11 Οκτωβρίου 1939: Η ιταλική διοίκηση επιχειρεί να ελέγξει τα ελληνικά σχολεία της Εθνικής Ελληνικής Μειονότητας
Πρόκειται για σημείωμα της ιταλικής διοίκησης στα Τίρανα, απευθυνόμενο στον μόνιμο σύμβουλο Parini, με αντικείμενο τους εκπαιδευτικούς που υπηρετούσαν στα σχολεία των ελληνικών μειονοτήτων στις επαρχίες Αργυροκάστρου και Αυλώνας.
Το περιεχόμενό του αποκαλύπτει την ανησυχία των ιταλικών αρχών για την οικονομική υποστήριξη που εξακολουθούσαν να λαμβάνουν οι Έλληνες εκπαιδευτικοί από τα ελληνικά προξενεία Αργυροκάστρου και Πόρτο Έντα (Αγίων Σαράντα).
Σύμφωνα με το έγγραφο, οι δάσκαλοι εμφανίζονταν να επιλέγονται και να αμείβονται από τις ίδιες τις ελληνικές κοινότητες, στην πραγματικότητα όμως η μισθοδοσία τους εξασφαλιζόταν με οικονομικά μέσα που παρείχαν τα ελληνικά προξενεία. Αυτή ακριβώς η σύνδεση με την Ελλάδα αποτελούσε στόχο παρέμβασης της νέας διοίκησης, λίγους μόλις μήνες μετά την ιταλική εισβολή και την προσάρτηση της Αλβανίας τον Απρίλιο του 1939.
Στόχος ο οικονομικός έλεγχος των εκπαιδευτικών
Η πρόταση που διατυπώνεται στο σημείωμα είναι αποκαλυπτική. Επειδή, όπως αναφέρεται, δεν ήταν τότε δυνατή η μαζική μετάθεση των συγκεκριμένων εκπαιδευτικών, ζητείται από το Υπουργείο Δημόσιας Παιδείας να αναλάβει την καταβολή των επιδομάτων τους, με ισχύ από την 1η Οκτωβρίου 1939. Παράλληλα, δίνεται σαφής εντολή να προειδοποιηθούν οι εκπαιδευτικοί ώστε να μην αποδέχονται, για κανέναν λόγο, οποιαδήποτε οικονομική βοήθεια.
Η ρύθμιση δεν αποτελούσε απλώς μια αλλαγή στον τρόπο καταβολής των μισθών. Η αντικατάσταση της ελληνικής οικονομικής ενίσχυσης από κρατικά επιδόματα θα περιόριζε την επιρροή των ελληνικών προξενείων και θα ενίσχυε την εξάρτηση των εκπαιδευτικών από την ιταλοαλβανική διοίκηση.
Η αναφορά, μάλιστα, στη μαζική μετάθεση των δασκάλων δείχνει ότι οι αρχές εξέταζαν ευρύτερες παρεμβάσεις στο εκπαιδευτικό προσωπικό, χωρίς όμως να μπορούν να τις εφαρμόσουν άμεσα.
Η ελληνική παιδεία στο επίκεντρο της πολιτικής ελέγχου
Το έγγραφο αποκτά ιδιαίτερη σημασία αν εξεταστεί στο ιστορικό περιβάλλον της εποχής. Μετά την εισβολή του Απριλίου 1939, η Ιταλία είχε επιβάλει τον πολιτικό και διοικητικό έλεγχό της στην Αλβανία. Στο πλαίσιο αυτό, η ελληνική μειονοτική εκπαίδευση αποτελούσε έναν ευαίσθητο τομέα, καθώς τα σχολεία διατηρούσαν ζωντανή τη γλώσσα, την ιστορική μνήμη και τους δεσμούς των ελληνικών κοινοτήτων με την Ελλάδα.
Η παρέμβαση στη μισθοδοσία των εκπαιδευτικών φανερώνει ότι ο έλεγχος της παιδείας μπορούσε να επιδιωχθεί και μέσα από διοικητικά και οικονομικά μέτρα, χωρίς να απαιτούνται εξαρχής θεαματικές απαγορεύσεις.
Δεν είναι δυνατόν, βεβαίως, να συναχθεί από ένα μόνο έγγραφο το σύνολο της εκπαιδευτικής πολιτικής της φασιστικής Ιταλίας. Αποτελεί, ωστόσο, σαφή μαρτυρία μιας συγκεκριμένης προσπάθειας περιορισμού της ελληνικής οικονομικής παρουσίας στα μειονοτικά σχολεία.
Για τον ελληνισμό της Βορείου Ηπείρου, το σχολείο υπήρξε διαχρονικά βασικός πυλώνας διατήρησης της εθνικής και πολιτιστικής του ταυτότητας. Το έγγραφο της 11ης Οκτωβρίου 1939 υπενθυμίζει ότι η μάχη για την ελληνική παιδεία δεν αφορούσε μόνο τη γλώσσα και τη διδασκαλία, αλλά και τον έλεγχο των εκπαιδευτικών και των οικονομικών μηχανισμών που εξασφάλιζαν τη λειτουργία των σχολείων.
Ένα ακόμη αρχειακό τεκμήριο που φωτίζει τις πιέσεις τις οποίες αντιμετώπιζε η ελληνική μειονότητα και αναδεικνύει τη σημασία της ιστορικής έρευνας για τη διατήρηση της συλλογικής μνήμης.
Διαβάστε ακόμη
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου
Τα σχόλια απηχούν αποκλειστικά τις απόψεις των αναγνωστών