Η θορυβώδης δίκη των βλαχόφωνων της Βρύνας, τα δρακόντεια μέτρα καταστολής και οι θανατικές καταδίκες (1962)

Η αλβανο-σοβιετική ρήξη (1960-1961) παρήγαγε επικίνδυνες αναταράξεις στην αλβανική ενδοχώρα και ο αιμοδιψής καταδιωκτικός μηχανισμός της κρατικής ασφάλειας αναζητούσε αληθοφανείς «εχθρούς» για να δικαιολογήσει τα εκτεταμένα μέτρα κατάπνιξης. Ένα από τα πρώτα θύματα υπήρξε ο πρώην υποναύαρχος και διοικητής του ναυτικού και της ναυτικής βάσης του Δυρραχίου, Τέμε Σέικο (εκτελέσθηκε στις 31 Μαΐου 1961), κατηγορούμενος επί κατασκοπεία υπέρ του 6ου Αμερικανικού Στόλου. Στη συνέχεια, μεγάλος αριθμός αθώων πολιτών κατά μήκος της ελληνοαλβανικής μεθορίου κατηγορήθηκαν ως συνεργάτες του και εκτελέσθηκαν προς παραδειγματισμό.

Σε μία από τις πλέον θορυβώδεις δίκες, τον Ιούλιο του 1962, δικάστηκαν 11 βλαχόφωνοι κτηνοτρόφοι της Βρύνας, κατηγορούμενοι για κατασκοπεία, συνέργεια με τον Τέμε Σέικο, σύσταση ένοπλης εχθρικής σπείρας προς στάση, ανατροπή της κοινοβουλευτικής τάξης και διενέργεια δολιοφθορών. Σύμφωνα με τη δικογραφία, στην υπόθεση εμπλέκονταν περί τα 200 άτομα, μεταξύ των οποίων και κομματικά μέλη. Η σπείρα είχε διεισδύσει και στις δομές της ασφάλειας και είχε στρατολογήσει στελέχη της.
Είχε επίσης σχεδιάσει επιτυχώς τη πολύβουη διαφυγή του εγνωσμένου κύρους βλαχόφωνου κτηνοτρόφου Φώτο Μπάσου, μαζί με άλλους 59 κτηνοτρόφους και 1.000 αιγοπρόβατα, και είχε επιχειρήσει να οργανώσει και άλλες μαζικές δραπετεύσεις.

Σύμφωνα με την απόφαση 106/24.7.1962 του Στρατοδικείου Τιράνων, το οποίο εκδίκασε την υπόθεση από τις 17 έως τις 23 Ιουλίου 1962, κατηγορούμενοι κλήθηκαν οι: Jorgji Kosta Cukali, Nikolla Janaq Goçi, Nikolla Naqo Basho, Jorgji Janaq Dodi, Kosta Jorgji Dhimullaj, Todi Niko Cega, Rako Nasi Shori ή Shore, Lefter Andon Tasho, Jeras Vangjel Zhonga, Kita Kita Kapurani και Pilo Janaq Goçi.

Με την εσχάτη των ποινών καταδικάσθηκαν οι: Jorgji Cukali, Janaq Goçi και Nikolla Basho, ενώ οι υπόλοιποι καταδικάστηκαν σε ποινές φυλάκισης 20–25 ετών.

Στις 8 Αυγούστου 1962 η υπόθεση δικάστηκε στο Ανώτατο Στρατοδικείο, το οποίο, διά της απόφασης 114/8.8.1962, επικύρωσε την πρωτοβάθμια απόφαση. Στις 3/11/1962 το Προεδρείο της Λαϊκής Βουλής απέρριψε την αίτηση απονομής χάριτος των τριών μελλοθανάτων. Ο Νικόλας Μπάσιος (Nikolla Basho) εκτελέσθηκε στις 14 Νοεμβρίου 1962 και ο Jorgji Cukali (Γιώργης Τσούκαλης) στις 12 Νοεμβρίου 1962. Ο Kita Kapurani πέθανε στη φυλακή (εξέτιε ποινή κάθειρξης 20 ετών).

Πηγή: Σταύρος Ντάγιος, «Ελλάδα και Αλβανία…»

Διαβάστε ακόμη

* Οι Βλάχοι της Αλβανίας και η ελληνικότητά τους

* Το προκλητικό ιταλικό έγγραφο στο ΝΑΤΟ το 1960 για αλβανική και βλάχικη μειονότητα στην Ελλάδα

* Η γλώσσα των Βλάχων

👉 Ακολουθήστε το Apenadi.Blogspot στο Twitter