Πολιτική ευθύνη και ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης: Η υπόθεση Balluku και το στοίχημα του κράτους δικαίου
Η επικείμενη συνεδρίαση του Συμβουλίου Ασυλίας και Εντολών στις 28 Ιανουαρίου, με αντικείμενο το αίτημα της Ειδικής Εισαγγελίας κατά της Διαφθοράς (SPAK) για την άρση της ασυλίας της αντιπροέδρου της κυβέρνησης και υπουργού Υποδομών και Ενέργειας, Belinda Balluku, επαναφέρει στο προσκήνιο ένα κρίσιμο ερώτημα για την αλβανική κοινωνία: λειτουργούν πράγματι η πολιτική και η δικαιοσύνη με διαφάνεια, ανεξαρτησία και αποτελεσματικότητα όταν ερευνώνται πρόσωπα υψηλής εξουσίας;
Η υπόθεση αφορά σοβαρές κατηγορίες για οκτώ διαδικασίες προμηθειών και πιθανή χειραγώγηση τουλάχιστον έντεκα δημόσιων διαγωνισμών, μεταξύ των οποίων μεγάλα έργα υποδομής όπως η Σήραγγα της Λογαράς και το τέταρτο τμήμα της Μεγάλης Περιφερειακής Οδού των Τιράνων, συνολικής αξίας 210 εκατομμυρίων ευρώ. Πρόκειται για έργα που αγγίζουν άμεσα το δημόσιο συμφέρον και τη διαχείριση τεράστιων κρατικών πόρων.
Από τη μία πλευρά, η πολιτική εξουσία εμφανίζεται να κινείται με μεγάλη προσοχή. Οι θεσμικές διαδικασίες, οι αναβολές και η επίκληση της ανάγκης γνωμοδότησης του Συνταγματικού Δικαστηρίου ερμηνεύονται από κάποιους ως σεβασμός στο κράτος δικαίου. Από άλλους, όμως, εκλαμβάνονται ως προσπάθεια καθυστέρησης και προστασίας υψηλόβαθμων στελεχών, γεγονός που ενισχύει τη δυσπιστία των πολιτών απέναντι στο πολιτικό σύστημα.
Από την άλλη πλευρά, η SPAK έχει καταφέρει τα τελευταία χρόνια να οικοδομήσει μια σχετικά θετική εικόνα στην κοινή γνώμη. Οι έρευνες που αγγίζουν υπουργούς και ανώτατους αξιωματούχους σπάνε ένα μακροχρόνιο ταμπού ατιμωρησίας και δημιουργούν την αίσθηση ότι, για πρώτη φορά, η δικαιοσύνη τολμά να φτάσει «ψηλά». Παρ’ όλα αυτά, η εμπιστοσύνη αυτή παραμένει εύθραυστη. Οι πολίτες δεν αρκούνται σε εντυπωσιακές έρευνες ή ογκώδεις δικογραφίες· αναμένουν απτά αποτελέσματα, δηλαδή τελεσίδικες δικαστικές αποφάσεις, είτε αυτές οδηγούν σε καταδίκες είτε σε απαλλαγές με σαφή και πειστική αιτιολόγηση.
Τελικά, η υπόθεση Balluku δεν αφορά μόνο ένα πολιτικό πρόσωπο. Αποτελεί δοκιμασία για το ίδιο το σύστημα: για το κατά πόσο η πολιτική θα επιτρέψει στη δικαιοσύνη να λειτουργήσει χωρίς παρεμβάσεις και για το αν η δικαιοσύνη θα αποδείξει ότι είναι ικανή να ενεργεί με ανεξαρτησία, ταχύτητα και επαγγελματισμό. Μόνο τότε μπορεί να ενισχυθεί ουσιαστικά η εμπιστοσύνη των πολιτών και να εδραιωθεί η πεποίθηση ότι το κράτος δικαίου δεν κάνει εξαιρέσεις, ακόμη και όταν οι υποθέσεις αγγίζουν την κορυφή της εξουσίας.
Η υπόθεση αφορά σοβαρές κατηγορίες για οκτώ διαδικασίες προμηθειών και πιθανή χειραγώγηση τουλάχιστον έντεκα δημόσιων διαγωνισμών, μεταξύ των οποίων μεγάλα έργα υποδομής όπως η Σήραγγα της Λογαράς και το τέταρτο τμήμα της Μεγάλης Περιφερειακής Οδού των Τιράνων, συνολικής αξίας 210 εκατομμυρίων ευρώ. Πρόκειται για έργα που αγγίζουν άμεσα το δημόσιο συμφέρον και τη διαχείριση τεράστιων κρατικών πόρων.
Από τη μία πλευρά, η πολιτική εξουσία εμφανίζεται να κινείται με μεγάλη προσοχή. Οι θεσμικές διαδικασίες, οι αναβολές και η επίκληση της ανάγκης γνωμοδότησης του Συνταγματικού Δικαστηρίου ερμηνεύονται από κάποιους ως σεβασμός στο κράτος δικαίου. Από άλλους, όμως, εκλαμβάνονται ως προσπάθεια καθυστέρησης και προστασίας υψηλόβαθμων στελεχών, γεγονός που ενισχύει τη δυσπιστία των πολιτών απέναντι στο πολιτικό σύστημα.
Από την άλλη πλευρά, η SPAK έχει καταφέρει τα τελευταία χρόνια να οικοδομήσει μια σχετικά θετική εικόνα στην κοινή γνώμη. Οι έρευνες που αγγίζουν υπουργούς και ανώτατους αξιωματούχους σπάνε ένα μακροχρόνιο ταμπού ατιμωρησίας και δημιουργούν την αίσθηση ότι, για πρώτη φορά, η δικαιοσύνη τολμά να φτάσει «ψηλά». Παρ’ όλα αυτά, η εμπιστοσύνη αυτή παραμένει εύθραυστη. Οι πολίτες δεν αρκούνται σε εντυπωσιακές έρευνες ή ογκώδεις δικογραφίες· αναμένουν απτά αποτελέσματα, δηλαδή τελεσίδικες δικαστικές αποφάσεις, είτε αυτές οδηγούν σε καταδίκες είτε σε απαλλαγές με σαφή και πειστική αιτιολόγηση.
Τελικά, η υπόθεση Balluku δεν αφορά μόνο ένα πολιτικό πρόσωπο. Αποτελεί δοκιμασία για το ίδιο το σύστημα: για το κατά πόσο η πολιτική θα επιτρέψει στη δικαιοσύνη να λειτουργήσει χωρίς παρεμβάσεις και για το αν η δικαιοσύνη θα αποδείξει ότι είναι ικανή να ενεργεί με ανεξαρτησία, ταχύτητα και επαγγελματισμό. Μόνο τότε μπορεί να ενισχυθεί ουσιαστικά η εμπιστοσύνη των πολιτών και να εδραιωθεί η πεποίθηση ότι το κράτος δικαίου δεν κάνει εξαιρέσεις, ακόμη και όταν οι υποθέσεις αγγίζουν την κορυφή της εξουσίας.
Διαβάστε ακόμη

Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου
Τα σχόλια απηχούν αποκλειστικά τις απόψεις των αναγνωστών