Ιερός Ναός Κοιμήσεως της Θεοτόκου στη Σωπίκη του Πωγωνίου

Ο Ιερός Ναός της Κοιμήσεως της Θεοτόκου αποτελεί τον κεντρικό και σημαντικότερο ναό του χωριού Σωπίκη που σήμερα ανήκει στον Δήμο Δρόπολης και Πωγωνίου. Πρόκειται για ένα μνημείο μεγάλης ιστορικής, καλλιτεχνικής και πνευματικής αξίας.

Ο ναός είναι τρίκλιτη βασιλική, κτισμένη με λιθοδομή δεμένη με ασβεστοκονίαμα. Η στέγη του είναι καλυμμένη με πέτρινες πλάκες, χαρακτηριστικό στοιχείο της τοπικής παραδοσιακής αρχιτεκτονικής. Οι διαστάσεις του ναού είναι 33 × 13 μέτρα και αποτελείται από:
  • τον νάρθηκα,
  • τον κυρίως ναό 
  • και το Ιερό Βήμα.
Η εσωτερική αγιογράφηση του ναού πραγματοποιήθηκε κατά τα έτη 1920–1921 από τον γνωστό αγιογράφο Θεόδοσιο Γιούση από το Χλωμό, σημαντικό εκπρόσωπο της μεταβυζαντινής τέχνης στην Ήπειρο.

Σύμφωνα με τον μελετητή Θεοφάνη Πόπα, στον νότιο τοίχο, επάνω από τη θύρα του ναού, διατηρείται ζωγραφισμένη ελληνική επιγραφή που αναφέρει ότι το σοβάτισμα της εκκλησίας έγινε με δαπάνες τριών ιερέων, οι οποίοι δολοφονήθηκαν από τον Αλή Τόσκα στο Κακολάκκο στις 14 Μαΐου 1778:
«Ἀρχήσεν νὰ σοφατισθῇ ἡ θαυμαστὴ αὕτη ἐκκλησία Ἰανουαρίου ΙΑ… τοὺς ὁποίους ἐφόνευσεν ὁ Ἀλλὴ Τόσκας εἰς Κακολάκον Μαΐου ΙΔ 1778».

Η λαϊκή παράδοση αναφέρει ότι οι τρεις ιερείς δολοφονήθηκαν επειδή είχαν κρύψει και διασώσει τον Αλή Πασά Τεπελενλή, βοηθώντας τον να διαφύγει από την πολιορκία των στρατευμάτων του Αχμέτ Κουρτ Πασά, μεταφέροντάς τον κρυφά μέσα σε πιθάρι.
Ο ιστορικός Δημήτριος Μπεντούλης, επικαλούμενος τον Αραβατίνο στο έργο «Ιστορία του Αλή Πασά Τεπελενλή» (σελ. 22–23), επιβεβαιώνει ότι ο Αλή Πασάς σώθηκε χάρη στη βοήθεια του παπά Γιάννη από τη Σωπίκη. Ο Μπεντούλης αναφέρει επίσης ότι η εκτέλεση των ιερέων έγινε το 1779. Στη μνήμη τους, οι κάτοικοι της Σωπίκης έχουν διατηρήσει δημοτικό τραγούδι, το οποίο τραγουδιέται και χορεύεται στις γιορτές του χωριού.

Ως ένδειξη ευγνωμοσύνης, ο Αλή Πασάς υποσχέθηκε την κατασκευή μεγαλοπρεπούς ναού και τέμπλου προς τιμήν των τριών ιερέων.
Το τέμπλο:
  • είναι ξυλόγλυπτο από ξύλο καρυδιάς,
  • έργο του φημισμένου τεχνίτη Νικόλα Διβράνη από τη Μέγαροβα του Μοναστηρίου,
  • ολοκληρώθηκε το 1832.
Στις Ωραίες Πύλες εικονίζονται άγγελοι που κρατούν την επισκοπική μίτρα, ενώ άλλοι δύο άγγελοι αποδίδονται με έκφραση χαράς. Οι Ωραίες Πύλες φυλάσσονται σήμερα στο Εθνικό Ιστορικό Μουσείο (αριθ. ευρετηρίου 1722).

Οι μεγάλες εικόνες του τέμπλου αγιογραφήθηκαν το 1836 στην Πρέβεζα από άγνωστο ζωγράφο. Επιγραφή στην εικόνα των Αρχαγγέλων αναφέρει τα ονόματα των δωρητών και τη χρονολογία 11 Μαρτίου 1836.

Ιδιαίτερη θέση κατέχει η θαυματουργή εικόνα της Παναγίας, η οποία συνδέεται με τοπική παράδοση. Ένας βοσκός από τη Σωπίκη έχασε τη φοράδα του στο δάσος και, έναν χρόνο αργότερα, τη βρήκε μαζί με το πουλάρι της δίπλα σε εικόνα της Θεοτόκου. Στο σημείο ανεγέρθηκε αρχικά λίθινη κολόνα με κόγχη.
Όταν πέρασε από εκεί ο Αλή Πασάς, παρατήρησε ότι η εικόνα «τον παρακολουθούσε με το βλέμμα». Με την παρότρυνση του Γιάννη Κονόμη, αποφάσισε την ανέγερση του ναού. Η εικόνα έφερε επιγραφές των ετών 1808 και 1836, όμως δυστυχώς έχει κλαπεί.

Στον ναό διασώζονται ή καταγράφονται:
  • Ασημένιο καντήλι με επιγραφή: «Βασίλ Αδάμ Διαμάντης 1793»,
  • Ασημένια τρικέρια με χρονολογία 1773,
  • Ασημένιος σταυρός με επιγραφή: «Σταυρός, κτήμα της Υπεραγίας Θεοτόκου της Σωπίκης – 1794».
Ο Ιερός Ναός της Κοιμήσεως της Θεοτόκου στη Σωπίκη δεν αποτελεί μόνο χώρο λατρείας, αλλά και ζωντανή μαρτυρία της ιστορίας, της πίστης και των θυσιών των κατοίκων του Πωγωνίου, συνδέοντας την τοπική μνήμη με σημαντικές μορφές της ιστορίας, όπως ο Αλή Πασάς Τεπελενλής.

Διαβάστε ακόμη

Σχόλια