Η ομιλία του Mark Carney στο World Economic Forum είχε αξία ακριβώς επειδή δεν προσπάθησε να ωραιοποιήσει την πραγματικότητα. Παραδέχθηκε ανοιχτά ότι το λεγόμενο rules-based international order δεν λειτουργεί πλέον όπως διαφημίστηκε. Και κυρίως, ότι η επιστροφή στο παρελθόν δεν αποτελεί στρατηγική για το μέλλον.
Αυτή η παραδοχή είναι κρίσιμη και για την Ελλάδα.
Ο Carney μίλησε για τον κόσμο των «μεσαίων δυνάμεων»: χωρών που δεν είναι ούτε ηγεμονικές ούτε αμελητέες. Χωρών που, αν κινηθούν μόνες τους, θα πιεστούν να αποδεχθούν όρους από ισχυρότερους παίκτες. Η απάντησή του δεν είναι ούτε ο ρομαντικός πολυμερισμός των παλαιών θεσμών ούτε η εθνική αυτάρκεια. Είναι κάτι πιο ρεαλιστικό: ευέλικτες συμμαχίες ανά ζήτημα, συντονισμός συμφερόντων, συλλογική άμυνα απέναντι στον οικονομικό και πολιτικό καταναγκασμό.
Σε αυτό το σημείο, η σύγκριση με άλλους ηγέτες είναι αποκαλυπτική. Ο Emmanuel Macron οραματίζεται την Ευρώπη ως αυτόνομο γεωπολιτικό πόλο. Η φιλοδοξία είναι θεμιτή, αλλά παραμένει αντιφατική όσο η ευρωπαϊκή ασφάλεια στηρίζεται πρωτίστως στην αμερικανική ισχύ. Ο Friedrich Merz μιλά για επιστροφή στη σκληρή εθνική ισχύ και στην ανταγωνιστικότητα, σαν να μπορεί ένα μεμονωμένο ευρωπαϊκό κράτος να σταθεί μόνο του σε έναν κόσμο ηγεμόνων.
Στον αντίποδα βρίσκεται ο Donald Trump, που αντιμετωπίζει τη διεθνή πολιτική ως διαρκές παζάρι. Δασμοί, διμερείς πιέσεις, συναλλαγές μηδενικού αθροίσματος. Το πρόβλημα δεν είναι μόνο ότι αυτό το μοντέλο αποδυναμώνει τους θεσμούς· είναι ότι μετατρέπει τις μεσαίες χώρες σε αντικείμενα συναλλαγής.
Και εδώ η Ελλάδα δεν έχει την πολυτέλεια των αυταπατών.
Σε έναν τέτοιο κόσμο, η ιδιαίτερη σχέση Trump–Recep Tayyip Erdoğan ενέχει έναν σαφή κίνδυνο: τα ελληνοτουρκικά να ιδωθούν όχι ως ζήτημα διεθνούς Δικαίου, αλλά ως «φάκελος» προς διευθέτηση στο πλαίσιο ευρύτερων ανταλλαγμάτων. Όταν η ισχύς προηγείται των κανόνων, όποιος δεν έχει στρατηγικό βάθος, γίνεται αντικείμενο διαπραγμάτευσης.
Η ελληνική απάντηση δεν μπορεί να είναι ούτε η αφελής πίστη σε εγγυήσεις ούτε τα διμερή παζάρια υπό πίεση. Οφείλει να είναι μια συνειδητή στρατηγική μεσαίας δύναμης: αξιόπιστη αποτροπή, συμμαχίες συμφερόντων, ενεργός ρόλος σε πολυμερή σχήματα που αυξάνουν το κόστος της αναθεωρητικής συμπεριφοράς.
Το βασικό δίδαγμα από το Νταβός είναι απλό αλλά σκληρό: στον νέο κόσμο δεν επιβραβεύονται οι καλοπροαίρετοι, αλλά οι προετοιμασμένοι. Και για την Ελλάδα, η στρατηγική ωριμότητα δεν είναι επιλογή· είναι όρος επιβίωσης.
Αυτή η παραδοχή είναι κρίσιμη και για την Ελλάδα.
Ο Carney μίλησε για τον κόσμο των «μεσαίων δυνάμεων»: χωρών που δεν είναι ούτε ηγεμονικές ούτε αμελητέες. Χωρών που, αν κινηθούν μόνες τους, θα πιεστούν να αποδεχθούν όρους από ισχυρότερους παίκτες. Η απάντησή του δεν είναι ούτε ο ρομαντικός πολυμερισμός των παλαιών θεσμών ούτε η εθνική αυτάρκεια. Είναι κάτι πιο ρεαλιστικό: ευέλικτες συμμαχίες ανά ζήτημα, συντονισμός συμφερόντων, συλλογική άμυνα απέναντι στον οικονομικό και πολιτικό καταναγκασμό.
Σε αυτό το σημείο, η σύγκριση με άλλους ηγέτες είναι αποκαλυπτική. Ο Emmanuel Macron οραματίζεται την Ευρώπη ως αυτόνομο γεωπολιτικό πόλο. Η φιλοδοξία είναι θεμιτή, αλλά παραμένει αντιφατική όσο η ευρωπαϊκή ασφάλεια στηρίζεται πρωτίστως στην αμερικανική ισχύ. Ο Friedrich Merz μιλά για επιστροφή στη σκληρή εθνική ισχύ και στην ανταγωνιστικότητα, σαν να μπορεί ένα μεμονωμένο ευρωπαϊκό κράτος να σταθεί μόνο του σε έναν κόσμο ηγεμόνων.
Στον αντίποδα βρίσκεται ο Donald Trump, που αντιμετωπίζει τη διεθνή πολιτική ως διαρκές παζάρι. Δασμοί, διμερείς πιέσεις, συναλλαγές μηδενικού αθροίσματος. Το πρόβλημα δεν είναι μόνο ότι αυτό το μοντέλο αποδυναμώνει τους θεσμούς· είναι ότι μετατρέπει τις μεσαίες χώρες σε αντικείμενα συναλλαγής.
Και εδώ η Ελλάδα δεν έχει την πολυτέλεια των αυταπατών.
Σε έναν τέτοιο κόσμο, η ιδιαίτερη σχέση Trump–Recep Tayyip Erdoğan ενέχει έναν σαφή κίνδυνο: τα ελληνοτουρκικά να ιδωθούν όχι ως ζήτημα διεθνούς Δικαίου, αλλά ως «φάκελος» προς διευθέτηση στο πλαίσιο ευρύτερων ανταλλαγμάτων. Όταν η ισχύς προηγείται των κανόνων, όποιος δεν έχει στρατηγικό βάθος, γίνεται αντικείμενο διαπραγμάτευσης.
Η ελληνική απάντηση δεν μπορεί να είναι ούτε η αφελής πίστη σε εγγυήσεις ούτε τα διμερή παζάρια υπό πίεση. Οφείλει να είναι μια συνειδητή στρατηγική μεσαίας δύναμης: αξιόπιστη αποτροπή, συμμαχίες συμφερόντων, ενεργός ρόλος σε πολυμερή σχήματα που αυξάνουν το κόστος της αναθεωρητικής συμπεριφοράς.
Το βασικό δίδαγμα από το Νταβός είναι απλό αλλά σκληρό: στον νέο κόσμο δεν επιβραβεύονται οι καλοπροαίρετοι, αλλά οι προετοιμασμένοι. Και για την Ελλάδα, η στρατηγική ωριμότητα δεν είναι επιλογή· είναι όρος επιβίωσης.
Διαβάστε ακόμη
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου
Τα σχόλια απηχούν αποκλειστικά τις απόψεις των αναγνωστών