Δερβιτσάνη: Τα τραγούδια της ξενιτιάς έγιναν γέφυρα μνήμης και παράδοσης για τις νεότερες γενιές του Βορειοηπειρωτικού Ελληνισμού
Μια ξεχωριστή πολιτιστική εκδήλωση, αφιερωμένη σε ένα από τα πιο συγκινητικά κεφάλαια της λαϊκής παράδοσης του Ελληνισμού της Βορείου Ηπείρου, πραγματοποιήθηκε το Σάββατο 21 Νοεμβρίου στη Δερβιτσάνη. Αφορμή στάθηκε η παρουσίαση ανθολογίας με τραγούδια της ξενιτιάς, μια έκδοση που επιχειρεί να διασώσει ένα πολύτιμο κομμάτι της συλλογικής μνήμης και της πολιτιστικής κληρονομιάς του τόπου.
Η εκδήλωση, μέσα σε ιδιαίτερα ζεστή και συγκινητική ατμόσφαιρα, αποτέλεσε την ολοκλήρωση ενός ευρύτερου κύκλου πολιτιστικών δράσεων που διοργάνωσε ο Πολιτιστικός Σύλλογος «ΔΕΡΒΗ», σε συνεργασία με το Τμήμα Ελληνικών του Πανεπιστημίου Αργυροκάστρου και το Ενιαίο Σχολείο Δερβιτσάνης, με την υποστήριξη της Επιτροπής Εθνικών Μειονοτήτων.
Στο επίκεντρο αυτής της προσπάθειας βρέθηκαν τα τραγούδια της ξενιτιάς, ένα ιδιαίτερο και βαθιά βιωματικό είδος της λαϊκής μας παράδοσης. Τραγούδια που γεννήθηκαν μέσα από τον αποχωρισμό, την αναγκαστική αναχώρηση, την προσμονή και τη νοσταλγία. Τραγούδια που για πολλές γενιές Βορειοηπειρωτών δεν αποτελούσαν απλώς καλλιτεχνικές δημιουργίες, αλλά την ίδια την έκφραση μιας δύσκολης καθημερινότητας, καθώς η μετανάστευση σημάδεψε οικογένειες, χωριά και ολόκληρες γενιές.
Η ξενιτιά υπήρξε για τον τόπο μας μια διαρκής πραγματικότητα. Άνθρωποι αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τα σπίτια και τις οικογένειές τους αναζητώντας καλύτερες συνθήκες ζωής, αφήνοντας πίσω γονείς, συζύγους και παιδιά. Όσα δεν μπορούσαν να εκφραστούν με λόγια βρήκαν συχνά διέξοδο στο τραγούδι. Έτσι, οι στίχοι και οι μελωδίες πέρασαν από γενιά σε γενιά, διατηρώντας ζωντανές μνήμες και συναισθήματα.
Η ανθολογία ως παρακαταθήκη πολιτιστικής μνήμης
Την εκδήλωση άνοιξε η πρόεδρος του Πολιτιστικού Συλλόγου «ΔΕΡΒΗ», Κωστάντω Ξέρρα, η οποία υπογράμμισε τη σημασία της καταγραφής, της διάσωσης και της ανάδειξης του πολιτιστικού πλούτου της περιοχής. Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στην ανάγκη συμμετοχής των παιδιών σε ανάλογες πρωτοβουλίες, ώστε η παράδοση να μην παραμείνει μια ανάμνηση του παρελθόντος, αλλά να συνεχίσει να αποτελεί ζωντανό στοιχείο της ταυτότητας των νεότερων γενεών.
Στον χαιρετισμό του, ο αντιπρόεδρος της Επιτροπής Εθνικών Μειονοτήτων, Esmerald Keçi, αναφέρθηκε στη σημασία τέτοιων εκδηλώσεων για την προβολή των ιδιαίτερων πολιτιστικών χαρακτηριστικών της μειονότητας και τη διατήρηση της εθνικής και πολιτισμικής της συνείδησης.
Την παρουσίαση της ανθολογίας ανέλαβε η καθηγήτρια Μιρέλα Καράντζα Κώτσια, βασική επιμελήτρια της έκδοσης. Αναφέρθηκε στον σκοπό της ερευνητικής προσπάθειας, στη μεθοδολογία που ακολουθήθηκε, στις πηγές που αξιοποιήθηκαν, καθώς και στα κριτήρια επιλογής και ταξινόμησης του λαογραφικού υλικού.
Η συμβολή μιας τέτοιας εργασίας δεν περιορίζεται στην απλή συγκέντρωση παλαιών τραγουδιών. Πρόκειται για μια προσπάθεια διάσωσης προφορικών μαρτυριών και πολιτιστικών στοιχείων που, εάν δεν καταγραφούν εγκαίρως, κινδυνεύουν να χαθούν μαζί με τους ανθρώπους που τα γνώριζαν και τα μετέδιδαν.
Ο Ναπολέων Μπάσιος μίλησε για το φαινόμενο της ξενιτιάς, ενώ η εκπαιδευτικός Λιαουρέτα – Μαρία Κέντρου παρουσίασε τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της ανθολογίας και τη συμβολή της στη διατήρηση της ιστορικής και πολιτιστικής μνήμης του τόπου.
Οι μαθητές πρωταγωνιστές στη διατήρηση της παράδοσης
Ιδιαίτερα συγκινητική ήταν η συμμετοχή των μαθητών του Ενιαίου Σχολείου Δερβιτσάνης. Τα παιδιά διάβασαν στίχους από τραγούδια της ανθολογίας και ερμήνευσαν παραδοσιακά τραγούδια, δίνοντας φωνή σε βιώματα και συναισθήματα που διατρέχουν την ιστορία των οικογενειών και των κοινοτήτων της περιοχής.
Ξεχωριστή στιγμή αποτέλεσαν τα κείμενα των μαθητριών Βασιλικής Νίκου, Ειρήνης Διαμάντη και Καλλιρρόης Διαμάντη, μέσα από τα οποία παρουσίασαν τις προσωπικές τους εμπειρίες από τη συμμετοχή στις δράσεις, τις αναμνήσεις και τα συναισθήματα που αποκόμισαν.
Η συμμετοχή των παιδιών έδωσε στην εκδήλωση μια ιδιαίτερη διάσταση. Γιατί η παράδοση δεν διασώζεται μόνο μέσα από βιβλία, αρχεία και επιστημονικές καταγραφές. Διασώζεται κυρίως όταν οι νεότεροι γνωρίζουν, βιώνουν και αγαπούν όσα κληρονόμησαν από τις προηγούμενες γενιές.
Αυτός άλλωστε ήταν και ο βασικός στόχος της πρωτοβουλίας του Συλλόγου «ΔΕΡΒΗ»: να φέρει τα παιδιά πιο κοντά στην παράδοση και στον πολιτισμό του τόπου τους, να τους δώσει την ευκαιρία να ανακαλύψουν τον πλούτο του και να αισθανθούν ότι έχουν και τα ίδια ευθύνη για τη διαφύλαξη και τη μεταλαμπάδευσή του στις επόμενες γενιές.
Μια συλλογική προσπάθεια με ιδιαίτερη σημασία
Ο Πολιτιστικός Σύλλογος «ΔΕΡΒΗ», με ανακοίνωσή του, εξέφρασε τις θερμές ευχαριστίες του προς την Επιτροπή Εθνικών Μειονοτήτων και ιδιαίτερα προς την Κωνσταντίνα Μπεζάνη, η οποία ενέταξε την πρόταση στο σχετικό πρόγραμμα, δίνοντας τη δυνατότητα υλοποίησης αυτής της προσπάθειας.
Ευχαριστίες απευθύνθηκαν επίσης στους εκπροσώπους Esmerald Keçi, Λάζαρο Κουτσούκη και Genti Koti για την παρουσία τους, καθώς και στα μέλη του Τμήματος Ελληνικών του Πανεπιστημίου Αργυροκάστρου για τη συνεργασία.
Ιδιαίτερη μνεία έγινε στη Μιρέλα Καράντζα Κώτσια για την επιμέλεια του σεναρίου και της ανθολογίας, στην Ευανθία Μπαρούτα για τη συνολική επιμέλεια του προγράμματος, στις εκπαιδευτικούς Αλεξάνδρα Νίκου και Ευδοξία Ντάκου για τη δημιουργική συνεργασία, καθώς και στη Μαρία Κέντρου και τον Ναπολέοντα Μπάσιο για τη συμμετοχή τους.
Ξεχωριστές ευχαριστίες απευθύνθηκαν στα παιδιά που αγκάλιασαν την πρωτοβουλία και έδωσαν ζωή στις δράσεις, αλλά και στα μέλη του Πολιτιστικού Συλλόγου «ΔΕΡΒΗ», τα οποία, όπως επισημαίνεται, αποτελούν πλέον έναν πυρήνα διαφύλαξης και μεταλαμπάδευσης του πολιτισμού της περιοχής.
Τέλος, ευχαριστίες εκφράστηκαν προς το εστιατόριο – ξενοδοχείο «ΚΟΛΛΑΣ» για τη ζεστή φιλοξενία.
Η πρωτοβουλία του Πολιτιστικού Συλλόγου «ΔΕΡΒΗ» στη Δερβιτσάνη αναδεικνύει μια ουσιαστική διάσταση της πολιτιστικής παρουσίας του Βορειοηπειρωτικού Ελληνισμού. Τη διατήρηση της μνήμης, της γλώσσας, των εθίμων και της λαϊκής δημιουργίας μέσα από οργανωμένες δράσεις που απευθύνονται κυρίως στις νεότερες γενιές.
Γιατί τα τραγούδια της ξενιτιάς δεν είναι απλώς ένα κομμάτι της μουσικής μας παράδοσης. Είναι η ιστορία των ανθρώπων μας. Είναι οι αποχαιρετισμοί στις αυλές των χωριών, τα δάκρυα των μανάδων, η προσμονή των παιδιών και η νοσταλγία εκείνων που έφυγαν, χωρίς ποτέ να πάψουν να αισθάνονται δεμένοι με τον τόπο τους.
Και όσο αυτά τα τραγούδια εξακολουθούν να ακούγονται από τις φωνές των παιδιών της Βορείου Ηπείρου, η μνήμη και η παράδοση του τόπου θα συνεχίζουν να βρίσκουν τον δρόμο προς τις επόμενες γενιές.
Η εκδήλωση, μέσα σε ιδιαίτερα ζεστή και συγκινητική ατμόσφαιρα, αποτέλεσε την ολοκλήρωση ενός ευρύτερου κύκλου πολιτιστικών δράσεων που διοργάνωσε ο Πολιτιστικός Σύλλογος «ΔΕΡΒΗ», σε συνεργασία με το Τμήμα Ελληνικών του Πανεπιστημίου Αργυροκάστρου και το Ενιαίο Σχολείο Δερβιτσάνης, με την υποστήριξη της Επιτροπής Εθνικών Μειονοτήτων.
Στο επίκεντρο αυτής της προσπάθειας βρέθηκαν τα τραγούδια της ξενιτιάς, ένα ιδιαίτερο και βαθιά βιωματικό είδος της λαϊκής μας παράδοσης. Τραγούδια που γεννήθηκαν μέσα από τον αποχωρισμό, την αναγκαστική αναχώρηση, την προσμονή και τη νοσταλγία. Τραγούδια που για πολλές γενιές Βορειοηπειρωτών δεν αποτελούσαν απλώς καλλιτεχνικές δημιουργίες, αλλά την ίδια την έκφραση μιας δύσκολης καθημερινότητας, καθώς η μετανάστευση σημάδεψε οικογένειες, χωριά και ολόκληρες γενιές.
Η ξενιτιά υπήρξε για τον τόπο μας μια διαρκής πραγματικότητα. Άνθρωποι αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τα σπίτια και τις οικογένειές τους αναζητώντας καλύτερες συνθήκες ζωής, αφήνοντας πίσω γονείς, συζύγους και παιδιά. Όσα δεν μπορούσαν να εκφραστούν με λόγια βρήκαν συχνά διέξοδο στο τραγούδι. Έτσι, οι στίχοι και οι μελωδίες πέρασαν από γενιά σε γενιά, διατηρώντας ζωντανές μνήμες και συναισθήματα.
Η ανθολογία ως παρακαταθήκη πολιτιστικής μνήμης
Την εκδήλωση άνοιξε η πρόεδρος του Πολιτιστικού Συλλόγου «ΔΕΡΒΗ», Κωστάντω Ξέρρα, η οποία υπογράμμισε τη σημασία της καταγραφής, της διάσωσης και της ανάδειξης του πολιτιστικού πλούτου της περιοχής. Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στην ανάγκη συμμετοχής των παιδιών σε ανάλογες πρωτοβουλίες, ώστε η παράδοση να μην παραμείνει μια ανάμνηση του παρελθόντος, αλλά να συνεχίσει να αποτελεί ζωντανό στοιχείο της ταυτότητας των νεότερων γενεών.
Στον χαιρετισμό του, ο αντιπρόεδρος της Επιτροπής Εθνικών Μειονοτήτων, Esmerald Keçi, αναφέρθηκε στη σημασία τέτοιων εκδηλώσεων για την προβολή των ιδιαίτερων πολιτιστικών χαρακτηριστικών της μειονότητας και τη διατήρηση της εθνικής και πολιτισμικής της συνείδησης.
Την παρουσίαση της ανθολογίας ανέλαβε η καθηγήτρια Μιρέλα Καράντζα Κώτσια, βασική επιμελήτρια της έκδοσης. Αναφέρθηκε στον σκοπό της ερευνητικής προσπάθειας, στη μεθοδολογία που ακολουθήθηκε, στις πηγές που αξιοποιήθηκαν, καθώς και στα κριτήρια επιλογής και ταξινόμησης του λαογραφικού υλικού.
Η συμβολή μιας τέτοιας εργασίας δεν περιορίζεται στην απλή συγκέντρωση παλαιών τραγουδιών. Πρόκειται για μια προσπάθεια διάσωσης προφορικών μαρτυριών και πολιτιστικών στοιχείων που, εάν δεν καταγραφούν εγκαίρως, κινδυνεύουν να χαθούν μαζί με τους ανθρώπους που τα γνώριζαν και τα μετέδιδαν.
Ο Ναπολέων Μπάσιος μίλησε για το φαινόμενο της ξενιτιάς, ενώ η εκπαιδευτικός Λιαουρέτα – Μαρία Κέντρου παρουσίασε τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της ανθολογίας και τη συμβολή της στη διατήρηση της ιστορικής και πολιτιστικής μνήμης του τόπου.
Οι μαθητές πρωταγωνιστές στη διατήρηση της παράδοσης
Ιδιαίτερα συγκινητική ήταν η συμμετοχή των μαθητών του Ενιαίου Σχολείου Δερβιτσάνης. Τα παιδιά διάβασαν στίχους από τραγούδια της ανθολογίας και ερμήνευσαν παραδοσιακά τραγούδια, δίνοντας φωνή σε βιώματα και συναισθήματα που διατρέχουν την ιστορία των οικογενειών και των κοινοτήτων της περιοχής.
Ξεχωριστή στιγμή αποτέλεσαν τα κείμενα των μαθητριών Βασιλικής Νίκου, Ειρήνης Διαμάντη και Καλλιρρόης Διαμάντη, μέσα από τα οποία παρουσίασαν τις προσωπικές τους εμπειρίες από τη συμμετοχή στις δράσεις, τις αναμνήσεις και τα συναισθήματα που αποκόμισαν.
Η συμμετοχή των παιδιών έδωσε στην εκδήλωση μια ιδιαίτερη διάσταση. Γιατί η παράδοση δεν διασώζεται μόνο μέσα από βιβλία, αρχεία και επιστημονικές καταγραφές. Διασώζεται κυρίως όταν οι νεότεροι γνωρίζουν, βιώνουν και αγαπούν όσα κληρονόμησαν από τις προηγούμενες γενιές.
Αυτός άλλωστε ήταν και ο βασικός στόχος της πρωτοβουλίας του Συλλόγου «ΔΕΡΒΗ»: να φέρει τα παιδιά πιο κοντά στην παράδοση και στον πολιτισμό του τόπου τους, να τους δώσει την ευκαιρία να ανακαλύψουν τον πλούτο του και να αισθανθούν ότι έχουν και τα ίδια ευθύνη για τη διαφύλαξη και τη μεταλαμπάδευσή του στις επόμενες γενιές.
Μια συλλογική προσπάθεια με ιδιαίτερη σημασία
Ο Πολιτιστικός Σύλλογος «ΔΕΡΒΗ», με ανακοίνωσή του, εξέφρασε τις θερμές ευχαριστίες του προς την Επιτροπή Εθνικών Μειονοτήτων και ιδιαίτερα προς την Κωνσταντίνα Μπεζάνη, η οποία ενέταξε την πρόταση στο σχετικό πρόγραμμα, δίνοντας τη δυνατότητα υλοποίησης αυτής της προσπάθειας.
Ευχαριστίες απευθύνθηκαν επίσης στους εκπροσώπους Esmerald Keçi, Λάζαρο Κουτσούκη και Genti Koti για την παρουσία τους, καθώς και στα μέλη του Τμήματος Ελληνικών του Πανεπιστημίου Αργυροκάστρου για τη συνεργασία.
Ιδιαίτερη μνεία έγινε στη Μιρέλα Καράντζα Κώτσια για την επιμέλεια του σεναρίου και της ανθολογίας, στην Ευανθία Μπαρούτα για τη συνολική επιμέλεια του προγράμματος, στις εκπαιδευτικούς Αλεξάνδρα Νίκου και Ευδοξία Ντάκου για τη δημιουργική συνεργασία, καθώς και στη Μαρία Κέντρου και τον Ναπολέοντα Μπάσιο για τη συμμετοχή τους.
Ξεχωριστές ευχαριστίες απευθύνθηκαν στα παιδιά που αγκάλιασαν την πρωτοβουλία και έδωσαν ζωή στις δράσεις, αλλά και στα μέλη του Πολιτιστικού Συλλόγου «ΔΕΡΒΗ», τα οποία, όπως επισημαίνεται, αποτελούν πλέον έναν πυρήνα διαφύλαξης και μεταλαμπάδευσης του πολιτισμού της περιοχής.
Τέλος, ευχαριστίες εκφράστηκαν προς το εστιατόριο – ξενοδοχείο «ΚΟΛΛΑΣ» για τη ζεστή φιλοξενία.
Η πρωτοβουλία του Πολιτιστικού Συλλόγου «ΔΕΡΒΗ» στη Δερβιτσάνη αναδεικνύει μια ουσιαστική διάσταση της πολιτιστικής παρουσίας του Βορειοηπειρωτικού Ελληνισμού. Τη διατήρηση της μνήμης, της γλώσσας, των εθίμων και της λαϊκής δημιουργίας μέσα από οργανωμένες δράσεις που απευθύνονται κυρίως στις νεότερες γενιές.
Γιατί τα τραγούδια της ξενιτιάς δεν είναι απλώς ένα κομμάτι της μουσικής μας παράδοσης. Είναι η ιστορία των ανθρώπων μας. Είναι οι αποχαιρετισμοί στις αυλές των χωριών, τα δάκρυα των μανάδων, η προσμονή των παιδιών και η νοσταλγία εκείνων που έφυγαν, χωρίς ποτέ να πάψουν να αισθάνονται δεμένοι με τον τόπο τους.
Και όσο αυτά τα τραγούδια εξακολουθούν να ακούγονται από τις φωνές των παιδιών της Βορείου Ηπείρου, η μνήμη και η παράδοση του τόπου θα συνεχίζουν να βρίσκουν τον δρόμο προς τις επόμενες γενιές.
Διαβάστε ακόμη

Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου
Τα σχόλια απηχούν αποκλειστικά τις απόψεις των αναγνωστών