Ο Λαγουμιτζής του Χορμόβου: Ο Βορειοηπειρώτης που έσκαβε κάτω από τους Τούρκους και πολέμησε για την ελευθερία
Πολεμούσε κάτω από τη γη.
Εκεί όπου οι περισσότεροι έβλεπαν πέτρα, βράχο και αδιέξοδο, ο Κωνσταντίνος Παπακυριακού έβλεπε έναν δρόμο προς τη νίκη. Με τα λαγούμια του μπορούσε να πλησιάσει τις εχθρικές θέσεις, να υπονομεύσει τα στρατόπεδα και να προκαλέσει εκρήξεις εκεί όπου ο αντίπαλος αισθανόταν ασφαλής.
Ο άνθρωπος αυτός έμεινε στην Ιστορία με τρία ονόματα: Παπακυριακού, από το πραγματικό του επώνυμο, Χορμοβίτης, από τον τόπο καταγωγής του, και κυρίως Λαγουμιτζής, το προσωνύμιο που έγινε συνώνυμο της πολεμικής του τέχνης.
Από τo Χόρμοβo του Αργυροκάστρου στην Επανάσταση
Ο Κωνσταντίνος Παπακυριακού γεννήθηκε το 1781 στo Χόρμοβo, χωριό κοντά στο Αργυρόκαστρο, στη σημερινή Νότια Αλβανία και ιστορική περιοχή της Βόρειας Ηπείρου.
Η καταγωγή του δεν ήταν απλώς ένα στοιχείο της βιογραφίας του. Έγινε μέρος της ταυτότητάς του. Γι' αυτό και οι σύγχρονοί του τον αποκαλούσαν Χορμοβίτη.
Η μεγάλη του δεξιότητα, όμως, ήταν αυτή που του χάρισε το όνομα με το οποίο έμελλε να γίνει γνωστός: Λαγουμιτζής.
Τα «λαγούμια» ήταν υπόγειες σήραγγες που κατασκευάζονταν κάτω από τις εχθρικές θέσεις. Μέσα από αυτά οι πολιορκητές ή οι πολιορκούμενοι μπορούσαν να προσεγγίσουν τα τείχη και να τοποθετήσουν εκρηκτικά, προκαλώντας καταστροφές στις εχθρικές οχυρώσεις.
Ο Χορμοβίτης εξελίχθηκε σε έναν από τους πιο ικανούς τεχνίτες αυτής της δύσκολης και επικίνδυνης πολεμικής τέχνης.
Μεσολόγγι: ο άνθρωπος που πολεμούσε κάτω από τη γη
Η δράση του συνδέθηκε ιδιαίτερα με την τρίτη πολιορκία του Μεσολογγίου. Έφθασε στην πολιορκημένη πόλη τον Αύγουστο του 1825 και συμμετείχε στην άμυνα, αξιοποιώντας την εμπειρία του στα λαγούμια. Σε μια πολιορκία όπου η κάθε σπιθαμή γης μπορούσε να σημαίνει ζωή ή θάνατο, η δυνατότητα δημιουργίας υπόγειων διαδρομών αποτελούσε στρατηγικό πλεονέκτημα. Ο Λαγουμιτζής δεν ήταν απλώς ένας τεχνίτης. Ήταν μαχητής που μετέτρεπε την τεχνική γνώση σε πολεμική δράση.
Και σύντομα θα έφθανε στην Αθήνα, όπου το όνομά του θα συνδεόταν με ένα από τα σημαντικότερα επεισόδια της Επανάστασης.
Ακρόπολη 1826 – Τα λαγούμια απέναντι στον Κιουταχή
Όταν ο Κιουταχής πολιορκούσε την Ακρόπολη των Αθηνών, ο Χορμοβίτης βρέθηκε ανάμεσα στους υπερασπιστές της. Στις 12 Ιουλίου 1826, ο ίδιος και άλλοι περίπου εβδομήντα αγωνιστές κατάφεραν να μπουν στην πολιορκημένη Ακρόπολη. Εκεί η παρουσία του αποδείχθηκε καθοριστική. Ο Κιουταχής γνώριζε πλέον ότι απέναντί του δεν είχε μόνο ένοπλους πολεμιστές. Είχε έναν αντίπαλο που μπορούσε να μεταφέρει τον πόλεμο κάτω από τα πόδια του. Η κατασκευή των λαγουμιών στην Ακρόπολη ήταν εξαιρετικά δύσκολη εξαιτίας του πετρώδους εδάφους. Παρ' όλα αυτά, ο Λαγουμιτζής συνέχισε.
Η φήμη της ικανότητάς του έφθασε μέχρι και τον ίδιο τον Οθωμανό αρχιστράτηγο. Σύμφωνα με την παράδοση, ο Κιουταχής φέρεται να επισήμανε ότι η Ακρόπολη μπορούσε να καταληφθεί μέσω των λαγουμιών και, επειδή το έδαφος ήταν τόσο δύσκολο, ζήτησε την αντικατάστασή του από άλλον μηχανικό.
Και όταν θαύμαζε τις επιδόσεις του, του αποδίδεται η χαρακτηριστική φράση: «Αν είχα δικό μου αυτόν τον Λαγουμιτζή, θα του έδινα το βάρος του σε χρυσό!»
Ανεξάρτητα από τον θρυλικό χαρακτήρα της φράσης, αποτυπώνει τη φήμη που απέκτησε ο Χορμοβίτης ως ειδικός στα λαγούμια.
Η Ακρόπολη και τα αρχαία μνημεία
Η δράση του στην Ακρόπολη απέκτησε και μια ιδιαίτερη διάσταση. Οι πολιορκητές επιχειρούσαν να υπονομεύσουν τις θέσεις των αμυνομένων και να προκαλέσουν ρήγματα στις οχυρώσεις. Η χρήση εκρηκτικών κάτω από τον Ιερό Βράχο μπορούσε να οδηγήσει σε καταστροφικές συνέπειες όχι μόνο για τους υπερασπιστές αλλά και για τα αρχαία μνημεία. Ο Λαγουμιτζής συμμετείχε στην αντιμετώπιση αυτών των επιχειρήσεων και η δράση του συνδέθηκε μεταγενέστερα με τη σωτηρία της Ακρόπολης από τις υπόγειες υπονομεύσεις. Έτσι, ο αγωνιστής από τη Χόρμοβο έμεινε στη συλλογική μνήμη όχι μόνο ως πολεμιστής της Επανάστασης αλλά και ως ένας από εκείνους που βρέθηκαν στην πρώτη γραμμή για την υπεράσπιση του Ιερού Βράχου.
Δίπλα στον Καραϊσκάκη
Η ιστορία του, όμως, δεν τελειώνει στην Ακρόπολη. Κατάφερε να εξέλθει κρυφά από την πολιορκημένη Αθήνα και σύντομα βρέθηκε και πάλι στο πεδίο της μάχης. Το 1827 πολέμησε στο πλευρό του Γεωργίου Καραϊσκάκη, συμμετέχοντας στις επιχειρήσεις στο Μετόχι του Κερατσινιού και στην περιοχή του Πειραιά.
Ο άνθρωπος που είχε κάνει τα λαγούμια όπλο συνέχισε να πολεμά όπου χρειαζόταν. Η πολεμική του διαδρομή δεν περιορίστηκε σε έναν τόπο ή μία μάχη. Από το Μεσολόγγι στην Ακρόπολη και από εκεί στον Πειραιά, ο Χορμοβίτης ακολούθησε την πορεία του Αγώνα.
Ο Μακρυγιάννης και ο «Λαγουμιτζής»
Η γενναιότητα του Κωνσταντίνου Λαγουμιτζή αναγνωρίστηκε και από τους ίδιους τους πρωταγωνιστές της Επανάστασης.
Ο Ιωάννης Μακρυγιάννης αναφέρεται στα απομνημονεύματά του στον Λαγουμιτζή και εγκωμιάζει τη γενναιότητά του. Η μαρτυρία αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία. Ο Μακρυγιάννης δεν καταγράφει απλώς έναν τεχνίτη των πολιορκιών. Καταγράφει έναν αγωνιστή, έναν άνθρωπο που συμμετείχε ενεργά στον αγώνα και απέδειξε την αξία του μέσα στις πιο δύσκολες συνθήκες.
Από τον Αγώνα στο ελληνικό κράτος
Μετά την Επανάσταση, η δράση του δεν πέρασε απαρατήρητη από το νεοσύστατο ελληνικό κράτος.
Τον Ιούνιο του 1827 ανέλαβε καθήκοντα πολιτάρχη στη Σαλαμίνα, ενώ το 1830 αναφέρεται με τον βαθμό του Ταγματάρχη. Το 1837 τιμήθηκε με το παράσημο του Ταξιάρχη του Σωτήρος, μία από τις σημαντικές διακρίσεις του ελληνικού κράτους, και δύο χρόνια αργότερα προήχθη στον βαθμό του Αντισυνταγματάρχη. Ακόμη και μετά την ίδρυση του ελληνικού κράτους, ο Λαγουμιτζής παρέμεινε ενεργός στα δημόσια πράγματα και συμμετείχε στην Επανάσταση της 3ης Σεπτεμβρίου 1843, στο πλευρό του Μακρυγιάννη, που οδήγησε στην παραχώρηση Συντάγματος από τον Όθωνα.
Ένας Χορμοβίτης στην καρδιά της ελληνικής Ιστορίας
Ο Κωνσταντίνος Παπακυριακού πέθανε το 1851, έχοντας ζήσει μια ζωή που ξεκίνησε στο Χόρμοβο της Βορείου Ηπείρου και συνδέθηκε με τις σημαντικότερες σελίδες της Ελληνικής Επανάστασης.
Η κηδεία του έγινε δημοσία δαπάνη, ένδειξη της αναγνώρισης που είχε αποκτήσει από το ελληνικό κράτος.
Η Αθήνα, χρόνια αργότερα, τίμησε τη μνήμη του δίνοντας το όνομά του σε κεντρική λεωφόρο στον Νέο Κόσμο. Όμως πίσω από το όνομα της λεωφόρου υπάρχει μια πολύ μεγαλύτερη ιστορία.
Η ιστορία ενός ανθρώπου που γεννήθηκε στο Χόρμοβο του Αργυροκάστρου, πέρασε στην ιστορία ως Χορμοβίτης, και έγινε θρύλος ως Λαγουμιτζής.
Ενός Βορειοηπειρώτη που πολέμησε στην πρώτη γραμμή της Επανάστασης, στα λαγούμια του Μεσολογγίου και της Ακρόπολης, δίπλα στον Καραϊσκάκη και ανάμεσα στους υπερασπιστές του Ιερού Βράχου.
Το Χόρμοβο έδωσε έναν αγωνιστή.
Η Επανάσταση του 1821 έναν Λαγουμιτζή.
Και η ελληνική Ιστορία έναν ακόμη Βορειοηπειρώτη που δεν έμεινε στη σκιά.
Τα «λαγούμια» ήταν υπόγειες σήραγγες που κατασκευάζονταν κάτω από τις εχθρικές θέσεις. Μέσα από αυτά οι πολιορκητές ή οι πολιορκούμενοι μπορούσαν να προσεγγίσουν τα τείχη και να τοποθετήσουν εκρηκτικά, προκαλώντας καταστροφές στις εχθρικές οχυρώσεις.
Ο Χορμοβίτης εξελίχθηκε σε έναν από τους πιο ικανούς τεχνίτες αυτής της δύσκολης και επικίνδυνης πολεμικής τέχνης.
Μεσολόγγι: ο άνθρωπος που πολεμούσε κάτω από τη γη
Η δράση του συνδέθηκε ιδιαίτερα με την τρίτη πολιορκία του Μεσολογγίου. Έφθασε στην πολιορκημένη πόλη τον Αύγουστο του 1825 και συμμετείχε στην άμυνα, αξιοποιώντας την εμπειρία του στα λαγούμια. Σε μια πολιορκία όπου η κάθε σπιθαμή γης μπορούσε να σημαίνει ζωή ή θάνατο, η δυνατότητα δημιουργίας υπόγειων διαδρομών αποτελούσε στρατηγικό πλεονέκτημα. Ο Λαγουμιτζής δεν ήταν απλώς ένας τεχνίτης. Ήταν μαχητής που μετέτρεπε την τεχνική γνώση σε πολεμική δράση.
Και σύντομα θα έφθανε στην Αθήνα, όπου το όνομά του θα συνδεόταν με ένα από τα σημαντικότερα επεισόδια της Επανάστασης.
Ακρόπολη 1826 – Τα λαγούμια απέναντι στον Κιουταχή
Όταν ο Κιουταχής πολιορκούσε την Ακρόπολη των Αθηνών, ο Χορμοβίτης βρέθηκε ανάμεσα στους υπερασπιστές της. Στις 12 Ιουλίου 1826, ο ίδιος και άλλοι περίπου εβδομήντα αγωνιστές κατάφεραν να μπουν στην πολιορκημένη Ακρόπολη. Εκεί η παρουσία του αποδείχθηκε καθοριστική. Ο Κιουταχής γνώριζε πλέον ότι απέναντί του δεν είχε μόνο ένοπλους πολεμιστές. Είχε έναν αντίπαλο που μπορούσε να μεταφέρει τον πόλεμο κάτω από τα πόδια του. Η κατασκευή των λαγουμιών στην Ακρόπολη ήταν εξαιρετικά δύσκολη εξαιτίας του πετρώδους εδάφους. Παρ' όλα αυτά, ο Λαγουμιτζής συνέχισε.
Η φήμη της ικανότητάς του έφθασε μέχρι και τον ίδιο τον Οθωμανό αρχιστράτηγο. Σύμφωνα με την παράδοση, ο Κιουταχής φέρεται να επισήμανε ότι η Ακρόπολη μπορούσε να καταληφθεί μέσω των λαγουμιών και, επειδή το έδαφος ήταν τόσο δύσκολο, ζήτησε την αντικατάστασή του από άλλον μηχανικό.
Και όταν θαύμαζε τις επιδόσεις του, του αποδίδεται η χαρακτηριστική φράση: «Αν είχα δικό μου αυτόν τον Λαγουμιτζή, θα του έδινα το βάρος του σε χρυσό!»
Ανεξάρτητα από τον θρυλικό χαρακτήρα της φράσης, αποτυπώνει τη φήμη που απέκτησε ο Χορμοβίτης ως ειδικός στα λαγούμια.
Η Ακρόπολη και τα αρχαία μνημεία
Η δράση του στην Ακρόπολη απέκτησε και μια ιδιαίτερη διάσταση. Οι πολιορκητές επιχειρούσαν να υπονομεύσουν τις θέσεις των αμυνομένων και να προκαλέσουν ρήγματα στις οχυρώσεις. Η χρήση εκρηκτικών κάτω από τον Ιερό Βράχο μπορούσε να οδηγήσει σε καταστροφικές συνέπειες όχι μόνο για τους υπερασπιστές αλλά και για τα αρχαία μνημεία. Ο Λαγουμιτζής συμμετείχε στην αντιμετώπιση αυτών των επιχειρήσεων και η δράση του συνδέθηκε μεταγενέστερα με τη σωτηρία της Ακρόπολης από τις υπόγειες υπονομεύσεις. Έτσι, ο αγωνιστής από τη Χόρμοβο έμεινε στη συλλογική μνήμη όχι μόνο ως πολεμιστής της Επανάστασης αλλά και ως ένας από εκείνους που βρέθηκαν στην πρώτη γραμμή για την υπεράσπιση του Ιερού Βράχου.
Δίπλα στον Καραϊσκάκη
Η ιστορία του, όμως, δεν τελειώνει στην Ακρόπολη. Κατάφερε να εξέλθει κρυφά από την πολιορκημένη Αθήνα και σύντομα βρέθηκε και πάλι στο πεδίο της μάχης. Το 1827 πολέμησε στο πλευρό του Γεωργίου Καραϊσκάκη, συμμετέχοντας στις επιχειρήσεις στο Μετόχι του Κερατσινιού και στην περιοχή του Πειραιά.
Ο άνθρωπος που είχε κάνει τα λαγούμια όπλο συνέχισε να πολεμά όπου χρειαζόταν. Η πολεμική του διαδρομή δεν περιορίστηκε σε έναν τόπο ή μία μάχη. Από το Μεσολόγγι στην Ακρόπολη και από εκεί στον Πειραιά, ο Χορμοβίτης ακολούθησε την πορεία του Αγώνα.
Ο Μακρυγιάννης και ο «Λαγουμιτζής»
Η γενναιότητα του Κωνσταντίνου Λαγουμιτζή αναγνωρίστηκε και από τους ίδιους τους πρωταγωνιστές της Επανάστασης.
Ο Ιωάννης Μακρυγιάννης αναφέρεται στα απομνημονεύματά του στον Λαγουμιτζή και εγκωμιάζει τη γενναιότητά του. Η μαρτυρία αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία. Ο Μακρυγιάννης δεν καταγράφει απλώς έναν τεχνίτη των πολιορκιών. Καταγράφει έναν αγωνιστή, έναν άνθρωπο που συμμετείχε ενεργά στον αγώνα και απέδειξε την αξία του μέσα στις πιο δύσκολες συνθήκες.
Από τον Αγώνα στο ελληνικό κράτος
Μετά την Επανάσταση, η δράση του δεν πέρασε απαρατήρητη από το νεοσύστατο ελληνικό κράτος.
Τον Ιούνιο του 1827 ανέλαβε καθήκοντα πολιτάρχη στη Σαλαμίνα, ενώ το 1830 αναφέρεται με τον βαθμό του Ταγματάρχη. Το 1837 τιμήθηκε με το παράσημο του Ταξιάρχη του Σωτήρος, μία από τις σημαντικές διακρίσεις του ελληνικού κράτους, και δύο χρόνια αργότερα προήχθη στον βαθμό του Αντισυνταγματάρχη. Ακόμη και μετά την ίδρυση του ελληνικού κράτους, ο Λαγουμιτζής παρέμεινε ενεργός στα δημόσια πράγματα και συμμετείχε στην Επανάσταση της 3ης Σεπτεμβρίου 1843, στο πλευρό του Μακρυγιάννη, που οδήγησε στην παραχώρηση Συντάγματος από τον Όθωνα.
Ένας Χορμοβίτης στην καρδιά της ελληνικής Ιστορίας
Ο Κωνσταντίνος Παπακυριακού πέθανε το 1851, έχοντας ζήσει μια ζωή που ξεκίνησε στο Χόρμοβο της Βορείου Ηπείρου και συνδέθηκε με τις σημαντικότερες σελίδες της Ελληνικής Επανάστασης.
Η κηδεία του έγινε δημοσία δαπάνη, ένδειξη της αναγνώρισης που είχε αποκτήσει από το ελληνικό κράτος.
Η Αθήνα, χρόνια αργότερα, τίμησε τη μνήμη του δίνοντας το όνομά του σε κεντρική λεωφόρο στον Νέο Κόσμο. Όμως πίσω από το όνομα της λεωφόρου υπάρχει μια πολύ μεγαλύτερη ιστορία.
Η ιστορία ενός ανθρώπου που γεννήθηκε στο Χόρμοβο του Αργυροκάστρου, πέρασε στην ιστορία ως Χορμοβίτης, και έγινε θρύλος ως Λαγουμιτζής.
Ενός Βορειοηπειρώτη που πολέμησε στην πρώτη γραμμή της Επανάστασης, στα λαγούμια του Μεσολογγίου και της Ακρόπολης, δίπλα στον Καραϊσκάκη και ανάμεσα στους υπερασπιστές του Ιερού Βράχου.
Το Χόρμοβο έδωσε έναν αγωνιστή.
Η Επανάσταση του 1821 έναν Λαγουμιτζή.
Και η ελληνική Ιστορία έναν ακόμη Βορειοηπειρώτη που δεν έμεινε στη σκιά.
Διαβάστε ακόμη
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου
Τα σχόλια απηχούν αποκλειστικά τις απόψεις των αναγνωστών