε για τα κίνητρά της.
Την εποχή που αναδυόταν ως όραμα το ελπιδοφόρο δόγμα της αυτοδιάθεσης, ο Λευτέρης Τάλλιος δεν φαίνεται να έχει άμεση εμπλοκή στις ωσμώσεις, όπως δεν είχαν και πολλοί άλλοι συναγωνιστές του κάτω από την εκβιαστική επιτήρηση των αλβανών κομμουνιστών. Ο φέρελπις και παρορμητικός Τάλλιος, λοιπόν, δεν βρήκε δύναμη αντίστασης ενώπιο του υποκαίοντος φονικού μίσους των Αλβανών, οι οποίοι αντιμετώπιζαν ως υποχείρια τους μειονοτικούς συναγωνιστές και φίμωναν τη φωνή τους, την όποια φωνή. Η ανάρμοστη υποχώρηση και αήθη υπεκφυγή ενώπιο του κεφαλαιώδους αυτού διλλήματος δήλωνε δειλία και υποταγή, τουλάχιστον κατά το πρώιμο διάστημα της κατοχής όταν ακόμα υπήρχαν περιθώρια αντίδρασης.
Εφεξής ο Τάλλιος επιδεικνύει μια επαμφοτερίζουσα και αντιφατική συμπεριφορά, η οποία αντιβαίνει τον πρότερό του βίο, δεν δικαιολογείται και ούτε μπορεί να ερμηνευτεί με ακρίβεια με τα ιστορικά διαθέσιμα. Η επιρροή του κλιμακίου του Γιάνναρη και ο ιδεολογικός του καθορισμός ενδέχεται να είναι ένας λόγος της μεταστροφής της στάσης του, αλλά από μόνο του αυτό δεν πείθει. Ίσως, φοβούμενος το αγωνιστικό του παρελθόν, τη συνεργασία με τον Ελληνικό Στρατό (1940-1941) και την εμπλοκή του στην Κονίσπολη, να πίστευε ότι έτσι μπορούσε να αποπλύνει «την ενοχή» του και να διασφαλίσει την πολιτική και βιολογική του επιβίωση. Η συμμετοχή του Τάλλιου έστω και ως περιφερειακού παράγοντα στο θνησιγενές Αρχηγείο της Κονίσπολης είχε απλώσει τη σκιά της δυσπιστίας και κρεμόταν ως Δαμόκλεια Σπάθα επί της κεφαλής του.
Το «μη χείρον βέλτιστο» που εφαρμόσθηκε εν προκειμένου από το σύνολο των μειονοτικών κομμουνιστών –συμπεριλαμβανομένου και του Τάλλιου– αποσκοπούμε υποχρεωτικά στη βιολογική και πολιτική τους επιβίωση, αλλά εις βάρος της εθνικής ιδέας. Η υποχωρητική τους συμπεριφορά ενείχε φόβο, αφέλεια, καιροσκοπισμό, ίσως και δόλο, καθόσον δεν υπήρχε αντιδιαστολή του «μη χείρον» και του «βέλτιστου», υπήρχε μόνον το «χείριστο».
Το φθινόπωρο του 1943 –μετά την συνθηκολόγηση της Ιταλίας– ο Τάλλιος, μετακληθείς πριν 3-4 μήνες από το περιφερειακό κομματικό κλιμάκιο Αργυρόκαστρου, οργάνωσε την συνωμοτική μετάβαση των δραπετών ελλήνων κομμουνιστών από τις φυλακές της Κέρκυρας προς την αλβανική ενδοχώρα με ένα παράτολμο και επικίνδυνο ελιγμό με πρόχειρα πλοιάρια μέσω των Στενών της Κέρκυρας. Στη συνέχεια, επέστρεψε ξανά στο τάγμα «Θωμά Λιούλια». Την ίδια περίοδο, ως ελάχιστη συνδρομή προς τους συμπατριώτες του, ο Τάλλιος επενέβη πολλές φορές για την αποφυλάκιση χωρικών κατηγορούμενων για διάφορα πολιτικά «αδικήματα». Τεκμαίρεται σχεδόν με βεβαιότητα ότι η συχνή επέμβαση για την αποσόβηση των εκτελέσεων από λαϊκά δικαστήρια αμφιβόλου κύρους των εθνικοφρόνων προκαλούσαν την αναδυόμενη εθνικιστική έξαρση των αλβανών ταγών και υπήρξε με βεβαιότητα ένας από τους λόγους της μετάκλησής τους στην αλβανική ενδοχώρα.
Η μετάκλησή του, λοιπόν, δεν ήταν καθόλου ανόητη, μα απόλυτα προμελετημένη και μάλιστα με πανουργία. Αυτός ο «ασύμφορος σύμμαχος» ίσως κρίθηκε ότι έπρεπε να βγει από τη μέση, έστω και με τη μορφή του ήρωα, διότι ο νεκρός, είτε ήρωας είτε προδότης, θα ήταν πλέον αμέτοχος στα σχέδιά τους. Δεν έχουμε αποδείξεις να στηρίξουμε την άποψη αυτή, αλλά έχουμε όλες τις ενδείξεις να μην την αποκλείσουμε.
Την 18η Ιανουαρίου 1944 λοιπόν, τελείως απροσδόκητα, ο Τάλλιος διατάχθηκε να μετακληθεί στην υπό ίδρυση 6η Ταξιαρχία Κρούσης στην Πρεμετή, όπου εντάχθηκε το τάγμα «Θωμά Λιούλιο» ως ένας εύσχημος τρόπος να απαλλαχθούνε από την ενοχλητική του παρουσία στη μειονότητα. Του ανατέθηκαν καθήκοντα απλού πολιτικού επίτροπου λόχου, που σήμαινε υποβάθμιση της ιεραρχικής του θέσης. Σε δύο μήνες, την 29η Μαρτίου 1944 σκοτώθηκε στο Φιερι.
Την 6η Ιουνίου 1944 ιδρύθηκε προς τιμή του το τάγμα «Λευτέρης Τάλλιος», τα εγκαίνια του οποίου διεξήχθησαν στη Δίβρη, με διοικητή τον Χριστόφορο Μουλά και πολιτικό επίτροπο τον Κώστα Καρατζά.
(Συνεχίζεται)
Σταύρος Γ. ΝΤΑΓΙΟΣ
Διδάκτωρ Ιστορίας του ΑΠΘ
media.literatus.gr
Σχετικές Δημοσιεύσεις
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου
Τα σχόλια απηχούν αποκλειστικά τις απόψεις των αναγνωστών