Αιχμάλωτος των εξελίξεων ή θύμα της συγκυρίας;

Η πολιτική δεν συγχωρεί τα κενά ισχύος. Όταν μια κυβέρνηση παύει να καθορίζει την ατζέντα και περιορίζεται στο να απαντά σε γεγονότα, τότε –ανεξαρτήτως προθέσεων– περνά σε θέση άμυνας. Αυτό ακριβώς φαίνεται να συμβαίνει στο τρέχον πολιτικό σκηνικό, όπου η διαδοχή υποθέσεων και αποκαλύψεων δημιουργεί ένα πυκνό και διαρκώς ανανεούμενο πεδίο πίεσης.
Τα σκάνδαλα, είτε πρόκειται για υποκλοπές είτε για υποθέσεις διαχείρισης δημόσιου χρήματος είτε για τραγικά γεγονότα που αναζητούν ακόμη πολιτικές ευθύνες, δεν λειτουργούν πλέον ως μεμονωμένα επεισόδια. Αντιθέτως, συγκροτούν μια ενιαία αφήγηση κρίσης εμπιστοσύνης. Και σε αυτή τη συνθήκη, η κυβέρνηση δεν φαίνεται να διαθέτει τον χώρο ή τον χρόνο για να επιβάλει μια εναλλακτική πολιτική ατζέντα.

Το πρόβλημα δεν είναι μόνο επικοινωνιακό. Είναι βαθιά πολιτικό και θεσμικό. Η αλληλουχία διαδικασιών –συζητήσεις στη Βουλή, επιτροπές, πιθανές παραπομπές– δημιουργεί μια διαρκή εκκρεμότητα. Κάθε εβδομάδα φέρνει ένα νέο επεισόδιο, μια νέα ψηφοφορία, μια νέα δοκιμασία. Έτσι, η πολιτική καθημερινότητα μετατρέπεται σε έναν κύκλο διαχείρισης κρίσεων χωρίς εμφανές τέλος.
Σε αυτό το περιβάλλον, η κυβερνητική συνοχή καθίσταται κρίσιμος παράγοντας. Όταν βουλευτές εμφανίζονται διστακτικοί να στηρίξουν επιλογές της ηγεσίας ή αφήνουν ανοιχτό το ενδεχόμενο διαφοροποίησης, το μήνυμα που εκπέμπεται είναι διπλό: αφενός προς την κοινωνία, ότι υπάρχει εσωτερικός προβληματισμός, και αφετέρου προς την αντιπολίτευση, ότι υπάρχει πεδίο πίεσης. Η εσωκομματική αμφιθυμία λειτουργεί πολλαπλασιαστικά στην ήδη υπάρχουσα πολιτική ένταση.

Από την άλλη πλευρά, η αντιπολίτευση αξιοποιεί θεσμικά εργαλεία για να διατηρεί τα ζητήματα στην επικαιρότητα. Αυτό είναι απολύτως θεμιτό σε μια δημοκρατία. Το ερώτημα, όμως, είναι αν η συνεχής ανακύκλωση σκανδάλων οδηγεί σε ουσιαστική διαλεύκανση ή αν εγκλωβίζει το πολιτικό σύστημα σε μια παρατεταμένη φάση σύγκρουσης χωρίς παραγωγή πολιτικής.
Ο χαρακτηρισμός «αιχμάλωτος των εξελίξεων» μπορεί να είναι δημοσιογραφικά αιχμηρός, αλλά αποτυπώνει μια πραγματική δυσκολία: όταν οι εξελίξεις σε προλαβαίνουν, χάνεις την πρωτοβουλία. Και στην πολιτική, η απώλεια πρωτοβουλίας είναι συχνά πιο επικίνδυνη από την ίδια την κρίση.

Το επόμενο διάστημα θα δείξει αν η κυβέρνηση μπορεί να ανακτήσει τον έλεγχο του πολιτικού χρόνου ή αν θα συνεχίσει να κινείται σε ένα περιβάλλον όπου κάθε νέα εξέλιξη καθορίζει την επόμενη κίνησή της. Σε κάθε περίπτωση, το διακύβευμα δεν είναι μόνο κομματικό. Είναι ζήτημα θεσμικής σταθερότητας και ποιότητας της δημοκρατίας.

Διαβάστε ακόμη

Σχόλια